Wetenschap - 1 januari 1970

De stad is een ecosysteem

De stad is een ecosysteem

De stad is een ecosysteem

IBN-onderzoekers werken aan principes ecologische stad

Natuur en stedelijke ontwikkeling gaan in een ecologische stad goed samen, vindt dr Sybrand Tjallingii van het Instituut voor Bos- en Natuuronderzoek (IBN-DLO). Het beheer van een stad is ook een vorm van natuurbeheer. Dit idee is nu ook door de gemeente Wageningen omarmd. Het regent er en er groeien bomen. De stad is gewoon een ecosysteem, aldus Tjallingii


Voor natuurbeschermers is zijn visie ongetwijfeld even slikken. De onderzoeker van de Stedelijke Ecologiegroep van het IBN-DLO vindt dat natuurbeschermers het bouwen van huizen ten onrechte zien als een noodzakelijk kwaad. Bij het beheer van een stad ben je ook met natuur aan het werk. Kijk maar naar de stadsranden. Daar tref je talloze vogelsoorten aan, misschien wel meer dan midden op de Veluwe.

Tjallingii vindt het evenmin terecht dat planologen en architecten de natuur zien als een knellende band die hen beperkt in hun mogelijkheden. Stedenbouwers moeten juist gebruik maken van de mogelijkheden die de natuur biedt. Nu wordt een bouwterrein vaak van een dikke laag zand voorzien. In plaats daarvan zouden de ontwerpers juist rekening kunnen houden met de eigenschappen die een terrein bijzonder maken. Soms gebeurt dat al. Zo hebben de ontwerpers van de Wageningse nieuwbouwwijk Noord-West veel water ingepland. Een logische keuze, vindt Tjallingii. In het gebied komt immers veel kwelwater omhoog

Wij zien natuur niet als iets waar je van af moet blijven, maar als een proces waarmee je kunt werken, vat Tjallingii de benadering van zijn onderzoeksgroep samen. Zelf noemen de onderzoekers deze benadering de Ecopolis-strategie. Ze geven geen blauwdruk hoe een ecologische stad eruit moeten zien, maar richtingen waarin de stad zich zou kunnen ontwikkelen

De ecologische stad moet leefbaar zijn en duurzaam. Daarom moet de stad de grondstoffenstromen goed regelen: zuinig zijn met grondstoffen en een verantwoord aan- en afvoerbeleid. Daarnaast moet een gemeente bij de inrichting van het gebied rekening houden met de aanwezige natuur- en cultuurwaarden en de gezondheid van mensen, planten en dieren, bijvoorbeeld door een fietsroute zo te plannen dat die langs historische panden voert

Een ander uitgangspunt is dat de inwoners en de bedrijven in de stad zelf zoveel mogelijk het milieu sparen. Milieu werd heel lang alleen in regels gegoten. Daar gaat niet zoveel stimulans van uit, het werkt juist averechts, bedrijven proberen de mazen in de wet te vinden. In Breda is de gemeente met bedrijven gaan praten. Op zo'n bedrijventerrein zijn veel mogelijkheden. Het afval van de oon kan misschien nog worden gebruikt door de ander. Een bedrijf dat veel warmte opwekt, kan misschien energie opwekken voor de woonwijk.

Natuurlijk zijn er ook regels nodig, stelt Tjallingii, maar ze komen in onze visie pas op de laatste plaats. De overheid is een soort scheidsrechter, die fluit als het misgaat. Dit punt roept veel discussie op; milieudiensten vrezen dat de regels in de knel komen.

De Ecopolis-strategie is inmiddels getoetst bij projecten in Delft, Zwolle en Dordrecht. Nu de gemeente Wageningen, Wageningen Universiteit en Researchcentrum en vertegenwoordigers uit het bedrijfsleven een startverklaring hebben ondertekend om te streven naar een ecologische stad, lijken er voor Wageningen mooie projecten in het verschiet te liggen

Allerlei idee├źn werden tijdens de conferentie Wageningen Ecopolis op 24 maart geopperd, zoals ruimte maken voor de Rijn in de Gelderse Vallei. Tjalllingii: Dat vind ik geen goed plan. Het bijzondere van dit gebied is juist dat veel water vanuit de Veluwe en de Utrechtse heuvelrug hier omhoog komt. Dat is heel schoon water. Dat moet je niet vermengen met het veel vuilere Rijnwater. De Betuwe is in mijn ogen veel meer geschikt voor opvang van Rijnwater, dat is tenslotte van oudsher het rivierengebied.


foto Guy Ackermans

Re:ageer