Organisatie - 21 februari 2008

De nematode als straf van God

‘De evolutietheorie is onjuist, want de wereld is geschapen. Daarom is de evolutietheorie God-onterend en verdient het dan ook geen enkele aandacht in ons Nederlandse onderwijs.’ Geen stelling uit de kerkbode van een orthodoxe geloofsgemeenschap, maar een citaat uit een artikel dat nematoloog Johan Bunt uitreikte tijdens een college in 1981.

De zondeval volgens schilder Cornelis van Haarlem
De zondeval volgens schilder Cornelis van Haarlem

Foto: .

Bunt moest niets hebben van Darwin. Ziekten en plagen waren volgens zijn collegedictaat terug te leiden tot de zondeval. ‘Waar de mens moedwillig God heeft verlaten.’ De evolutieleer van Darwin had daarom niets te bieden aan aankomende nematologen.
Het college ‘Bestrijding’ van Bunt was in 1981 uitgebreid, waardoor er ruimte was voor een extra ‘wetenschap en samenlevingsaspect.’ Bunt gebruikte die ruimte om zijn visie op het ontstaan van leven te geven. De evolutietheorie was volgens hem ‘wetenschappelijke waanzin’ die de mens degradeerde tot het dierenrijk. De mens verheft zich ‘in zijn waanwijsheid boven de Schepper.’ Alle reden, volgens Bunt, om aan Darwin ‘daarom in dit college verder geen aandacht te besteden.’
Het alternatief van Bunt was eenvoudig. De aarde is in zes dagen geschapen. De nematoden en andere plaagorganismen zijn aan de zondige mens te wijten. Een aanwijzing daarvoor vond hij in een uitspraak van God in Genesis. Nadat Kaïn, de oudste zoon van Adam en Eva, zijn broer Abel doodsloeg, zei God volgens Genesis: ‘als gij den aardbodem bouwen zult, hij zal u zijn vermogen niet meer geven; gij zult zwervende en dolende zijn op aarde.’ In 1 Koningen 8 biedt de Bijbel ook raad voor mensen die last hebben van aaltjes en andere plagen: het gebed.
De week nadat het Wagenings Hogeschoolblad (WHB) een artikel had gewijd aan het college van Bunt, werd de brievenrubriek gevuld met vier reacties. Maar van felle aanvallen was bepaald geen sprake. Eén briefschrijver steunde Bunt ronduit. Twee vonden het scheppingsverhaal evenwaardig aan de evolutietheorie. Een vierde, student Tom Bongers, nu nematoloog aan Wageningen Universiteit, vond het Bijbelse scheppingsverhaal niet meer waard dan het scheppingsverhaal van de Xenoufo’s in Ivoorkust, maar wilde een experiment niet uit de weg gaan. Hij wilde het stomen van grond, een gangbare bestrijdingsmethode van schadelijke aaltjes, best vergelijken met het effect van een gebedssessie.
Bunt werd later dat jaar ontslagen. Dat had volgens hem niet alleen te maken met zijn religieuze overtuiging. ‘Ik had een conflict met de waarnemend hoogleraar Zadoks. Er speelden veel meer dingen, maar daar ga ik liever niet op in. Het artikel heeft destijds wel verstrekkende gevolgen gehad. Uiteindelijk dreigde het op juridische processen uit te lopen, maar zover heb ik het niet laten komen. Ik heb mij zelf teruggetrokken.’
Van studenten en collega’s heeft hij naar eigen zeggen nooit klachten gehad. Integendeel. ‘De studenten hebben mij juist gesteund en ik heb nog steeds goede contacten met een aantal oud-collega’s.’ Prof. Jan Zadoks wil geen commentaar meer geven op de zaak.
Zevenentwintig jaar later heeft Bunt de strijd bepaald nog niet gestaakt. ‘Het onderwerp houdt mij nog steeds bezig. Ik vertaal nu boeken uit de zestiende en zeventiende eeuw over de schepping.’ Zijn standpunt is ongewijzigd. ‘Ik geloof dat de bijbel van kaft tot kaft Gods woord is.’ Bij de Evangelische Omroep mag de scheppingstheorie inmiddels zijn vervangen door intelligent design, Bunt moet daar niets van hebben. ‘Mensen bedenken één of andere kracht. Dat haalt de Schepper naar beneden.’

Re:ageer