Wetenschap - 22 juni 2006

Europees kampioen in 2010

Wageningen moet over vier jaar hét Europese onderzoekscentrum voor voeding en leefomgeving zijn. Om die positie te bereiken gaat Wageningen UR investeren in de werving van Europese studenten. Engels wordt de voertaal, en kwaliteit wordt beloond. Dat zegt Aalt Dijkhuizen in een toelichting op het nieuwe instellings- en ondernemingsplan (IP/OP).

De raad van bestuur werkt als sinds vorig jaar aan het vierjarenplan en heeft uitgebreid overleg gevoerd met betrokkenen binnen en buiten Wageningen UR, van Tweede Kamer tot hoogleraren. Dat heeft een groot aantal ideeën opgeleverd. Het plan moet nog worden besproken met de medezeggenschap en staat begin september op de agenda van de raad van toezicht.
De kern van de plannen is volgens Dijkhuizen dat Wageningen UR ‘dé Europese kennisinstelling wil worden op ons terrein.’ Wageningen doet het volgens Dijkhuizen al prima bij de kaderprogramma's van de Europese Unie, maar dat betekent niet dat het al de meest toonaangevende kennisinstelling op het gebied van voeding en leefomgeving van het continent is. 'Bij andere potentiële opdrachtgevers zijn we te weinig in beeld. En van de driehonderd internationale masterstudenten die elk jaar bij de universiteit aan een opleiding beginnen, komen er dertig uit Europese landen. Dat willen we de komende vier jaar minstens naar honderd brengen.'
Om de Europese top te bereiken wil de raad van bestuur de kwaliteit van onderwijs en onderzoek stimuleren door goede groepen extra te belonen. 'Wie het beter doet, krijgt meer ruimte. Kwaliteit wordt beloond.' Voor de beoordeling van de onderzoekskwaliteit heeft het bestuur al een lijstje met parameters. Voor de beoordeling van de kwaliteit van het onderwijs zoekt Dijkhuizen nog naar geschikte meetinstrumenten. 'We hebben nu de Muggenenquête. Die meet hoe tevreden studenten zijn. Dat is belangrijk, maar het zegt niet alles. Samen met van Hall Larenstein gaan we daarom op zoek naar een mandje met goede prestatie-indicatoren.’
Kwaliteit is voor Wageningen UR heel belangrijk, benadrukt Dijkhuizen. ‘Onze kosten zijn hoog. Van de prijs moeten we het dus niet hebben in de concurrentieslag. Om toch een goede prijs-kwaliteitverhouding te hebben moet de kwaliteit hoog zijn. Daarvoor moeten we keuzes maken, je kunt niet in alle disciplines tegelijk kampioen zijn.'

Extra geld
De komende vier jaar wil de raad van bestuur extra investeren in onderzoek naar drie maatschappelijke thema's: Biobased economy, Voeding, gezondheid en gedrag en Klimaatbestendige inrichting en exploitatie van kustzones en delta's. Voor elk thema komt een miljoen euro beschikbaar uit de kennisbasispot van de instituten. De onderzoeksscholen van de universiteit hebben volgens Dijkhuizen toegezegd dat zij ook een bedrag vrij zullen maken. 'Een deel kunnen zij betalen uit het geld dat we extra beschikbaar stellen door de bezuinigingen van Focus 2006. Dat hebben we vorig jaar besteed aan onderwijs. Komend jaar willen we investeren in onderzoek.'
Dijkhuizen hoopt dat de investeringen extra geld opleveren doordat grote projecten uit bijvoorbeeld de aardgaspot worden binnengehaald. Wageningen UR was erg succesvol in de eerste verdeelronde van dat budget en ook de perspectieven voor volgende rondes zijn volgens de bestuursvoorzitter goed. 'Voor de tweede ronde ziet het er goed uit. Daar zitten we onder andere in met een klimaatprogramma en vaccinontwikkeling voor vogelpest. Het lijkt mij dat er nog meer in het vat zit. De olieprijzen zullen nog wel even hoog blijven, dus waarschijnlijk is er ook de komende jaren wat te halen voor goede plannen.'

Niet pessimistisch
Pijnlijk punt in het vierjarenplan is het verhogen van de tarieven van de instituten. Terwijl onderzoekers klagen dat zij het afleggen in de competitie voor financiering omdat zij te duur zijn, concludeert de raad van bestuur dat de tarieven juist met een procent of zeven omhoog moeten. Dat zou banen kunnen kosten de komende jaren.
Dijkhuizen: ‘Het is ons niet te doen om geld verdienen om het geld. We hebben het nodig om onze weerstand te vergroten en om te kunnen investeren in vernieuwing.' De reorganisatie heeft volgens Dijkhuizen een 'enorme hap' genomen uit de financiële reserves van de instituten. 'Dat moeten we weer aanvullen de komende jaren om te zorgen dat we ook in de toekomst voldoende stevig in onze schoenen staan om moeilijkheden op te vangen. Het is echt geen luxe. De klant betaalt nu te weinig en we hebben geen suikeroom die ons aan het eind van het jaar wat toestopt.'
Of de maatregel banen gaat kosten wil Dijkhuizen niet zeggen. 'Dat sluiten we niet uit. Maar het zou ook kunnen dat we extra financiering kunnen vinden en er juist banen bij krijgen. Wie had een paar jaar geleden verwacht dat we zo succesvol zouden zijn met het binnenhalen van de FES-gelden? Misschien kunnen we zo compenseren. Ik ben niet pessimistisch, de trends zijn gunstig. Wij staan er echt beter voor dan vier jaar geleden. Toen hadden we Balkenende I, zaten we midden in de bezuinigingen, en had het bedrijfsleven het ook moeilijk. Nu is er extra geld. Bovendien staan we er ook intern sterker na Focus 2006.'

Korné Versluis

Concept IP/OP in vogelvlucht Medische alliantie
Wageningen UR wil een strategische alliantie met een medische faculteit om het onderzoek naar voeding en gezondheid te versterken. Samen met de die faculteit wil de raad van bestuur grote onderzoeksprojecten proberen binnen te halen. Meer studenten
Het aantal studenten moet omhoog naar 1150 per jaar voor de universiteit en 1300 voor de hogescholen. De raad van bestuur wil brede Bacheloropleidingen waar snel nieuwe specialisaties opgezet kunnen worden om in te spelen op nieuwe trends. Hogere tarieven
De tarieven van de instituten gaan omhoog om de financiële positie te verbeteren. Engels voertaal
Engels wordt vanaf 2008 de voertaal van Wageningen UR. Officiële stukken worden meteen in het Engels geschreven. Dijkhuizen: 'Een internationale medewerker mag zich niet afvragen wat hij nu weer heeft gemist.' Minder rompslompDe administratie moet simpeler worden. Onder het motto 'lean, mean and simple' moet het aantal administratieve systemen worden teruggebracht. Drie thema’s
Extra investeringen in drie maatschappelijke thema's: Biobased economy, Klimaatbestendige inrichting en exploitatie van kustzones en delta's, Voeding, gezondheid en gedrag. Een klein deel van de investering is bedoeld voor onderwijs. De raad van bestuur wil ook meer studenten trekken voor de genoemde thema's. Drie expertises
Er wordt geïnvesteerd in drie expertises: bionanotechnologie, systeembiologie en het koppelen van schaalniveaus. Samenwerking hbo
Eén onderwijsraad voor universiteit en hogeschool Van Hall Larenstein. Wageningen UR moet het voorbeeld worden van succesvolle samenwerking in het hoger onderwijs. De samenwerking is de afgelopen jaren nauwelijks van de grond gekomen. Dat moet anders, vindt Dijkhuizen. 'Over vier jaar ziet dat er heel anders uit.' Opleidingen worden beter op elkaar afgestemd zodat hbo'ers makkelijker kunnen doorstromen naar de universiteit. Hbo en universiteit blijven wel verschillen. 'Het moet niet één pot nat worden.' Tenure track
Er komt een proef met een Tenure track. Jaarlijks krijgen twee of drie jonge veelbelovende wetenschappers de kans om mee te doen met dat programma. Ze krijgen extra begeleiding en mogelijkheden, die hen in korte tijd moeten klaarstomen voor het hoogleraarschap. Functiecontract
Alle medewerkers in schaal vijftien of hoger krijgen een functiecontract voor een periode van vijf jaar. Aan het eind van de periode wordt hun functioneren beoordeeld, en krijgen zij eventueel een andere functie. Eén organisatie
De organisatiestructuur moet vereenvoudigd worden. De raad van bestuur overweegt de bv-structuur van de instituten op te heffen en ze onder te brengen in één bv. Zie voor een compleet overzicht de intranetsite over het IPOP

Re:ageer