Wetenschap - 20 september 2011

De topsectoren: wie betaalt?

Prinsjesdag, de regering presenteert haar plannen voor het komend jaar. Minister Verhagen zegt te investeren in topsectoren. Maar feitelijk is het een herverdeling van bestaande middelen.

topsectoren.jpg
In zijn Bedrijfslevenbrief die vorige week uitkwam legt Verhagen uit hoe bedrijfsleven, overheid en kennisinstellingen bijdragen aan de invulling van de topsectoren.
Verhagen steekt 1,5 miljard per jaar in de topsectoren, die gelden als zwaartepunten van de Nederlandse economie en innovatie. Dat klinkt als een forse investering, maar het gaat feitelijk om herverdeling van bestaande middelen. Iedereen betaalt mee. De instituten voor toegepast onderzoek – denk aan DLO, TNO en ECN – dragen 250 miljoen bij. Wetenschappelijke organisaties NWO en KNAW brengen 300 miljoen in voor fundamenteel onderzoek. Verder stelt de regering een innovatiefonds in voor het MKB ter waarde van 500 miljoen. En ten vierde haalt Verhagen 300 miljoen uit de begroting van Ontwikkelingssamenwerking, bedoeld voor topsectoren die de economie van ontwikkelingslanden gaan versterken. Met nog wat kleinere potjes erbij komt hij zo op anderhalf miljard.
Aardgasbaten
Jarenlang stimuleerde de Nederlandse regering hoogwaardig onderzoek op bepaalde terreinen uit de aardgasbaten, ofwel het Fonds Economische Structuurversterking (FES). Het slechte nieuws is dat dit fonds wordt opgeheven – de aardgasbaten worden voortaan gebruikt voor het terugdringen van de staatsschuld. Dat is vervelend nieuws voor Wageningse topinstituten die uit het FES-potje werden betaald, zoals het Top Institute Food and Nutrition (TIFN), Groene Genetica en het waterinstituut Wetsus.
Wetsus en TIFN
Deze instituten maken een goede kans om door te kunnen gaan onder de vlag van een topsector. Voor elke sector wordt in de komende maanden een ‘innovatiecontract’ opgesteld, een verzameling publiek-private samenwerkingsverbanden. Bedrijfsleven, overheid en topinstituten zullen opnieuw bepalen waar de laatsten zich de komende vier jaar op richten.
Sommige topinstituten, wier financiering afloopt, dreigen nu tussen wal en schip te vallen.  Daarom stelt Verhagen 40 miljoen euro beschikbaar voor TIFN voor de periode 2011-2014, als een soort basisfinanciering. Verder krijgen het instituut Groene Genetica en het genomics-instituut CBSG volgend jaar eenmalig overbruggingsfinanciering.
Belastingvrijstelling bedrijven
De overheid spendeert 1,5 miljard als het bedrijfsleven minimaal 1,2 miljard  bijdraagt. Daarom heeft het bedrijfsleven bij het opstellen van de innovatiecontracten voor onderzoek ook een sterke stem in het geheel. Ter aanmoediging voor hun deelname krijgen bedrijven een belastingvrijstelling voor investeringen in onderzoek en ontwikkeling ter waarde van 500 miljoen in 2015.
Matchen
De komende vier maanden moet duidelijk worden wie wat gaat doen bij de topsectoren. Daarbij geldt als spelregel: er komt alleen geld van het ministerie als het bedrijfsleven ook meedoet voor minimaal 40 procent. Deze spelregel geldt ook voor een deel van het DLO-onderzoek. Geld ‘matchen’ wordt dus een belangrijke activiteit. Zo kondigt Verhagen aan dat het kabinet 5 a 10 miljoen euro beschikbaar stelt voor duurzaamheidsprojecten in de veehouderij, als deelnemende bedrijven dat ook doen. Gelukkig hebben de agrofoodbedrijven hun bijdrage aan de topsector inmiddels verdubbeld van 75 naar 150 miljoen euro per jaar. Feitelijk gaven ze die 75 miljoen al uit, maar ze doen er nu een schep bovenop.

Re:ageer