Wetenschap - 1 januari 1970

Een wiskundige is een apparaat dat koffie in stellingen omzet

Een wiskundige is een apparaat dat koffie in stellingen omzet

Een wiskundige is een apparaat dat koffie in stellingen omzet

BOEKEN De wiskundige Paul Erdo375s moet een nog vreemder man zijn geweest dan de man die de Sarphatistraat de mooiste van Europa vond. Paul Hoffman beschrijft hem in De man die van getallen hield als een monomane workaholic die zich op de been hield met amfetaminen, espresso, caffeïnetabletten en een tomeloze interesse voor wiskundige problemen

Een wiskundige is een apparaat dat koffie in stellingen omzet, zo citeert Hoffman Erdo375s, en de kleine, sjofele en uitgemergelde wiskundige, die zelfs door zijn latere amfetamineverslaving voor een drugsverslaagde werd aangezien, deed dat met verve. Maar liefst 1475 wetenschappelijke artikelen produceerde hij, volgens Hoffman vele ervan monumentaal en allemaal substantieel. Hoffman laat legio collega's van Erdo375s aan het woord, veelal hoogstaande wiskundigen, waardoor het boek wemelt van de vermakelijke anekdotes

Erdo375s hield zich verre van het dagelijkse leven. Een grapefruit schillen deed hij met de botte kant van het mes, mensen aanraken vermeed hij, zijn vrienden - de Oom-Paulsitters - moesten hem rondrijden in de auto, en eigendom vond hij alleen maar lastig. Als een ware wiskundenomade zwierf hij door vele landen, op zoek naar wiskundige problemen en collegawiskundigen die als discussiepartner konden dienen. Zijn modus operandi bestond eruit dat hij bij een collega-wiskundige op de stoep verscheen, verklaarde: Mijn brein staat open, een dag of twee met zijn gastheer aan het werk ging, totdat hij verveeld raakte of zijn gastheer afgepeigerd was, en dat hij dan verder ging op zoek naar onderdak.

Wat Erdo375s als wiskundige zo uitmuntend maakte, was zijn vermogen om problemen tot oplosbare proporties terug te brengen, maar het uitzonderlijke bleef zijn constante aandacht voor wiskundige problemen. Hoffman vertelt dat hij tijdens een schaakpartij tegen een plaatselijke schaakmeester voor zich uit zat te staren en reageerde op de vraag wat hij deed met Niet storen, ik ben een stelling aan het oplossen. Hoffman doet in De man van die van getallen hield ook twee dingen tegelijk, want tussen de uitgebreide uitleg van complexe wiskundige problemen mengt hij persoonlijke belevenissen van Erdo375s en zijn collega's, gastheren en bewonderaars

Erdo375s was in zijn zoektocht naar wiskundige waarheid op zoek naar positieve ervaringen vanuit een positieve levenshouding. Het is heel makkelijk om je hoofd te buigen onder de enormiteit van de wiskundige vraagstukken, want die zijn oneindig, maar Erdo375s kon zich dankzij zijn positieve grondhouding vastbijten in de stellingen. En daarin kon hij zich geheel verliezen

De Amerikaanse psycholoog Mihaly Csikszentmihalyi (spreek uit: Tsjik-sent-mie-ah-haai) noemt zo'n moment waarop mensen alles om zich heen vergeten omdat ze zo intensief met iets bezig zijn de flow. In zijn boek Flow - Psychologie van de optimale ervaring onderzoekt hij hoe die optimale ervaring, die maakt dat mensen sterk, alert en zelfverzekerd zijn, ontstaat

Volgens Csikszentmihalyi ontdekken mensen bij een flow-activiteit nieuwe en onbekende aspecten van hun bewustzijn. Wielrenners overtreffen zichzelf, zo heet het in termen van Mart Smeets en Jean Nelissen, maar datzelfde kan ieder mens. Volgens Csikszentmihalyi kan de eenvoudigste handeling genot schenken als ze op zo'n manier wordt verricht dat ze flow produceert. Wandelen kan bijvoorbeeld langdradig, blarentrekkend en ruggenkrakend zijn, maar als je een wandeling ziet als uitdaging met een aantal duidelijke doelen, zoals de te volgen route, de pauzes, de bezienswaardigheden of het bijhouden van een soepele loopstijl, dan zorgt de concentratie die nodig is voor het behalen van die doelen uiteindelijk voor flow

Flow is een wetenschappelijk onderbouwd boek, met een notenapparaat en bibliografie, maar Csikszentmihalyi zou geen Amerikaan zijn als hij niet ook probeerde om in duidelijke taal aan te geven hoe mensen via sport, spel, seks, yoga en oosterse vechtsporten maar ook kunst, muziek, denken en sociaal samenzijn tot flow kunnen komen. En in het laatste hoofdstuk waarschuwt Csikszentmihalyi dat we niet als Erdo375s ons alleen maar moeten verliezen in het najagen van flow. M.W

Flow - Psychologie van de optimale ervaring, Mihaly Csikszentmihalyi. Boom, 29,50 gulden (na 1 juli 42,50 gulden), ISBN 9053525084

De man van die van getallen hield - Het verhaal van Paul Erd360s en de zoektocht naar de waarheid van de wiskunde, Paul Hoffman. Bert Bakker, 49,90 gulden, ISBN 9035120477

Re:ageer