Wetenschap - 21 maart 2002

Elektrisch filter scheidt stereomoleculen beter

Elektrisch filter scheidt stereomoleculen beter

Een filter dat is uitgerust met een elektrisch veld kan links- en rechtsdraaiende moleculen van elkaar scheiden. Dat ontdekte ir Ed van der Ent in zijn promotieonderzoek. Farmaceuten, maar ook producenten van bijzondere voedingsstoffen, kunnen Van der Ents filter gebruiken om in hun proces gewenste van ongewenste stoffen te scheiden.

Van der Ent werkte met het eiwitbestanddeel tryptofaan. Dat is op de markt als rustgevend middel en als grondstof voor de farmaceutische industrie. In de meeste productieprocessen komt tryptofaan vrij in links- en rechtsdraaiende vorm. Beide varianten zijn chemisch identiek. Toch is de rechtsdraaiende variant van tryptofaan niet geschikt voor menselijke consumptie. De verschillen zitten hem in de ruimtelijke structuur van de moleculen. Die zijn elkaars spiegelbeeld.

Om de varianten toch van elkaar te scheiden, koppelde Van der Ent het tryptofaan eerst aan een transportstof. De rechtsdraaiende variant kon dat iets beter dan de linksdraaiende. Daarna haalde hij de behandelde tryptofaandeeltjes door een filter, dat ongebonden deeltjes wel doorlaat maar gebonden deeltjes niet.

Dat ging vrij langzaam. Van der Ent wist dat te verhelpen door het filter in een elektrisch veld te zetten, dat de deeltjes als het ware door het filter trok. De snelheid van het proces werd daardoor tien keer zo hoog. "Het elektrisch veld is een noviteit", zegt promotor prof. Martien Cohen Stuart.

Een installatie waarin 250 van deze filtereenheden achter elkaar staan moet zuivere linksdraaiende tryptofaan kunnen opleveren, heeft Van der Ent berekend.

Hoewel er al een aantal van dit soort scheidingsmethoden bestaan, denkt Cohen Stuart dat bedrijven interesse voor Van der Ents innovatie zullen hebben. "Farmaceutische bedrijven zijn nog steeds op zoek naar nieuwe scheidingsmethoden", zegt hij. "De ene methode werkt goed bij stofje A, de andere bij stofje B. Een nieuwe techniek kan voor een groep stoffen altijd beter blijken te werken dan de methode die bedrijven nu gebruiken." | W.K.

Re:ageer