Wetenschap - 12 februari 2009

GEZONDE DARM LEEFT OP VAN PROBIOTICA

Microbioloog dr. Michiel Kleerebezem heeft voor het eerst aangetoond dat een bacterie, verwant aan de probiotica die in commerciële drankjes zitten, een waarneembaar effect heeft op het afweersysteem van de mens. Zijn artikel verscheen in Proceedings of the National Academy of Sciences (PNAS).

‘Eerder was al aangetoond dat probiotica een positief effect kunnen hebben op mensen met darmproblemen’, zegt Kleerebezem. ‘Het is lastiger om aan te tonen dat iemand met wie niks mis is, nog gezonder is geworden. Met ons onderzoek hebben we aangetoond dat het darmslijmvlies van gezonde mensen een reactie vertoont die kan bijdragen aan een betere bescherming tegen ziektekiemen.’
Tijdens de studie kregen acht gezonde, niet-rokende volwassenen een sportdrankje met of zonder de bacterie Lactobacillus plantarum. Na een aantal uren werden er monsters afgenomen uit het bovenste deel van de dunne darm. Kleerebezem: ‘Die monsters hebben we onderzocht op moleculaire reactie in het darmepitheel, dus hoe dat deel van de darm op moleculair niveau reageert op de bacteriën. Het blijkt dat het immuunsysteem geactiveerd wordt, zonder dat er grootschalige ontstekingsreacties plaatsvinden. De darmcellen worden in een verhoogde staat van paraatheid gebracht, waardoor ze snel op ziekteverwekkers zouden kunnen reageren. Of dat ook echt gebeurt, hebben we niet onderzocht.’
Ondanks het kleine aantal proefpersonen kon Kleerebezem duidelijke conclusies trekken. ‘We hebben duizenden genen bekeken, en ons geconcentreerd op eigenschappen die specifiek gestimuleerd werden in alle acht proefpersonen. Mensen zijn behoorlijk verschillend en er is vrij veel variatie in genactiviteit. Toch hebben we een duidelijke reactie gevonden.’
Een opvallende uitkomst was bovendien dat het ook uitmaakt in welke groeifase de bacterie zich bevindt. Bacteriën die in de logaritmische groeifase werden toegevoegd aan het drankje, hadden veel minder effect op het immuunsysteem dan bacteriën die al uitgegroeid waren.
Kleerebezem: ‘Uit onze studie kun je concluderen dat het niet alleen uitmaakt welke soort bacterie je gebruikt, maar ook hoe die bacterie is geproduceerd en hoe het drankje wordt gemaakt. Niet alleen het aantal levende cellen is belangrijk, maar de basis van het drankje kan ook uitmaken. Een melkproduct kan een ander effect geven dan vruchtensap.’
Een vraag die overblijft na dit onderzoek is welke moleculen van de bacterie van belang zijn voor de immuunreacties. Het onderzoek verschuift dan meer naar het moleculaire communicatiemechanisme dat plaatsvindt tussen bacteriën en menselijke cellen. Kleerebezem: ‘Als we reactiemechanismen beter in beeld hebben, zijn claims van fabrikanten van dit soort producten beter te onderbouwen, en te controleren. Dat kan met deze studie nog niet. We hebben namelijk een modelorganisme gebruikt dat niet in commerciële drankjes zit. Het is dus niet aangetoond dat alle probiotica eenzelfde effect hebben.

Re:ageer