Organisatie - 3 november 2011

Do you begrijpen?

tekst:
Linda van der Nat

Werken in groepjes is lastig. Taakverdeling, planning, besluitvorming: alles moet in overleg. Dat wordt er niet beter op wanneer je in een groepje zit met een Chinees, een Afrikaan of welke andere nationaliteit dan ook. Verschillen in taal en cultuur behoren tot de grootste ergernissen van het groepswerk, vinden studenten.

15-Kito-groepjes.jpg
15-Kito-groepjes.jpg

Foto: Kito

Bij Wageningen UR bestaat maar liefst 30 procent van de studentenpopulatie uit internationale studenten. Moet je bij een vak in groepjes werken, dan is de kans dus groot dat er in een groep meerdere nationaliteiten vertegenwoordigd zijn. Dat kan lastig zijn, weet Phd-student Vitaliy Popov. 'Werken in groepjes kent al de nodige standaardproblemen rond organisatie en communicatie. Maar groepjes die bestaan uit Nederlandse en internationale studenten, krijgen daarnaast nog te maken met cultuurverschillen. De deelnemers hebben allerlei verschillende achtergronden, werkwijzen en omgangsvormen. Dat kan bij de studenten onderling voor wrijving zorgen.'

De Russische Popov, werkzaam bij de Education & Competence Studies Group, onderzocht tegen welke problemen studenten aan lopen bij multicultureel groepswerk. Hij vroeg zo'n 150 masterstudenten Academic Consultancy Training (ACT) aan het eind van de collegereeks in een enquête naar hun ergernissen. Ongeveer de helft van de ondervraagden  was internationaal.
 
Individueel
De grootste ergernis bij de Nederlandse studenten heeft met cultuurverschillen niets te maken. Dat is freeriding, het herkenbare fenomeen van de groepsleden die hun taken ontduiken, maar wel meedelen in de eer. Maar direct daarachter komen de culturele irritaties om de hoek kijken: onvoldoende kennis van de Engelse taal en  gebrekkige communicatievaardigheden. Die twee hangen sterk samen, weet Popov, en zijn vooral voor Nederlandse studenten een bron van irritatie.

Of het taalniveau van sommige studenten werkelijk zo laag is weet, Popov overigens niet. Ook dat kan een culturele oorzaak hebben.  'Niet alle buitenlandse studenten komen op taalgebied tijdens het groepswerk goed uit de verf. Ze zijn verlegen, of bang zich in een vreemde taal uit te drukken. Andere studenten oordelen dan heel snel: blijkbaar hebben ze hun werk niet gedaan, weten ze niet wat ze moeten zeggen of hebben ze niet genoeg kennis van de Engelse taal.'

Buitenlandse studenten denken heel anders over het groepswerk, zo ontdekte Popov. Uit de enquête kwam naar voren dat studenten uit Azië, Afrika en Zuid-Amerika weliswaar erkennen dat freeriding een groot probleem is, maar dat het voor hen niet het meest storende aspect van groepswerk is. Zij vinden het vooral belangrijk dat er harmonie is binnen de groep. 'Deze studenten vinden het groepsbelang belangrijker dan het persoonlijk belang. Ze zullen zich bijvoorbeeld niet expliciet uitspreken wanneer zij het oneens zijn met een beslissing, vinden het niet netjes om in het openbaar te ruziën en houden dan maar hun mond dicht. Ook wanneer de opdracht helemaal mis loopt, blijven de teamgenoten elkaar trouw.' Deze groep studenten ergert zich volgens Popov juist aan de Nederlandse studenten die zich assertief en individueel gedragen. 'Ze vinden het belangrijk dat de onderlinge relatie goed blijft en dat botst soms met de houding van de Nederlandse student. Die zal het direct zeggen als iets hem niet zint.'

Dat komt volgens Popov omdat Nederlandse studenten veel individualistischer zijn ingesteld. 'Studenten uit Westerse landen zijn heel erg gefocust op het behalen van persoonlijke doelen. Ze werken het liefst alleen, omdat ze dan kunnen doen wat volgens hen het beste is. In groepswerk zijn ze afhankelijk van de rest. Ze werken niet in groepsvorm omdat ze de ander aardig vinden, maar om een taak te voltooien en omdat het hen ervaring oplevert die ze elders niet kunnen opdoen.'

Skills course

Wageningen University is een internationaal georiënteerde universiteit; maar liefst 30 procent van de studentenpopulatie komt uit het buitenland, uit meer dan honderd verschillende landen. Veel studenten komen na hun afstuderen in het buitenland of bij internationale bedrijven terecht. Het kunnen samenwerken met mensen met verschillende culturele achtergronden is daarom erg waardevol, zegt Popov die spreekt over 'de magie' van groepswerk.
'Het levert enerzijds problemen op, maar anderzijds kunnen studenten erg veel van elkaar leren. In een heterogene groep heb je zoveel verschillende perspectieven en invalshoeken. Je krijgt de kans om kennis te delen die je anders nooit had gehad.'

Om die reden investeert de universiteit in de verbetering van de interculturele communicatieve vaardigheden van haar studenten. Alle studenten volgen tijdens het ACT een communicatietraining van drie middagen. Daarnaast moeten ze twee extra modules volgen; bijvoorbeeld Intercultural Communication Skills. Daarnaast wordt gezorgd dat er professionals, zoals docenten en getrainde coaches, aanwezig zijn om de studenten te coachen in het groepsproces. Zij leggen uit hoe je in internationale teams moet werken en kunnen ingrijpen wanneer het mis gaat.
Zo'n cursus is een mooi begin, maar het is niet genoeg, vindt Popov. 'In drie middagen leer je niet hoe je goed met elkaar communiceert. Daar mag best wat meer aandacht aan besteed worden.' Coaching door professionals is hard nodig, zo weet hij na een ACT-bijeenkomst bezocht te hebben.  Taalproblemen waren daarbij volgens hem duidelijk zichtbaar aanwezig. 'Studenten moesten voortdurend aan elkaar vragen of ze het nou echt wel begrepen hadden.'  

Vitaliy Popov voerde zijn onderzoek uit bij het vak Academic Consultancy Training (ATC), een uniek vak in Wageningen. Studenten van verschillende opleidingen kunnen in hun masterjaar dit vak volgen. Een Nederlandse Msc-student van Life Sciences werkt dan bijvoorbeeld samen met een Aziatische student van Social Sciences. In groepjes van vijf tot zeven studenten wordt samengewerkt aan een kortlopend project voor een echte klant, bijvoorbeeld de gemeente of de universiteit. Iedere student heeft vanuit zijn opleiding een andere rol in het team.
Opmerkingen van studenten uit het onderzoek van Vitaliy
Ik geef de voorkeur aan een Nederlands groepje, want veel internationale studenten hebben er moeite mee zichzelf uit te drukken, of weten niet wat ze moeten doen. Ze zijn niet gewend aan groepswerk.'
'Het is niet prettig om met alleen Nederlandse studenten te werken. Vaak praten zij in het Nederlands over het project, waardoor de internationale studenten er helemaal niets van begrijpen.'
'Het lastige aan communiceren met Aziatische studenten, is dat zij zo weinig zeggen. Dat is een probleem als je werkt in een groep.'
'Sommige mensen zijn te stil tijdens groepswerk, maar hun stem moet ook gehoord worden. Als studenten moeten we daarin gecoacht worden.'

Re:ageer