Wetenschap - 19 juni 2008

Dioxinetest slaat alarm bij marmelade

In marmelade, bittere jam met de stukjes sinaasappelschil, zitten stoffen waarop de tests reageren waarmee RIKILT dioxines en pcb’s opspoort. ‘De test slaat eigenlijk vals alarm’, zegt dr. Ron Hoogenboom. ‘De bewuste componenten horen van nature in deze vruchten thuis. Maar misschien gaan we door dit onderzoek beter begrijpen waarom dioxines en pcb’s slecht voor ons zijn.’

nieuws_2318.jpg
Dioxines en pcb’s maken ons ziek omdat ze reageren met een receptor in onze cellen. ‘Waarom we die receptor hebben is onbekend’, zegt Hoogenboom. ‘Misschien is hij bedoeld voor stoffen die we van nature via onze voeding binnenkrijgen, maar welke stoffen dat zijn weten we niet. Maar misschien zijn we die nu op het spoor gekomen.’ Hoogenboom en zijn medewerkers publiceerden over hun ontdekking in Analytica Chimica Acta.
De onderzoekers sporen stoffen met een dioxineachtige werking op via levercellen met een arylhydrocarbonreceptor. Reageert die receptor met actieve stoffen, dan maken de cellen een lichtgevend eiwit aan. Nadat gemodificeerde levercellen de aanwezigheid van zulke stoffen aantoonden in marmelade, ontdekten de onderzoekers van RIKILT dat de furocoumarines die van nature in citrusvruchten voorkomen, de dioxinetest lieten afgaan. ‘In marmelade was vooral de verbinding bergapten actief’, zegt Hoogenboom. ‘De actiefste verbinding die we tot nu toe in citrusvruchten hebben gevonden is imperatorin, een stof in citroenen.’
De activiteit van de stoffen is maar een fractie van die van de gevaarlijke dioxines die door menselijk toedoen voorkomen in het milieu. ‘Het is niet waarschijnlijk dat deze natuurlijke inhoudsstoffen gevaarlijk zijn’, zegt Hoogenboom. ‘Misschien breekt het lichaam ze af voordat ze de receptor hebben gevonden. Bovendien wil een theorie dat zulke natuurlijke voedingsstoffen kunnen voorkomen dat de echte dioxineachtige verbindingen zich vastmaken aan de arylhydrocarbonreceptor. Misschien beschermen deze verbindingen ons wel.’
Dioxines en pcb’s hebben een keur aan subtiele gezondheidseffecten. Ze verstoren de werking van hormonen, de ontwikkeling van de hersenen en het immuunsysteem. Ze zijn vooral gevaarlijk omdat ze nauwelijks door organismen kunnen worden afgebroken en dus ophopen in het lichaam.

Re:ageer