Wetenschap - 1 maart 2011

Drijvende schimmel vermindert malaria bij de bron

Tullu Bukhari heeft een biologisch bestrijdingsmiddel ontwikkeld dat muggenlarven in Afrikaanse waterpoeltjes doodt. Daarmee pakt ze de veroorzaker van malaria bij de bron aan.

Tullu Bukhari tijdens haar veldproef in Kenia
Bukhari, promovendus bij het laboratorium voor Entomologie in Wageningen, doet onderzoek aan de schimmels Metarhizium anisopliae en Beauveria bassiana. Beide schimmels doden malariamuggen, maar dat gebeurt in Afrika nu vooral door volwassen muggen aan te pakken met de schimmels
Bukhari zocht naar een biologisch bestrijdingsmiddel voor toepassing in het veld en wilde vooral de larven van de malariamug aanpakken. Die groeien op in waterpoeltjes. De schimmelsporen werken echter niet goed tegen de muggen in water, ontdekte ze in het lab. Daarom zocht ze een drager die de schimmels beschermt tegen water en die de muggenlarven op het wateroppervlak kan infecteren. Ze kwam uit bij de synthetische olie ShellSol T. Die beschermende olie zorgt ervoor dat de schimmels op het water drijven en zich gelijkmatig verspreiden.
Na het labonderzoek testte ze het nieuwe middel in Kenia, waar de mug Anopheles gambiae veel malariaslachtoffers maakt. Een kleinschalige proef op een proefstation in kunstmatige vijvers met en zonder het middel wees uit dat er 50 procent minder larven overleefden indien de schimmelsporen in olie waren gemengd. Omdat nog eens ruim dertig procent van de larven een natuurlijke dood sterft in de poel zonder olie, schat Bukhari dat slecht 20 procent van de muggenlarven van Anopheles gambiae een behandeling met de olie overleeft. De malarialarven die wel overleven, zijn mogelijk toch geïnfecteerd door de schimmel en leggen op latere leeftijd minder eitjes.
De benodigde hoeveelheid olie is niet schadelijk voor het aquatisch milieu, benadrukt Bukhari. De doses die zij gebruikte hebben geen toxische effecten voor andere waterbeestjes. Bovendien verdampt de olie, waardoor de olie zich niet ophoopt in de poel. Grootschaliger onderzoek moet nu uitwijzen of de resultaten met de schimmel-olie onder alle omstandigheden zo goed zijn en of de olie uiteindelijk kan bijdragen aan de vermindering van malaria. Bukhari, die binnenkort promoveert, schrijft al aan het vervolgproject.
Een belangrijke stap is nu om de biologische bestrijder van de malariamug grootschalig en kosteneffectief toe te passen in Afrika. Bukhari maakte gebruik van schimmelsporen die zijn gekweekt in een reactor van de leerstoelgroep Bioprocestechnologie in Wageningen. De schimmelsporen zijn nog niet commercieel beschikbaar voor de bestrijding van muggen. Tullu meent dat een Afrikaans bedrijf de schimmels zou moeten produceren.

Re:ageer