Wetenschap - 3 april 2008

Edes bos heeft linke teken

Het maakt uit waar je in Nederland een tekenbeet oploopt. De kans op de ziekte van Lyme is het grootst als een teek uit de Edese bossen zich laaft aan je bloed. Dat suggereert een Wageningse studie waarin onderzoekers van Plant Research International en de leerstoelgroep Entomologie de bacteriepopulatie van Nederlandse teken hebben bepaald.

‘Als teken bijten kunnen ze borreliabacteriën overbrengen die de ziekte van Lyme veroorzaken’, zegt dr. Leo van Overbeek. ‘We weten niet precies waar die bacteriën vandaan komen. Maar teken pikken ze ongetwijfeld op als ze bloed zuigen van kleine zoogdieren of vogels, in de natuur een reservoir van borrelia.’
Met moleculaire technieken onderzochten Van Overbeek en zijn collega’s de bacteriën in teken uit bossen in de omgeving van Amsterdam, Veldhoven en Ede. Eerst keken ze met welke borreliabacteriën ze te maken hadden. Edese teken droegen de meeste borreliabacteriën in zich. Door de grote spreiding waren de verschillen tussen de teken echter niet statistisch significant.
Toen de onderzoekers de hele bacteriepopulatie in de bloeddorstige insecten in kaart brachten, kwamen nog meer mogelijke ziekteverwekkers tevoorschijn. Vooral bij Amsterdam hadden teken Rickettsia australis bij zich, een pathogeen dat hoge koorts kan veroorzaken. Een andere riskante bacterie, die vooral bij Edese teken werd gevonden, was Neoehrlichia mikurensis, een ziektekiem die pas enkele jaren geleden is ontdekt en waarover nog weinig bekend is.
‘Wat vooral opvalt, is dat de bacteriepopulatie in de teken van verschillende bossen zo varieert’, zegt Van Overbeek. ‘In de bossen leven misschien verschillende dieren, waardoor ook de bacteriepopulatie in teken verschilt.’ Dat opent perspectieven, aldus Van Overbeek. ‘Misschien zijn er ongevaarlijke bacteriën die de borreliabacteriën kunnen verdringen. Net zoals goedaardige bacteriën in gezonde toetjes schadelijke bacteriën verdringen in onze darmen. Als we die bacteriën vinden, kunnen we misschien maatregelen bedenken waarmee we de Nederlandse bossen veiliger kunnen maken.’
De Wageningers publiceren hun onderzoek binnenkort in FEMS Microbiology Ecology.

Re:ageer