Wetenschap - 27 september 2001

Drs. Gert van Maanen, directeur Kenniseenheid Ei en persvoorlichter van Wageningen Universiteit

Drs. Gert van Maanen, directeur Kenniseenheid Ei en persvoorlichter van Wageningen Universiteit

'Ik vroeg me af of mijn schaal wel goed is'

"Darwin maakte handig gebruik van de bewondering die adellijke dames voor hem koesterden. Hij schakelde ze in bij zijn veldwerk. Hij liet ze bijvoorbeeld een keer uitwerpselen van regenwormen verzamelen. Aan de hand van hun vondsten kon hij berekenen dat wormen in een maand tijd de hele bodemlaag doorwoelen. Zo kon hij verklaren dat Stonehenge verzakt." Drs. Gert van Maanen houdt van Charles Darwin. "Ik ben een bewonderaar", geeft hij volmondig toe. "Ik snap zelfs niet hoe er biologen kunnen zijn die zo'n man niet bewonderen."

In de kamer van de persvoorlichter van Wageningen Universiteit slingeren foto's rond, die Van Maanen tijdens een verblijf in Engeland maakte. Op ??n daarvan staat het huis van Darwin in het graafschap Kent, op een andere de studeerkamer, op weer een andere het dranklokaal waarvan de bedenker van de evolutieleer de beschermheer was. Darwin Bar, noemt de pub zich nu.

De bewondering van Van Maanen voor Darwin blijkt ook uit de Darwincollectie die hij samenbracht. "De op ??n na grootste in Wageningen", schat Van Maanen in. In zijn bibliotheek bevinden zich uiteraard de boeken die Darwin schreef, zoals het onvermijdelijke The Origin of Species. "In dat boek zie je dat Darwin een tacticus was. Hij rept met geen woord over de herkomst van de mens. Het enige wat hij daarover zei was ??n cryptisch zinnetje in het voorwoord. "Some light will be thrown on the origin of man." Dat was alles. Pas in latere werken, nadat Darwin stapels bewijzen voor zijn theorie had verzameld, kwam hij met zijn theorie naar buiten dat aap en mens gemeenschappelijke voorouders hadden."

Dan rinkelt de telefoon. Het zijn de makers van het jeugdprogramma Het Klokhuis. Ze willen iets gaan doen met regenwormen en vragen zich af of er mensen in Wageningen zijn die daar verstand van hebben. Die zijn er, weet Van Maanen. Hij geeft de namen van de onderzoekers door. En ja, er zijn ook mogelijkheden om opnamen te maken. "We hebben hier een ondergronds laboratorium", zegt hij. "Met ramen, waardoor je tegen de wortels van planten kunt kijken. Misschien kunnen jullie daar opnamen maken. Trouwens, nu we het er toch over hebben, weten jullie w?? er veel verstand van wormen had?"

"Dit is alweer de zesde keer dat we iets met Het Klokhuis doen", zegt Van Maanen nadat het gesprek is afgelopen. "We hebben een tijdje terug iets gedaan over waarom bladeren geel en rood worden in de herfst. Dat was nog niet zo eenvoudig. Toen heeft onze Linus van der Plas nog voor de camera's uitgelegd dat bladeren geel worden als het bladgroen wegtrekt en dat ze rood worden als er een afbraakproduct ontstaat."

Dat soort dingen naar buiten brengen, dat zou Wageningen Universiteit vaker moeten doen, vindt Van Maanen. "Je laat dan zien dat wetenschap helemaal niet bedompt of saai is. Dan leg je het accent op de verwondering en het ingenieuze van de natuur. Het hoeft niet altijd zo serieus en ernstig."

Zelf organiseerde Van Maanen, toen hij nog bij de VU werkte, een symposium over het Ei. "We hadden een voedingswetenschapper, die wat vertelde over cholesterol. Een chemicus hield een voordracht over De Chemie van het Ei en een bioloog over Het Ei als Overlevingspakket. We hadden een kunsthistoricus over het Ei in de Kunst, en een taalwetenschapper die iets vertelde over De Lange IJ en Korte Ei. Als publiekstrekker hadden we Boudewijn B?ch uitgenodigd. Die vertelde iets over Eieren en Eilanden." Van Maanens Dag van het Ei trok niet alleen vrij veel bezoekers, maar kon zich ook verheugen in de warme belangstelling van de media. De multidisciplinaire kennisdag sloeg zo goed aan, dat Van Maanen voor uitgeverij Veen uiteindelijk een boek over het Ei schreef.

Sindsdien geldt hij als Eiderexpert. Journalisten die op zoek zijn naar deskundigen op het gebied van Eieren komen nog steeds geregeld bij Van Maanen terecht. Toen hij zijn veertigste verjaardag vierde, vestigden zijn collega's nogmaals de aandacht op de bijzondere expertise van Van Maanen. Ze riepen hem uit tot Directeur van Kenniseenheid Ei. Van Maanen reageerde met de bekendmaking dat de geruchten over zijn benoeming voorbarig waren. Hij was nog met HRM in onderhandeling over zijn schaal.

Willem Koert

Gert van Maanen, eiderexpert en groot bewonderaar van Darwin.

Foto Guy Ackermans

Re:ageer