Wetenschap - 20 november 2008

‘GEZONDHEIDSINDEX YALE BIEDT SCHIJNVEILIGHEID’

Nederlandse voedingsonderzoekers zijn kritisch over de NuVal-index. In deze ranglijst, opgesteld door de Universiteit van Yale, kunnen consumenten zien hoe (on)gezond een voedingsmiddel is. Broccoli (100 punten) is volgens de index het gezondst en frisdrank het ongezondst (1 punt).
De meest gehoorde kritiek op de index is dat een voedingsmiddel nooit op alle gebieden gezond kan zijn. Prof. Daan Kromhout, hoogleraar Volksgezondheidsonderzoek in Wageningen en vice-voorzitter van de Gezondheidsraad: ‘Bij de bestrijding van overgewicht is bijvoorbeeld de energie-inname van een product van belang. Bij het verlagen van het risico op hart- en vaatziektes gaat het om de vetzuursamenstelling en de hoeveelheid vezels.’
Hoogleraar Voedingsleer prof. Martijn Katan van de Vrije Universiteit vindt zelfs dat de index schijnveiligheid geeft. ‘De wetenschappers willen met een computermodel uitrekenen hoe gezond een levensmiddel is, maar zo werkt het niet. Je moet ook weten wie het product eet, onder welke omstandigheden en wat de alternatieven zijn.’
Hoe de scores in de index zijn berekend, is geheim. Katan heeft het vermoeden dat de makers vooral hebben gekeken naar de hoeveelheid ‘gezonde’ stoffen in een product. ‘Maar meer is lang niet altijd beter’, zegt hij. ‘De index ziet caroteen bijvoorbeeld als een gezonde voedingsstof. Maar in een hoge dosering is dat kankerverwekkend. Een fabrikant zou een ongezond product kunnen maken en dat kunnen compenseren door er een hoop van deze stoffen en overbodige vitaminen en mineralen aan toe te voegen.’
Katans oordeel is dan ook dat de gezondheidswaarde van een product niet te automatiseren is. Er moet een gezond-verstandoordeel van deskundigen achter zitten, zoals bij de beoordelingssystemen van het Klavertje van Albert Heijn of het Ik-kies-bewustlogo.
Dr. Ellen van Kleef, universitair docent Marktkunde en consumentengedrag in Wageningen, voegt daaraan toe dat ze betwijfelt of consumenten iets met de informatie uit zo’n index doen. ‘De laatste jaren worden er steeds meer wonderen verwacht van consumentenvoorlichting. Maar er zijn geen studies die aantonen dat consumenten werkelijk gezonder gaan eten van logo’s en andere voedingsinformatie op het etiket van een voedingsmiddel.’
Van Kleef meent dat de NuVal-index zelfs een averechts effect kan hebben. ‘Margarine scoort bijvoorbeeld erg laag. Terwijl dat product voor kleine kinderen wel belangrijk is. Bovendien staat er niets over de portiegrootte. Hierin schuilt het gevaar dat mensen zich helemaal vol gaan stoppen met hoogscorende producten, wat natuurlijk ongezond is.’ Van Kleef vindt tot slot dat er al veel gezondheidsinformatie voor consumenten is, zoals gezondheidslogo’s. ‘Een nieuwe index zorgt vooral voor meer verwarring.’

Re:ageer