Wetenschap - 22 juni 2016

Deodorant weert malariamug

tekst:
Albert Sikkema

Malariamuggen houden niet van deodorant, ontdekte entomoloog Niels Verhulst. Als ons zweet deodorant bevat met een bepaalde chemische verbinding, dan zijn we minder aantrekkelijk voor de malariamug.

Verhulst doet al jaren onderzoek naar onze geurstoffen waar de malariamuggen op afkomen. Hij gebruikte die kennis onder meer voor het maken van een geurmengsel om malariamuggen in de val te lokken.

De malariamuggen zijn dol op onze lichaamsgeur, vooral de geur van onze voeten, dacht Verhulst lange tijd. Als je de muggen de keuze biedt, landen ze op onze enkels, bleek uit testen. Maar als de proefpersonen op bed lagen, was het zweet van de handen en de oksels net zo aantrekkelijk voor de muggen als de voetengeur. Lag dat aan de houding van de persoon of aan de geur, vroeg Verhulst zich af. Hij ontwierp een geurtest.

Proefpersonen kregen wattenschijfjes op hun voeten, handen en oksels om hun geuren te verzamelen. In een windtunnel testte hij welke geuren de muggen het meest aantrekkelijk vonden. Ook bepaalde hij de samenstelling van de geuren met een gaschromotograaf. ‘De geursamenstelling van onze oksels is totaal anders dan van onze voeten. We zagen dat de muggen de okselgeuren minder aantrekkelijk vonden dan van de voeten.’

Aantrekkelijkheid
Uit de geuranalyse bleek vervolgens dat in de geurmengsels uit de oksels componenten van deodorant zaten. ‘We hadden de proefpersonen gevraagd om 24 uur voor de proef geen deodorant te gebruiken, maar dat was kennelijk niet genoeg om de stoffen niet langer in het zweet te hebben. Toen we de proef herhaalden met de voorwaarde dat de proefpersonen vijf dagen voor de test geen deodorant en geparfumeerde producten mochten gebruiken, waren de okselgeuren net zo aantrekkelijk als de voetengeuren.’

Conclusie: de deodorant verlaagt onze aantrekkelijkheid voor malariamuggen. Met name de verbinding isopropyl-tetradecanoate zorgde voor dit effect, meldt Verhulst deze maand in het tijdschrift Scientific Reports.

Tot zijn verbazing constateert Verhulst dat er weinig onderzoek is gedaan naar het effect van parfums op malariamuggen. Hij vindt dat er vervolgonderzoek nodig is naar welke stoffen de aantrekkelijkheid nog meer verlagen. Daarmee kunnen fabrikanten bijvoorbeeld ‘anti-muggen-zeep’ ontwikkelen voor de Afrikaanse markt.


Re:ageer