Organisatie - 2 april 2009

ENTOMOLOOG WINT HUGO DE VRIES-PRIJS

Entomoloog dr. Erik Poelman heeft de Hugo de Vries-prijs gewonnen. Deze prijs van vijfduizend euro wordt jaarlijks uitgereikt door de Koninklijke Nederlandse Botanische Vereniging en het Hugo de Vries Fonds aan de schrijver van het beste Nederlandse proefschrift op botanisch gebied.

Poelman: ‘Ach, ik heb gewoon lol in m’n werk en het is erg leuk dat het gewaardeerd wordt.’ Poelman promoveerde in oktober op zijn proefschrift over de relatie tussen de verdediging van planten tegen herbivore insecten en de insectensoorten die je op de plant vindt. ‘Als een plant zich verweert tegen bijvoorbeeld een rups, neemt de resistentie tegen sommige insectensoorten toe, terwijl die voor andere soorten juist afneemt’, vertelt hij. ‘Hierdoor verandert de insectensamenstelling op de plant.’ De eerste aanvaller bepaalt welk type verdediging de plant in de strijd gooit en welke insecten in een later stadium aangetrokken dan wel afgestoten worden. ‘De eerste herbivoor bepaalt dus, via de specifieke afweer van de plant, de samenstelling van de insectengemeenschap op de plant.’ De wetenschappelijke carrière van de entomoloog begon met een passie voor tropische pijlgifkikkers. Vooral hun voortplantingsgedrag intrigeerde hem. Tijdens zijn afstudeeropdracht, waar hij ook al een prijs voor in de wacht sleepte, ontdekte hij frappante parallellen tussen voortplantingsstrategieën van deze amfibieën en sluipwespen. ‘Gifkikkers leggen hun eitjes in kleine poeltjes, de jongen zijn kannibalistisch en eten andere eitjes of jongen in het poeltje op’, vertelt Poelman. ‘Sluipwespenlarven groeien op in een rups, wat, net als een poeltje, een begrensde leefomgeving is met een beperkte hoeveelheid voedsel. Ook wespen zijn kannibalistisch en blijken, net als de kikkers, hun voortplantingsstrategie aan te passen aan de omgevingsfactoren.’ Poelmans postdoconderzoek richt zich vooral op competitie tussen twee soorten sluipwespen om gastheerrupsen. ‘Sluipwespen passen hun voortplantingsstrategie aan, afhankelijk van de kwaliteit van planten en rupsen en dit beïnvloedt uiteindelijk welke soort het meest succesvol is.’ De parallellen met gifkikkers zijn treffend; zij zijn in competitie om beschikbare poeltjes om hun eitjes in af te zetten. Poelman: ‘De hele levensgemeenschap in het poeltje inclusief de rivaliserende kikkervissen - noem het maar de kwaliteit van het poeltje - bepaalt de voortplantingsstrategie van de gifkikkers en uiteindelijk de uitkomst van de competitie.’ De volgende prijs voor Poelman zal wel niet lang op zich laten wachten.

Re:ageer