Wetenschap - 7 januari 1999

De verslonzing van de universiteiten in Nederland

De verslonzing van de universiteiten in Nederland

De verslonzing van de universiteiten in Nederland

Er zijn landen waar de burgerij en de politici trots zijn op hun universiteiten. De universiteit dient, zo menen zij, de wetenschap en zorgt voor welzijn en vooruitgang. De universiteit geeft de samenleving aanzien en prestige. Kortom, de universiteit is in het nabije en verre buitenland geliefd bij vriend en vijand. Hoe anders is de positie van de universiteit in het land van de dominee en de koopman. De universiteit wordt hier gezien als een noodzakelijk kwaad. Een kwaad dat miljarden aan belastinggeld verslindt. Een kwaad dat jonge mensen via een systeem van hapklare brokken in vier, hooguit vijf jaar een academische rang toekent. Een kwaad dat tegen een lager loon dan een hulppostbode jonge wetenschappers een proefschrift laat schrijven dat veelal ongelezen, maar fraai ingebonden in de catacomben van de hoofdbibliotheek zijn plaats krijgt. Een kwaad dat volgens onze politici, waarvan degenen met de beste academische papieren het slechts tot staatssecretaris weten te brengen, op alle niveaus gestuurd, gecontroleerd en bestreden moet worden

Daartoe zijn de boekhouder en de bureaucraat in het leven geroepen en daarom is door Paars de universitaire wet gewijzigd om de dienaren van dominee en koopman, voorzien van de hoogste ambtelijke schalen, meestal kleedgeld en veelal een dienstauto, in de colleges van bestuur op te nemen. Dit alles zonder adequate democratische controle. Een bestuurscollege dat zich in een enkele stad zelfs openlijk raad van bestuur durft te noemen. Daartoe zijn ook zogenaamde Raden van Toezicht ingesteld, voorzien van uitgerangeerde politici en captains of industry die het van hun huisarts of partner rustiger aan moeten doen. De verslonzing van de universiteit neemt tegenwoordig schrikbarende en groteske vormen aan

Neem nu de Wageningse Universiteit. Nog niet zo lang geleden verkondigden voormalige ministers van Landbouw in Kamer en media dat zij dat vak ook in Wageningen beoefenden, want landbouw is meer dan ploegen en eggen en wij, in Wageningen, waren daar allemaal heel trots op. Nu laat op een achternamiddag een ex-burgemeester van Rotterdam, tegenwoordig minister, een jurist, in dienst van deze gemeente, een rapport schrijven met de verbazingwekkende, welhaast Cruijffiaanse logica dat de Wageningse Universiteit zich met landbouw bezig dient te houden. De universitaire gemeenschap haalt de schouders op, maar de boekhouder en de bureaucraat, gesteund door een enkele agronoom met politieke invloed en natuurlijk door de onvermijdelijke agrarische socioloog staan te juichen, want eindelijk weten ook zij waarmee ze zich in Wageningen bezig moeten houden en hoe de nieuwe (geringe) bezuiniging moet worden opgevangen

De ex-burgemeester van Leeuwarden, tegenwoordig minister, omarmt de voornemens. En lost daarmee voor de raad van bestuur het startschot voor de grote verslonzing. Want ex-burgemeesters van grote steden vinden verslonzing heel gewoon. Er is geen Raad van Toezicht die de moed heeft zo'n hoog orgaan als een raad van bestuur op de vingers te tikken en er is geen politicus die het waagt bij ex-burgemeesters het regeerakkoord ter discussie te stellen, want dat kost op den duur zetel en baan. Zo wordt je nooit burgemeester van Rotterdam, Leiden, Leeuwarden, Zutphen of zelfs Zeewolde

In Haagse kringen gaat het over asielzoekers, Schiphol, de Euro en meer blauw op straat, dat is echte politiek. De bekostiging van de universiteiten is slechts geneuzel in de marge en al helemaal als het over universitaire ecologische biggenfokkers en ander geitenwollensokkendragers in de provincie gaat. Er is geen burger, zelfs niet met studerende kinderen, die zich het lot van de universiteit aantrekt, laat staan van de Landbouwuniversiteit. De burger betaalt belastingen en ligt wakker van de tweede hypotheek op zijn doorzonwoning. Hij denkt pas na over de universiteit als zoon- of dochterlief in de Aula het felbegeerde diploma krijgt uitgereikt of voor de vierde keer voor de medicijnenstudie wordt uitgeloot. Daarom kan de verslonzing van de universiteit in Nederland en Wageningen gewoon doorgaan. Daarom mag het college van bestuur van deze universiteit, zich noemde raad van bestuur, de grootste sloopoperatie uit haar geschiedenis de titel geven Krachtig op Koers en daarom noemen velen, die nu nog mogen blijven, dit een uitdaging. Sterker nog dit is geen verslonzing, dit is verloedering

Re:ageer