Wetenschap - 3 november 2011

Fraudeur in Wageningen liep tegen de lamp

Publicatie teruggetrokken na 'incorrect data handling'. 'Vooral een tragisch verhaal.'



De affaire Stapel heeft de wetenschappelijke wereld op z'n kop gezet. De omvang en de impact van die fraude zijn waarschijnlijk uniek, maar dat betekent niet dat onderzoekers elders brandschoon zijn. Recentelijk werd bekend dat een publicatie met Wageningse inbreng eind vorig jaar moest worden teruggetrokken, omdat ondeugdelijke biochemische data waren gebruikt.
Boosdoener was een promovenda die zes maanden in Wageningen werkte. Gedurende die tijd schreef ze de betreffende publicatie samen met onder meer voedingswetenschapper Sander Kersten. Die kreeg een poos na haar vertrek van een Duitse onderzoeksgroep te horen dat de promovenda had gefraudeerd bij een andere publicatie. 'Een foto van de onderzoeks­uitkomsten in haar paper was identiek aan een foto uit een eerdere publicatie, hoewel het om nieuwe onderzoeksdata zou gaan', vertelt Kersten. Daarop werden haar onderzoeks­gegevens opnieuw geanalyseerd. Het artikel, in maart 2009 gepubliceerd, werd in november 2010 teruggetrokken.
De frauderende onderzoeker werkte toen als postdoc inmiddels aan het MIT in de Verenigde Staten. Daar werd ze ontslagen. Bovendien werd de PhD-titel die ze aan een Finse universiteit gehaald had, haar afgenomen. Een andere publicatie van haar met de Wageningse voedingsgroep is van een erratum voorzien - enkele data van haar voor die publicatie moesten licht gecorrigeerd worden, maar de conclusie van dit onderzoek bleef hetzelfde.
Het voedingsonderzoek is voor zover bekend de enige studie met een Wageningse auteur die de afgelopen vijf jaar is teruggetrokken vanwege onderzoeksfraude. Kersten denkt dat de grote publicatiedruk een rol speelt. 'In het onderzoeksbeleid selecteer je op ambitieuze mensen die in belangrijke journals moeten publiceren. De één kan tegen die druk, de ander niet. Dit is vooral een tragisch verhaal.'

Re:ageer