Organisatie - 31 augustus 2006

Dieren hebben recht op seks

De nieuwe actiegroep Sex voor Dieren strijdt voor ‘onderbelichte dierenrechten’, zoals het recht op seks, vrije partnerkeuze en een gezinsleven. De beweging probeert genoeg handtekeningen te verzamelen om het onderwerp op de agenda van de Tweede Kamer te krijgen. Een nobel streven?

Prof. Harry Blokhuis, Animal Sciences Group, coördinator EU-project Welfare Quality
‘Ik geloof niet dat legkippen seks missen’
‘Dat hangt er helemaal van af in hoeverre een dier echt gemotiveerd is tot seks. Bij dierenwelzijn kijken we naar motivaties die dieren hebben. Kippen hebben bijvoorbeeld een sterke motivatie om te scharrelen, daarom geven we ze ruimte om te scharrelen en geven we ze strooisel.
Ik ben geen expert op gebied van seks bij dieren, maar ik ga er vanuit dat het vooral afhangt van de sociale situatie of die motivaties er zijn. Als vrouwelijke dieren alleen in een vrouwelijke omgeving zijn, is die motivatie er misschien helemaal niet. Ik geloof niet dat legkippen seks missen. Ik vind het nogal vergezocht. Als je daar serieus iets over wilt zeggen, moet je eerst onderzoek doen.
Dit is slechts het toedichten van menselijke emoties aan dieren. Gezinsleven is ook zo’n begrip dat we bij dieren helemaal niet kennen.’

Dr. Paul Koene, leerstoelgroep Ethologie
‘Ook in de natuur is seks geen recht’
‘Het is goed onderscheid te maken tussen behoeften en mogelijkheden voor gedrag. Een dier lijdt als er aan belangrijke eerste levensbehoeften niet wordt voldaan. Dat zijn bijvoorbeeld ruimte, soortgenoten, eten en drinken. Naast levens- of gedragsbehoeften zijn er luxe omstandigheden die gelegenheid tot gedrag bieden en die waarschijnlijk plezier opleveren; lekker eten om te smikkelen of een soortgenoot om seks mee te hebben. Bij afwezigheid van dat lekkere eten of die soortgenoot heb je dan geen plezier, maar lijden doe je ook niet. Het zijn mogelijkheden, maar geen eerste levensbehoeften.
Het zou goed zijn om ons voorlopig nog te concentreren op die eerste levensbehoeften en het wegnemen van lijden bij dieren. Pas als dat lijden er niet meer is, kan het relevant zijn om de dieren plezier te geven. Of dat noodzakelijk is, en of seks zou moeten, is maar de vraag. Onder natuurlijke omstandigheden komen vaak maar weinig dieren aan seks toe. Ook in de natuur is seks geen recht. Liefde voor dieren lijkt me voor de dieren en de mensen veel belangrijker dan seks voor dieren.’

Prof. Rolf Hoekstra, Laboratorium voor Erfelijkheidsleer
‘Seks hoort zeker bij de eerste levensbehoeften’
‘Misschien hebben ze wel een punt. Seks hoort zeker bij de eerste levensbehoeften, er is weinig gedrag dat zo belangrijk is. Soorten moeten simpelweg een enorme drive hebben om zich voort te planten, anders wordt dat ongenadig afgestraft door natuurlijke selectie. Ik geloof niet dat dieren in gevangenschap die behoefte niet hebben.
Het zal wel per soort verschillen. Bij sommige dieren is de neiging om zich voort te planten seizoensgebonden en wordt die opgewekt door bepaalde prikkels, zoals daglengte en temperatuur. Als die prikkel in gevangenschap ontbreekt, blijft de behoefte misschien weg. Maar dat kun je zeker niet over alle dieren zeggen. Dus ik denk wel dat dieren in veel gevallen seks missen.
Anderzijds, in het wild zie je vaak dat mannetjes een enorme onderlinge competitie hebben en dat een klein aantal mannetjes met meerdere vrouwtjes paart. Veel mannetjes zullen geen seks hebben en zich dus niet voortplanten.’

Drs. Marnix Rietberg, docent Natuurmanagement bij Van Hall Larenstein
‘Bij mensen kun je je ook afvragen of het seksuele gedrag natuurlijk is’
‘Op zich vind ik het een heel goed initiatief. Als je ziet dat productiedieren nauwelijks aan echte seks toekomen, dan is dat inderdaad een heel storende factor in hun natuurlijke gedrag. Maar je moet wel onderscheid maken tussen productiedieren, non-productiedieren en mens-dieren.
Seks is bij productiedieren een probleem, maar nakomelingschap weer niet. Er wordt vaak juist gestreefd naar zo veel mogelijk nakomelingen. Bij non-productiedieren wordt veel meer verantwoord omgegaan met natuurlijk gedrag, ook wat seks betreft, maar daar wordt weer niet verantwoord omgegaan met het nakomelingschap. Daar gebruiken we anticonceptie en dergelijke om het dier daarin te beperken. Wilde dieren zijn natuurlijk weer een heel ander verhaal, net als mensen. Bij mensen kun je je ook afvragen of seksueel gedrag op natuurlijke wijze tot uitdrukking komt. Maar daar heeft de actiegroep het niet over.’

Prof. Frans Brom, leerstoelgroep Fokkerij en genetica
‘Dit leidt af van de werkelijke problemen in de dierhouderij’
‘Mijn eerste reactie is: een aardige practical joke. Ik kan het niet echt serieus nemen. Daarnaast zie ik hierin een duidelijk vreemd zijn met de problemen die in de dierhouderij spelen. Het is een antropomorfische benadering van het dierenwelzijn die afleidt van de werkelijke problemen die spelen. Ze hebben het over leuk werk en zo nu en dan een gezonde vrijpartij. Deze mensen beseffen niet dat leuk voor een dier iets heel anders is dan voor de mens.
En over welke soort spreken we? Hebben we het over gezelschapsdieren of productiedieren? Dat maakt nogal uit. Maar over het algemeen vind ik seks geen belangrijk recht. Een dier lijdt niet per definitie door geen seks te hebben, dit zijn niet de echte welzijnsproblemen waar we voor staan. Deze mensen hebben een beetje een te romantische kijk op het leven op een boerderij.’

Re:ageer