Wetenschap - 21 augustus 2019

De voedseltransitie van WUR: ‘Meer systeemonderzoek doen’

tekst:
Albert Sikkema
1

De transitie naar kringlooplandbouw vraagt niet alleen om veranderingen bij boeren, consumenten en ministerie, maar ook bij WUR, stelde Michel Berkelmans van het ministerie van LNV in juli in Resource. Welke bakens moet WUR dan verzetten? Resource zoekt naar antwoorden. Vandaag deel 1: Ernst van den Ende, directeur van de Plant Sciences Group.

©Shutterstock

‘We moeten erkennen dat de WUR de afgelopen 25 jaar sterk is veranderd’, zegt Van den Ende. ‘Vroeger had Wageningen University meer hoogleraren met een brede kijk op landbouw, die bovendien de landbouwpraktijk kenden. Dat waren systeemdenkers. Die heb je nu minder, omdat het academisch onderzoek sterker disciplinegericht is geworden en minder de vakgebieden overstijgt. Om succes te hebben als wetenschapper is specialisatie nodig. Daar moeten we nu nadrukkelijk naar kijken, want om een rol te spelen in voedseltransities, is het nodig weer terug te gaan naar het oude systeemonderzoek.’

‘Vroeger was dat systeemonderzoek ook goed geborgd bij Wageningen Research. Toen ik bij Praktijkonderzoek Plant en Omgeving (PPO) werkte, zaten er economen van het toenmalige LEI, onderzoekers van het IMAG  en collega’s van Veehouderij op ons instituut. We deden integraal onderzoek aan productiesystemen in de landbouw.. Veel van dat onderzoek lag op proefboerderijen, maar juist dat onderzoek is wegbezuinigd door het ministerie van LNV.’

Ik denk dat we meer intern debat nodig hebben tussen onderzoekers van plant, sociale wetenschappen, dier en milieu om tot gezamenlijke onderzoekagenda’s te komen
Ernst van den Ende, algemeen directeur Plant Sciences Groep - WUR

Hoe turn je die trends om?

‘De grote kunst wordt om de verschillende disciplines van WUR weer samen te brengen in systeemonderzoek. Een voorbeeld is de nieuwe Proeftuin voor agro-ecologie en -technologie van WUR in Lelystad, waar we grootschalig onderzoek doen naar alternatieve teeltsystemen, zoals strokenteelt. Dat is een initiatief van Wageningen Plant Research. Ook academische wetenschappers haken nu aan bij dit initiatief. Dat is de weg die wij meer willen bewandelen.'

Hoe krijg je samenwerking in systeemonderzoek voor elkaar?

‘Ik denk dat we meer intern debat nodig hebben tussen onderzoekers van plant, sociale wetenschappen, dier en milieu om tot gezamenlijke onderzoekagenda’s te komen. Daarvoor moeten we wegblijven bij de framing waarin de verschillen tussen ‘industriële’ en ‘biologische’ landbouw worden benadrukt, want dat levert geen nieuwe inzichten op. We kunnen beter samen voedselsystemen ontwerpen die geen negatieve impact op het milieu hebben. Daarvoor moeten alle meningen op tafel. Verder denk ik dat we samenwerking met andere wetenschappelijke disciplines ook moeten waarderen in de Tenure Track.’


Moeten we de organisatie aanpassen?

‘Dat lijkt me niet zinnig. Je kunt zeggen dat onderzoekers van de verschillende kenniseenheden slecht samenwerken en dat dus de vijf kenniseenheden van WUR moeten fuseren, maar dat wordt veel te groot. Je hebt afdelingen nodig die je aanstuurt, denk ik, en elke indeling heeft nadelen. Ik zie meer in initiatieven als Agro Food Robotics, waaronder alle robotica-onderzoekers van WUR samenwerken. Bij deze club kijken we nu: waar zit de organisatie de samenwerking in de weg? Zo hebben we de projectadministratie veranderd, waardoor agrotechnologen van AFSG nu uren kunnen schrijven op projecten van de Plant Sciences Group, en omgekeerd. Hier praten we veel over in de concernraad.’

lees meer:

Re:acties 1

  • Toon van Eijk

    Het is zeer lovenswaardig dat Ernst van den Ende de nadruk legt op het belang van systeemdenkers en systeemonderzoek. Wellicht kunnen er (positieve en negatieve) lessen getrokken worden uit het vele Farming Systems Research en On-Farm Research in ontwikkelingslanden dat in de 1980's en 1990's is uitgevoerd. Mijn ervaring is dat daadwerkelijke verandering ook aandacht voor de onderliggende, impliciete wetenschappelijke paradigma's vereist (Van Eijk 1998: http://edepot.wur.nl/121226).

    Reageer

Re:ageer