Wetenschap - 1 januari 1970

Dr. Wouter van Doorn, bioloog bij het ATO en ‘amateur-filosoof’

Dr. Wouter van Doorn, bioloog bij het ATO en ‘amateur-filosoof’

Dr. Wouter van Doorn, bioloog bij het ATO en ‘amateur-filosoof’


‘Mág ik die genen in die paprika wel veranderen?’

Hij aarzelt aanvankelijk. Weet niet of het zo belangrijk is wat hij te
vertellen heeft. ,,Ik had koudwatervrees,'' verklaart hij in tweede
instantie, Wouter van Doorn, bioloog en amateur-filosoof. Géén
postmodernisme. Niet van die filosofen die zeggen dat het er allemaal niet
zo toe doet. Spinoza is voor hem de absolute top.

Wouter van Doorn is senior-medewerker bij het ATO, dat hij in 1989 heeft
helpen oprichten.
Hij doet onderzoek aan het behoud van kwaliteit van siergewassen, groenten
en fruit ná de oogst.
,,Tijdens het transport van de teler naar New York gaat de kwaliteit van
het product achteruit als er geen maatregelen worden genomen. Bij te hoge
vochtigheidsgraad ontstaat schimmel, bij te weinig vocht verslapt alles. De
producten worden in containers met boten vervoerd, want vliegen is te duur.
Door de zuurstofconcentratie in de containers te verlagen, wordt het
verouderingsproces platgelegd. Ons onderzoek betreft dat
verouderingsproces; we proberen erachter te komen hoe dat op celniveau
werkt in de producten. Welke genen komen daarbij tot expressie? Van
duizenden genen tegelijk kunnen we zien wélke genen tot expressie komen en
wannéér. Dat is een ingewikkeld proces en er is nog een lange weg te gaan.
Maar de bedoeling van het onderzoek is, dat aan de hand van een klein
aantal genen dat tot expressie is gekomen, kan worden vastgesteld hoe oud
een product is. Die genen zitten altijd al in het gewas, maar - een beetje
kort door de bocht - aan de reactie van gen A kun je opmaken dat een
product oud is, terwijl gen B alleen reageert in een vers product. Door de
versheid via gentechnologie te laten bepalen, kunnen de veilingmensen al
snel weten of ze goede producten hebben ingekocht en komen de leveranciers
onder druk te staan, waardoor ze niet met de kwaliteit kunnen sjoemelen. En
via de groothandel en daarna supermarkten hebben de consumenten daar het
profijt van. Want je kunt wel aan de buitenkant zien hoe een bos bloemen of
groenten er uitzien, maar wat zich binnenin afspeelt, hoe 'jong' die
paprika of die krop sla in werkelijkheid is, kon tot nu toe niet worden
aangetoond. Hopelijk kan dat binnen afzienbare tijd dus wél.''

Al sinds zijn middelbareschooltijd is Van Doorn geïnteresseerd in
filosofie. Behalve biologie (Utrecht), studeerde hij filosofie in Leiden
bij professor Herman Philipse. Hij noemt zichzelf echter 'een amateur-
filosoof'.
,,Het ging mij om de vragen: waar kom ik vandaan, waarom ben ik hier, waar
ga ik heen, en vooral: hoe moet ik leven? Later kwam daar bij: wat is
waarheid? Bestaat waarheid eigenlijk wel? Of is het een kwestie van
definitie, van afspraken maken met elkaar? Het gaat om de rechtvaardiging
van feitelijke oordelen.'' Newton, Einstein en Darwin passeren de revue. En
als het om morele oordelen gaat: Plato en Aristoteles. De aanvankelijke
aarzelingen van Van Doorn zijn helemaal verdwenen; hij klinkt steeds
enthousiaster en betrokkener.
,,Aristoteles'', zegt hij, ,,ging uit van intuïtieve, onbetwistbare
grondstellingen waardoor je de hele moraal kon rechtvaardigen. Maar die
grondstellingen, dus, wat wel en niet mag, zijn nergens te vinden; alle
filosofen zijn tot verschillende conclusies gekomen. Het hangt van de
aannames van de filosoof af in welke hoek je staat.''
Van Doorn is ook geïnteresseerd in meta-ethiek: de rechtvaardiging van
morele oordelen.
,,In het morele gedrag van de mens zit zeker een genetisch component, al
spelen omstandigheden ook een belangrijke rol. Bijvoorbeeld: een vegetariër
vindt dat het doden van dieren voor voedsel niet mag, terwijl een slager
daar heel anders over denkt. Er zijn nu eenmaal verschillen tussen de
mensen. Een anti-globalist zul je niet, of weinig, onder voetbalsupporters
vinden.''
Van Doorn haalt Buikhuisen aan, de verketterde onderzoeker die niet zo lang
geleden weer in ere werd hersteld en die ervan uitging dat crimineel gedrag
genetisch is bepaald.
,,Daar geloof ik ook wel in,''zegt Van Doorn.
Met moderne filosofen, postmodernisten, die zeggen dat het er allemaal niet
toe doet, heeft Van Doorn niets.
Spinoza is voor hem de absolute top. ,,Die ging uit van 'het al-
omvattende'. Dat is ook mijn Godsbeeld.''
Maar word je er gelukkiger van?
,,Een beetje wel'', vindt Van Doorn. ,,Het heeft echter geen effect op de
manier waarop ik biologie bedrijf. Maar wél vraag ik me af: 'Mág ik die
genen in die paprika wel veranderen?''

Lydia Wubbenhorst

Fotobijschrift:
Van Doorn: ,,Mensen verschillen nu eenmaal. Een anti-globalist vind je
niet, of weinig, onder voetbalsupporters''. | Foto Guy Ackermans

Re:ageer