Wetenschap - 6 september 2001

Fokkerij vermindert slaapziekte bij koeien

Fokkerij vermindert slaapziekte bij koeien

De productie van koeien in Afrika is goed te verbeteren door te selecteren op dieren die het meest resistent zijn tegen slaapziekte. Tot die conclusie komt ir. Liesbeth van der Waaij, in haar promotieonderzoek naar de fokkerij.

Slaapziekte, veroorzaakt door de tsetse-vlieg, is de meest voorkomende veeziekte in Afrika. Behalve runderen hebben andere dieren en ook de mens er last van. Ge?nfecteerde koeien verliezen een groot deel van hun productie en kunnen er zelfs aan dood gaan. Er zijn rassen die gedeeltelijk resistent zijn, zoals de N'Dama. Dit ras heeft als nadeel dat de dieren maar klein van stuk zijn en daarom niet zo veel vlees en melk produceren.

Tot nu toe werd in de literatuur aangenomen dat de productie van de N'Dama met een vaste factor toenam naarmate de resistentie hoger was. Van der Waaij ontwikkelde een model dat de werkelijkheid beter benadert. Het verband is niet rechtlijnig, maar naarmate een koe meer resistent is, neemt de productie onder infectiedruk onevenredig sterk toe. Dit maakt het zinvol om onder infectiedruk te selecteren op productiekenmerken.

Of deze selectie ook de beste strategie is om de productie te verhogen, hangt onder meer af van de lokale omstandigheden. Afrikaanse veehouders, zeker in de afgelegen streken, zijn niet gewend te selecteren op productie. De beste koe geef je bijvoorbeeld te eten aan de hoogge?erde gast. Ook is het aantal koeien dat je bezit vaak belangrijker dan de grootte van de productie. Een nieuw onderzoek start naar de mogelijkheden van selectie in deze gebieden.

Rondom de steden is inkruisen van hoger productieve rassen wellicht meer zinvol. Hier is de vraag naar vlees en melk hoger en zijn ook de voorzieningen, zoals kunstmatige inseminatie, meer voorhanden, concludeert Van der Waaij. | L.N.

Van der Waaij promoveert 7 september bij prof. dr. ir. Johan van Arendonk, persoonlijk hoogleraar bij de leerstoelgroep Fokkerij en genetica.

Re:ageer