Wetenschap - 20 november 2008

EIWITJAS MELKZUURBACTERIE HELPT IMMUUNSYSTEEM

De eiwitlaag rondom sommige melkzuurbacteriën stimuleert het immuunsysteem in de dunne darm om ziekmakende bacteriën te bestrijden. Dat schrijven onderzoekers van het Laboratorium voor Microbiologie samen met collega’s uit Frankrijk, de VS en van de Vrije Universiteit in Amsterdam in PNAS van deze week.

Al langer zijn er aanwijzingen dat melkzuurbacteriën, een belangrijk bestanddeel van zogeheten probiotica-drankjes, het immuunsysteem versterken. Maar hoe ze die oppepper verzorgen, is niet duidelijk. Dat mechanisme is van belang omdat goedgekozen probiotica in de darm –dé frontlinie waar het menslijk lichaam probeert ziekmakers buiten de deur te houden – wellicht een extra barrière kunnen opwerpen tegen lokale ontstekingen en ziektes elders in het lichaam.
Het team waarin de Wageningse onderzoekers participeerden, ontdekte dat het S-layer-eiwit dat de celwand omgeeft van Lactobacillus acidophilus NCFM – hoofdbestanddeel van de probiotica van Danisco – een cascade aan reacties in gang zet. Het eiwit brengt de dendritische cellen, de wachtposten in de darmwand, in verhoogde staat van paraatheid. Op hun beurt zorgen die ervoor dat de T-cellen, zeg maar de aanvalsleiders van het lichaam, tot volle wasdom komen en signaalstoffen aanmaken die de lichaamscellen vertellen wat er moet gebeuren.
‘Voor het eerst is nu aangetoond dat lactobacillus invloed heeft op de dendritische cellen’, vertelt hoogleraar Microbiologie prof. Willem de Vos vanuit Helsinki, waar hij Distiguished Professor is. ‘Maar ook heel leuk is dat we ontdekten dat de onderzochte lactobacillus twee verschillende jasjes kan aantrekken. Meestal is het de jas met de gebruikelijke vorm van het S-layer-eiwit, wat tot een ontstekingsremmende reactie leidt. Maar soms heeft de jas een andere vorm, die juist een lichte ontstekingsreactie oproept. Dat is erg intrigerend.’
Op woensdag 19 november was De Vos even terug in Nederland om een hoge Nederlandse wetenschappelijke onderscheiding, de Spinoza-premie, in ontvangst te nemen. ‘Een flink deel van het geld daarvan zal ik besteden aan verder onderzoek aan darmbacteriën.’

Re:ageer