Wetenschap - 1 januari 1970

FIR-boeren willen bedrijfsonderzoek naar hun praktijk

FIR-boeren willen bedrijfsonderzoek naar hun praktijk

FIR-boeren willen bedrijfsonderzoek naar hun praktijk

Verschillende Nederlandse boeren willen het bodemleven in hun land niet doodspuiten met drijfmest en willen de erkenning dat bovengronds uitrijden van hun verrijkte mest beter is voor natuur en milieu. Hun praktijkervaringen met een zweverig product zijn echter niet aan te tonen met Wagenings onderzoek. Het werkt, maar we weten niet hoe. Hun onderzoeksvraag en de onderzoeksopzet sluiten niet op elkaar aan


In een zaaltje op proefbedrijf De Ossekampen van de Landbouwuniversiteit zit een bonte verzameling boeren uit alle windstreken bijeen om hun bemestingsmethode toe te lichten. Het dozijn boeren moest natuurlijk eerst even het bedrijf over om het kennersoog te richten op het vee en grasland en wetenswaardigheden uit te wisselen, maar daarna zitten ze met koffie en broodje hun ervaringen te delen met de agrarische pers

225t Is een uit wetenschappelijk oogpunt onhandelbare groep, want ze doen allemaal wat anders. Een deel zit op zandgrond, een ander deel op klei. De eerste gebruikt toevoegmiddel FIR, de tweede voegt Euro Mestmix toe, de derde zweert bij compost. De een gebruikt nog kunstmest, de ander alleen organische mest. Ze hebben echter oon ding gemeen: ze zitten allemaal onder de eindnorm van Minas, het door de overheid geïntroduceerde administratiesysteem om het stikstof- en fosfaatoverschot in de landbouw te beteugelen. En ze delen een krachtige opinie: het bodemleven gaat naar de kloten in de huidige landbouwpraktijk

Eon boer heeft twee plantenbakjes met bewerkte mest meegenomen, die bij de journalisten op tafel worden gezet. Niets te ruiken. Een collega merkt op dat de vrouwen in de dorpswijk naast zijn land gewoon de was ophangen als hij het land bemest. En dat doen ze niet als zijn buurman de drijfmest in het land injecteert. De stikstof in de mest, die vervluchtigt tot ammoniak in de lucht, moet worden gebonden

Vroeger, toen de veehouders nog potstallen gebruikten, zorgde het stro onder de koeien voor die stikstofbinding op de mestvaalt. Maar sinds de introductie van de ligboxenstal en de komst van de drijfmest ontbreekt die stikstofbinding op het bedrijf. De senior in het gezelschap, Taeke Hoeksma uit het Friese Woudengebied, ontdekte dat het organische-stofgehalte in de bodem van zijn percelen en de kwaliteit van de grasmat afnam sinds de bouw van de ligboxenstal in 1972. Sinds hij Euro Mestmix toevoegt, inmiddels zo'n twintig jaar, haalt hij weer meer gras van zijn weiland en is de buffer van gebonden organische meststoffen in de bodem weer toegenomen. Als gevolg kon Hoeksma de kunstmestgift flink omlaag schroeven, zodat hij nu aan de mineralenrichtlijnen voldoet zonder productieverlies

Mollen

Als ik de mest injecteer in het land, dan haal ik die eindnormen van Minas niet, want dan jaag ik het bodemleven uit de bodem, vult een andere boer aan. De drijfmest bevat onder meer blauwzuur, dat het zuurstofgehalte van de bodem doet afnemen. Daardoor sneuvelen bijvoorbeeld de wormen en die zorgen voor zuurstof in de bodem en leveren natuurlijke stikstof. Een derde boer vult aan: Sinds ik het land met compost bemest, heb ik honderd in plaats van zestien wormen de vierkante meter. Die leveren honderd kilo stikstof per jaar. De wormen zijn mijn medewerkers, die niet volgens de CAO werken.

Een vierde boer wijst op een vervelende bijkomstigheid van het toegenomen bodemleven: hij heeft toenemende last van mollen in zijn land sinds hij Euro Mestmix aan de mest toevoegt en de mest bovengronds uitrijdt. Ze komen uit het land van de buurman die de mest nog injecteert. Maar ik heb een betere bodem. De dichtheid van de graszode verschilt erg tussen de boeren. Hij vindt zijn toevoegmiddel maar een zweverig product, maar het werkt: in twee jaar tijd de helft minder kunstmest, en dat zonder productieverlies

Een tuinder in het gezelschap kan het nog sterker vertellen: hij voegde kleimineralen toe aan zijn mest en verlaagde de stikstofgift in oon seizoen met tachtig procent, zonder productieverlies

De winst zit 'm niet alleen in een beter milieu en lagere kosten aan kunstmest, melden de boeren. Eensgezind wijzen de veehouders in het gezelschap erop dat de koeien tegenwoordig minder vaak ziek zijn, zodat de rekening van de dierenarts lager is geworden. Er zijn zoveel bijkomende voordelen, dat is niet te meten.

Toch zijn metingen voor een deel van de boeren van groot belang. De werking van hun toevoegmiddel aan de mest moet worden bewezen, willen ze hun praktijk van bovengronds uitrijden van mest, met behoud van het bodemleven, kunnen voortzetten. Er is een groot verschil tussen aanwijzingen en bewijs, want dat laatste is er niet, aldus een varkenshouder uit de Peel. Maar dat komt ook omdat de onderzoekers verkeerd meten. Zo probeerde het IMAG-DLO de werking van het toevoegmiddel FIR te meten volgens de Dreft-methode: een bak mest met en een bak zonder. Terwijl je volgens de boeren verschillende bedrijfsprocessen moet analyseren, waarbij zowel voeding, verzorging en huisvesting als bemesting worden onderzocht. En kijk ook naar het bodemleven in het land en houd er vooral rekening mee dat je het effect pas over enige jaren kunt meten, want het biologische systeem moet zich ontwikkelen. Maar deze vraag naar geïntegreerd onderzoek heeft het Wageningse expertisecentrum nog niet opgepakt, laat staan beantwoord


Foto Guy Ackermans

:Ongeveer een half miljoen Nederlandse koeien zijn het afgelopen jaar ingeënt met een besmet IBR-vaccin. Dat blijkt uit onderzoek van het ID-DLO, dat veertig monsters van vaccinleverancier Bayer heeft onderzocht. Tussen de 3.500 en 7.000 bedrijven hebben het vaccin met het BVD-virus gebruikt; zij hebben reeds zo'n 1.600 gezondheidsproblemen met de koeien aangemeld, zoals koorts, productieverlies, diarree en mastitis. Bayer heeft toegezegd de schade te vergoeden, maar het zal de melkveehouders niet makkelijk vallen om te bewijzen dat ze schade hebben geleden door de besmette entstof. BVD komt namelijk algemeen voor. De schade loopt in de tientallen miljoenen gulden, denkt landbouworganisatie LTO, die de zaak collectief wil aanpakken. Boerderij

De universiteiten in Leiden en Delft gaan vanaf volgend jaar nauw samenwerken. De besturen van beide universiteiten, die fors moeten bezuinigen, willen in inhoud van de leerstoelen op elkaar afstemmen en de uitwisseling van docenten stimuleren. Leiden en Delft hebben al een gemeenschappelijke opleiding op het gebied van de biotechnologie en willen de samenwerking nu uitbreiden op het gebied van de life sciences en de medische technologie. Leiden is sterk in fundamenteel onderzoek en heeft vaak verrassende onderzoeksresultaten; Delft is sterker in de toepassing van onderzoek en is ervaren in het opzetten van pilot-projecten, zeggen de partners. Na Leiden moet nu ook Delft een bindend studieadvies invoeren. Daar is de Delftse studentenbond erg op tegen. Mare

Eindhoven en Maastricht gaan het onderwijs en onderzoek op het gebied van de biomedische technologie bundelen. Maastricht levert de onderwijskundige en medische kennis, Eindhoven de technologische know how. De twee universiteiten willen deskundigen van andere universiteiten aantrekken en de uitgaven op dit terrein verhogen van zes naar vijftien miljoen gulden. De gezamenlijke opleiding moet zo'n honderd studenten per jaar trekken. Cursor

De biologische boeren zijn woedend op het ministerie van LNV. Dat stelde tien miljoen gulden beschikbaar voor boeren en tuinders die wilden overschakelen op een biologische productiewijze, maar 125 van de 142 boeren die steun zochten dreigen nu buiten de boot te vallen. Dat komt mede doordat het voormalig overheidsbedrijf ERF in de Flevopolder de helft van het subsidiebudget opslokt. De boeren die zijn uitgeloot voor de subsidie zeggen in grote problemen te komen, omdat de Dienst Landbouwvoorlichting en de stichting Laser, die de aanvragen beoordeelt, hadden aangegeven dat de subsidieregeling geen plafond kent. Ze willen naar de rechter stappen. Minister Apotheker heeft extra subsidie toegezegd en de Tweede Kamer maakt bezwaar tegen de hoge subsidie voor ERF. Oogst/Boerderij

De wetenschapper komt niet meer aan onderzoek toe, aldus de Twentse docent Rik Min. Vroeger kon een wetenschapper veertig procent van zijn tijd besteden aan onderzoek. Tegenwoordig mag je blij zijn met een afstudeerder die een leuk onderzoek voor je doet of een aio die je mag begeleiden. Alleen in het weekend of in je eigen tijd kun je zelf - ten koste van je huwelijk - nog iets uitzoeken of ergens een artikel over schrijven. Universitaire docenten en hoogleraren zijn verworden tot lesboeren. UT Nieuws

De wis- en natuurkundigen van de Vrije Universiteit durven niet meer naar het toilet. De afgelopen week zag een medewerker een rat uit de toiletpot springen. Bovendien is een van de damestoiletten drie weken gesloten geweest wegens verstopping. Volgens de schoonmakers was een dode rat de oorzaak. De medewerkers durven nu niet meer naar het toilet op de vijfde verdieping. Ze hebben de ongediertebestrijding ingeschakeld. Ad Valvas

Waar zijn de goede manieren van de studenten? De Tilburgse bibliotheekmedewerker moet rond sluitingstijd toetjes, Franse kaasjes en stukken pizza van de studeertafels halen, de studenten nemen veel bestek en serviesgoed mee uit de mensa, ze doen thuis niet aan afvalscheiding en laten fietswrakken en oude banken in de tuin slingeren. En als je er iets van zegt, trekken ze zich er niets van aan. De docenten laten echter geen wanklank horen. Ze zeggen keurig u tegen me en steken netjes hun vinger op als ze iets willen vragen. Dat is calculerend gedrag, meent een cultuursocioloog. Als hun eigen belang op het spel staat, gedragen ze zich netjes. Univers

De studenten van de Vrije Universiteit moeten vijftig gulden boete betalen als ze zich te laat voor een tentamen inschrijven, stelt het universiteitsbestuur. Enkele grote faculteiten, zoals economie, hebben al zo'n boeteregeling, maar die moet nu uniform worden. De praktijk? Betalen voor een onvoldoende wil niemand, stelt een economiestudent. Regelmatig schrijven studenten zich helemaal niet in voor een examen. Ze proberen eerst op allerlei manieren te achterhalen of ze een voldoende hadden voor een tentamen, voor ze willen betalen. De jurist van de Vrije Universiteit, die door ontevreden studenten is geraadpleegd, betwijfelt zeer of er wel een rechtsgrond is voor de boeteregeling. Ad Valvas

Re:ageer