Wetenschap - 1 januari 1970

Erosiegevaar nu ook op grote schaal te bepalen

Erosiegevaar nu ook op grote schaal te bepalen

Erosiegevaar nu ook op grote schaal te bepalen


Promovendus dr Peter Okoth ontwikkelde een methode om de kans op
bodemerosie op grote schaal te bepalen. Met gebruikmaking van geografische
informatiesystemen levert dat waardevolle kaarten op die erosiegevaar
weergeven.

Aardwetenschappers meten bodemerosie doorgaans op een of meerdere
proefveldjes. Via extrapolatie proberen ze vervolgens een beeld te krijgen
van de erosie in een groter gebied. Dat kan leiden tot forse misrekeningen.
Zo kan bodemerosie zich op een helling openbaren door erosiegeultjes met
een breedte van enkele decimeters, terwijl tegelijkertijd de hele heuvel
kan afkalven oppervlakkige erosie of aardverschuivingen. De patronen en de
intensiteit van de erosie veranderen naarmate men verder uitzoomt op het
landschap. Okoth zag dit fenomeen ook terug in zijn studiegebied waarop hij
zijn erosiebeoordelingsmethode heeft toegepast: het Kiambu district in het
zuiden van Kenia. Het is een reliëfrijk landbouwgebied dat net als de
overige gebieden met intensieve landbouw in Kenia op zo’n tweeduizend meter
hoogte ligt. Zowel klein- als grootschalige erosie is hier orde van de dag.
Okoth ontwikkelde een computermodel dat het erosiegevaar inschat op drie
niveaus: het veld of perceelniveau, het stroomgebiedniveau en het
landschapsniveau dat meerdere stroomgebieden bestrijkt. Gebruikmakend van
geografisch informatiesystemen (GIS), waaronder remote-sensing, het maken
van beelden van het aardoppervlak vanuit een satelliet, vervaardigde Okoth
kaarten waarop het erosierisico staat aangegeven. Hij identificeerde zones
met een zeer laag tot een zeer hoog erosierisico.
Als invoer voor zijn erosiemodel gebruikte Okoth erosie-indicatoren die
relatief eenvoudig in het veld te herkennen zijn, zoals de diepte van
erosiegeulen en blootliggende plantenwortels. Op stroomgebiedniveau zijn
naast de natuurlijke kenmerken ook wegen en andere verharde oppervlakken
belangrijk. Okoth ontdekte dat met name wegen de bodemerosie bevorderen.
Omdat wegen de stroomsnelheid van water verhogen hebben zij een grotere
erosiebevorderende werking op de bodem aan weerszijden van de wegen. Okoth:
,,Deze kenmerken zijn erg nuttig voor de beoordeling of kwantificering van
bodemerosie, maar worden doorgaans niet gebruikt door erosiespecialisten.’’
Okoth vertelt dat de erosie langs wegen op veel plekken in Kenia duidelijk
zichtbaar is. ,,In de bergachtige gebieden is veel landbouwgrond naast de
wegen onbruikbaar geworden door erosie en talloze huizen raken ondermijnd
doordat de bodem wegspoelt.’’
Okoth denkt dat zijn erosiebeoordelingsmethode waardevol kan zijn voor
Kenia en andere landen. In veel landen in de wereld zijn kaarten van het
erosiegevaar meer dan welkom. |
H.B.
Okoth promoveerde op 27 januari bij prof. Arnold Bregt, hoogleraar Geo-
informatiekunde prof. Eric Smaling, hoogleraar Bodeminventarisatie en
landevaluatie.

Re:ageer