Organisatie - 17 april 2008

De omzwervingen van een ‘Nazivogel’

Hij werd het symbool van de Wageningse landmeetkunde en zijn uiteindelijke landing in Gaia was vanwege ‘de uitstraling van een Nazivogel’ omstreden. Het beeld De Valk van de Wageningse beeldhouwer August Falise begon zijn bestaan als decoratie van een theehuis, werd ontvreemd door studenten en belandde als ‘gift’ in handen van de universiteit. Hoe vreemd kan een valk vliegen?

Ansicht van voormalig theehuis en pension De Valk.
Grote borden heeft BioPartner laten aanrukken om op universiteitcomplex De Dreijen bezoekers duidelijk te maken wat gebouw De Valk is. Die naam is tegenwoordig gekoppeld aan het voormalig Laboratorium voor Erfelijkheidsleer, waar een tiental bedrijven gevestigd is. ‘Veel mensen zegt De Valk niets’, aldus Aloys Oostrik van BioPartner, die zich afvraagt waar de naam eigenlijk vandaan komt. Het boek ‘Het Schip van Blaauw – bouwen voor de Landbouwuniversiteit Wageningen’ uit 1990 biedt uitkomst. De naam komt van theehuis en pension De Valk dat ooit vlak voor het gebouw van Erfelijkheidsleer stond. Een theehuis gesierd met het gelijknamige beeld van Falise, de beeldhouwer die vooral bekend werd als de maker van De Zaaier en heiligenbeelden.
Als in 1936 de Limburgse landmeter A. Kruidhof in Wageningen wordt benoemd tot hoogleraar Landmeten en waterpassen, krijgt hij het leegstaande theehuis als laboratorium toegewezen. De werkplek is verre van ideaal. Zo doet de serre dienst als practicumzaal, en bovendien komen er extra gasten: de hoogleraar Entomologie Röpke wordt met zijn insecten in De Valk ondergebracht en ook de Belastingsdienst krijgt er onderdak. De Valk ontwikkelt zich in de crisisjaren tot een waar trefpunt: medewerkers van de omringende instituten lopen er in en uit om naar de Engelse radio te luisteren.
[img]Op een bepaald moment is het beeld van de valk verdwenen, en Kruidhof heeft meteen een vermoeden van de daders. Het theehuis heeft immers ook jaren dienst gedaan als kroeg van studentencorps WSC Ceres. Rond 5 december krijgt Kruidhof bezoek van een Sinterklaas en twee Zwarte Pieten die claimen dat het corps de rechtmatige eigenaar van het beeld is. Sint is coulant en toont zich bereid het beeld weer in bruikleen te geven. Voorwaarde is wel dat Kruidhof het beeld moet inleveren als hij een nieuw lab aangeboden krijgt.
Doordat in de oorlog het theehuis volledig geruïneerd raakt, trekt Landmeetkunde tijdelijk in bij Erfelijkheidsleer. De noodzaak van een nieuw lab is duidelijk en dankzij volhardend onderhandelen van Kruidhof verrijst in 1953 uiteindelijk aan de bergrand het schitterende Laboratorium voor Landmeetkunde en Geodesie. Bij de opening van het gebouw herinneren studenten hem aan de ‘oude afspraak’. Kruidhof is echter niet van plan afstand te doen van ‘zijn valk’ en komt met een gewiekste oplossing. Hij laat een zuil onder het beeld maken waarop staat ‘aangeboden door het Wageningse studentencorps’. Zo zal iedereen die de hal van het gebouw bezoekt meteen denken dat zij het beeld geschonken hebben. De studenten hebben weinig keus en stemmen toe.
De erfopvolger van Kruidhof, hoogleraar Geografische informatiesystemen prof. Arnold Bregt, wilde het beeld met deze rijke historie natuurlijk meenemen toen zijn groep in 1999 de bergrand verliet en introk bij Alterra in het Gaiagebouw op Wageningen Campus. Dat stuitte nog op flinke weerstanden. ‘Vooral in het begin kregen we de nodige negatieve reacties. Volgens een aantal personen had de valk de uitstraling van een Nazivogel. Nu hoor ik niemand meer, de tijd heelt emoties.’

Re:ageer