Wetenschap - 1 januari 1970

Ecoloog wordt therapeut

Ecoloog ir Paul Chardon heeft ontdekt dat hij liever met mensen werkt dan met statistiek en geografische informatiesystemen. De Alterra-medewerker studeert nu twee dagen in de week voor gestalttherapeut en bouwt aan een eigen praktijk als coach en therapeut. 'Coaching op de werkvloer is nog een taboe', stelt hij. Toch ziet hij ook binnen Wageningen UR mogelijkheden.

Ir Paul Chardon. / foto Guy Ackermans

Wat dóe je nu eigenlijk als gestalttherapeut? Paul Chardon gaat even verzitten. Hij kijkt me indringend aan, en lijkt zich te herpakken. 'Hoe zit je er nu bij?', vraagt hij. 'Ik voel een gezonde spanning want ik ben aan het interviewen.' Het gezicht van de gestalttherapeut in opleiding licht op. Hij lacht. 'Ja, dat is een mogelijk antwoord, maar je had ook kunnen zeggen: Ik zit met mijn elleboog op tafel en mijn hoofd in mijn hand. Jij zit dicht bij je gevoel. Sommige mensen zijn zich daar helemaal niet van bewust.'
Chardon werkt drie dagen per week bij Alterra als ecoloog, en ontwikkelt in de rest van de week een eigen praktijk als coach en gestalttherapeut. Hij is nu nog therapeut i.o. (in opleiding). Onlangs rondde hij de post-hbo-opleiding Gestaltmethodiek bij de Nederlandse Stichting Gestalt in Amsterdam af. Nu volgt hij de MSc Gestalttherapie aan hetzelfde instituut.

Burn-out
Het begon voor Chardon in 2001. Toen werd eindelijk duidelijk dat de klachten die hij in de jaren daarvoor had, duidden op een burn-out. 'Eigenlijk gebruik ik de term burn-out liever niet', vertelt hij. 'Het is jarenlange stress die je uiteindelijk teveel wordt. Als je vast begint te lopen, ga je eerst nog wat harder lopen. Je gaat meer vrij nemen om uit te rusten, je gaat slechter slapen, en gaat telkens vroeg naar bed. Je wordt kortaf, chagrijnig, moe, je kunt je niet meer concentreren en je bent sneller van slag. En op een gegeven moment ben je zo uitgeput dat je lichamelijke klachten krijgt. Later ontdekte ik dat ik al vijf jaar in beoordelingsgesprekken aangaf dat ik last had van stress.'
In het jaar dat Chardon zijn burn-out bevocht, ontdekte hij de gestaltpsychologie. 'De gestalttherapie gaat ervan uit dat je altijd in relatie staat met jezelf en je omgeving, en dat je daar contact mee hebt. Dat sluit aan bij de denkwijze van de ecoloog. Die denkt immers ook in termen van ecologische processen en ecosystemen. In de therapie ga je kijken waar dat contact verstoord is en hoe je dat kunt herstellen.' Chardon ontdekte daardoor dat zijn werk hem niet meer boeide. Hij was voornamelijk bezig met statistiek en geografische informatiesystemen. Computers dus. 'Ik merkte in die periode dat ik veel meer met mensen en hun persoonlijke ontwikkeling wilde werken.'

‘Ik laat cliënten zelf ontdekken wat het beste bij hen past’
Outplacement
'Ik ben toen vrijwillig in het outplacementtraject gestapt', vertelt hij. 'De bedoeling is dat ik Alterra verlaat. Ik word ook vanuit Alterra gesteund om ervaring op te doen en opleidingen te volgen.' Ondertussen werkt Chardon bij Alterra ook al minder met computers en meer met mensen. 'De laatste jaren ben ik meer bezig met evaluaties van internationaal natuurbeleid. Dat heeft al meer iets met mensen te maken.'
Naast zijn studie en zijn werk is Chardon nu bezig om de markt te verkennen voor coaching en gestalttherapie. Ook binnen Wageningen UR profileert hij zich. Hij adverteerde een paar keer in Wb, had gesprekken met HRM-medewerkers en heeft via via al wat klanten gevonden.
Chardon maakt in zijn werk onderscheid tussen therapie en coaching. De klanten die hij heeft, volgen bij hem korte coachingstrajecten van enkele weken. 'Dat is coaching die werk- of studiegerelateerd is en dus oplossingsgericht en taakgericht. Zoals het beter leren plannen, het communiceren met je collega’s en leidinggevende, het leren ordenen of het organiseren van je tijdsplanning. Het gaat eigenlijk om het aanleren van ander gedrag. Daarnaast kun je ook gecoacht worden op vragen over persoonlijke ontwikkeling, omgaan met stress, loopbaan, balans tussen werk en privé. Ik coach ook mensen met vragen over hun privésituatie.'
Chardon's coachingsmethode bestaat uit het stellen van vragen en vervolgens daarop reageren. 'Ik leer niemand techniekjes', benadrukt Chardon. 'Ik stel heel veel hoe- en watvragen: hoeveel hoofdstukken wil je schrijven, hoelang wil je erover doen, wat wil je ermee bereiken, enzovoorts. Door vragen te stellen en oefeningen te doen, probeer je het bewustzijn van de cliënt te vergroten, zodat hij zelf inzicht krijgt in zijn situatie en van daaruit zelf een keuze kan maken. Zo kan deze zelf ontdekken wat het beste bij hem past en is het leereffect groter dan bij het geven van adviezen’.

Valkuilen
Gestalttherapie gaat dieper. Daarbij gaat het om het achterliggende proces dat mensen doormaken, vertelt Chardon. Hij zal als therapeut ook telkens zichzelf als het ware op de bank moeten leggen. 'Je ontkomt er niet aan als coach en therapeut om jezelf in het hele proces te volgen', legt hij uit. 'Je eigen bewustwording is heel essentieel, en je moet je eigen valkuilen leren kennen. Dat leer je in het proces.'
Er is wel voldoende werk voor een coach en therapeut, denkt Chardon, ook binnen Wageningen UR. 'Het is de bedoeling dat leidinggevenden coachend leiding geven, maar daar is niet iedereen geschikt voor', noemt hij als voorbeeld. En hij ziet ook wel mensen rondlopen die twijfelen en worstelen met allerlei vragen. 'Hoe komt het dat ik de dingen niet doe die ik wel wil doen? Hoe zorg ik dat ik die wel ga doen?' Juist bij dat soort vragen kan coaching helpen, vindt Chardon.
Weerstand tegen coaches en therapeuten is er echter ook, merkte hij. Niet iedereen zit te wachten op een man die met een indringende blik vraagt 'hoe zit je er nu bij?'. 'Ik denk dat mensen zelf moeilijk de stap zullen zetten. Coaching op de werkvloer is nog taboe. Als je een coach nodig hebt, betekent het dat je het niet goed doet, denken veel mensen. En dat is natuurlijk onzin.'

Martin Woestenburg

www.paulchardon.nl

Re:ageer