Organisatie - 2 oktober 2008

‘Europese normen voor fijnstof zijn te soepel’

Prof. Bert Brunekreef, tot 2000 hoogleraar Gezondheidsleer in Wageningen, ontvangt vandaag de Heinekenprijs voor Milieukunde. Hij ontdekte dat mensen die naast drukke wegen wonen, een jaar korter leven.

Bert Brunekreef: ‘De toegestane hoeveelheid fijnstof is hoger dan de hoeveelheid die al schadelijk is
Bert Brunekreef: ‘De toegestane hoeveelheid fijnstof is hoger dan de hoeveelheid die al schadelijk is

Foto: Jussie Puikkonen

‘Wetenschappelijk gezien zijn de Europese normen voor fijnstof te soepel. Meestal zijn de normen voor schadelijke stoffen in Europa zo laag, dat je weinig risico loopt als je die fors overschrijdt. Maar bij luchtverontreiniging ligt dat anders. Ook al blijf je onder de norm, dan nog zul je gezondheidsschade oplopen. De toegestane hoeveelheid fijnstof is hoger dan de hoeveelheid die al schadelijk is.’
Zijn toon is rustig, hij zal niet de barricades op gaan. Maar Brunekreef kent als geen ander de gevaren van onzichtbaar kleine deeltjes in de lucht. Die deeltjes reduceren onze levensduurverwachting met ongeveer een jaar. Ter vergelijk: in het verkeer komen jaarlijks achthonderd mensen om, wat omgerekend over de hele bevolking minder dan een jaar van ons leven kost.
Toch komt een waarschuwing om te verhuizen niet uit de mond van Brunekreef. ‘Ik kan hooguit adviseren om niet in de buurt van drukke wegen te gaan wonen. Maar je moet andere factoren in ogenschouw nemen. Het gaat ook om woongenot en huizenprijzen. Mensen moeten zelf hun afweging maken.’
Zijn eerste taak is om onderwijs en onderzoek te verzorgen, zegt Brunekreef. ‘In dit land zijn al zo weinig mensen die zich bezighouden met kennisproductie.’ Dat produceren van kennis deed Brunekreef tot het jaar 2000 in Wageningen, waar hij hoogleraar Gezondheidsleer was tot zijn verhuizing naar de Universiteit Utrecht. In die tijd begon hij het onderzoek waarmee hij faam verkreeg. In een zogeheten cohortstudie bleek toen dat alleen al wonen in de buurt van een snelweg de sterfte door hart- en longziektes verdubbelt.
Brunekreef koppelde postcodes van vijfduizend Nederlanders aan sterftecijfers van acht jaar later. ‘Wij hebben een statistisch effect aangetoond. Nu wordt steeds duidelijker hoe fijnstof de gezondheid aantast. De grovere deeltjes, van 2,5 tot 10 micrometer, kunnen doordringen tot in de longen en leiden tot bronchitis en astma. Deeltjes kleiner dan 2,5 micrometer kunnen de bloedbaan bereiken en lokaal ontstekingen veroorzaken. Dat kan leiden tot hartinfarcten.’
Dondermiddag 2 oktober zal Bert Brunekreef uit handen van kroonprins Willem-Alexander de Heinekenprijs voor de milieuwetenschappen ontvangen. Het is Nederlands meest prestigieuze prijs. Menig winnaar mocht later naar Stockholm afreizen voor een Nobelprijs.
Met de Heinekenprijs krijgt Brunekreef een bedrag van 150 duizend dollar. ‘Daarmee wil ik beurzen verstrekken aan studenten uit ontwikkelingslanden. Ik heb gemerkt dat ze belangstelling hebben voor milieuhygiëne maar vaak afhaken omdat ze de financiering niet rond krijgen. Wij mopperen over de luchtkwaliteit hier, maar in veel ontwikkelingslanden is de situatie ernstiger. Met het opleiden van buitenlandse studenten dragen we bij aan deskundigheidsbevordering daar.’ / Gaby van Caulil

Vrijdag 10 oktober spreekt Bert Brunekreef tijdens een milieucongres in Wageningen over de invloed van atmosferische bruine wolken op de gezondheid in Azië (www.sense.nl).

Re:ageer