Organisatie - 11 januari 2007

De meisjes van Larenstein

82

Toen hogeschooldirecteur Anne Bierma in 1973 aanbelde bij het klooster in Velp had hij weinig idee van wat er achter de muren van het gebouw gebeurde. Hij wist uit de krant dat het klooster leegliep en dat de nonnen wilden vertrekken. Bierma wilde een bod uitbrengen op het gebouw en het landgoed.

64_opinie_0.jpg
De oude moeder overste was er niet, dus Bierma moest even wachten op een antwoord op zijn aanbod. Uiteindelijk werd de koop onverwacht snel geregeld. De bosbouwschool, voordien in Arnhem gevestigd, betaalde 3,5 miljoen en betrok het enorme pand in Velp.
Van 1892 tot 1973 was het klooster het Liefdesgesticht De Goede Herder, opvangtehuis voor katholieke meisjes. In het ‘liefdesgesticht’ vonden twee groepen meisjes onderdak. ‘Gevallen meisjes’ die in aanraking waren geweest met justitie of een buitenechtelijk kind hadden gekregen, en weesmeisjes van katholieke huize.
Volgens een documentaire van het VPRO-geschiedenisprogramma OVT uit 2003 laat het regime in het klooster zich het best vergelijken met een jeugdgevangenis met een ontspoorde directeur. Met liefde had het in ieder geval weinig te maken.
Meisjes die bij het klooster werden afgeleverd werd bijna alles afgenomen. Ze kregen een nieuwe naam, en moesten hun kleren verruilen voor het zwarte jurkje dat alle Larensteinmeisjes aanhadden, en een bordeauxrood jurkje voor de zondag. De meisjes mochten niet praten over hun verleden, en op het uitwisselen van adressen of andere persoonlijke gegevens stonden flinke straffen. Net als op het overtreden van andere huisregels, zoals het spreekverbod tot tien uur ’s morgens.
Een vrouw vertelt in het radio-programma bijvoorbeeld over de angst van haar bejaarde moeder. Die sliep haar hele leven met het licht aan en raakte in grote paniek toen zij op een zaal van een verpleeghuis moest slapen met het licht uit. De reden voor haar paniek was een belevenis in het klooster Larenstein. Ze had als zevenjarig meisje een nacht lang opgesloten gezeten in de kelder, samen met een overleden, opgebaarde non.
Het harde regime zorgde er voor dat meisjes probeerden te ontsnappen, maar de hoge kloostermuur was een barrière die voor de meesten te hoog was. Wie die wist te nemen, moest nog afrekenen met terreinbeheerder en deeltijd veldwachter Broekhof, die het terrein op zijn duimpje kende en de ontsnapte meisjes bijna altijd wist te vinden voordat ze de dichtstbijzijnde tramhalte konden bereiken.
Inmiddels is een groot deel van het klooster afgebroken, en maakt de hogeschool plannen voor de exploitatie van de rest van het terrein. De hogeschool krijgt nog af en toe bezoek van vrouwen die vroeger in het klooster hebben gewoond. De receptioniste van de hogeschool beschrijft in de OVT-documentaire zo’n bezoek tijdens een open dag. De vrouw moest al haar moed bij elkaar rapen om het kerkhof dat nog steeds op het terrein ligt te bezoeken. Na het bezoek kwam ze opgelucht terug. ‘Gelukkig, ze zijn allemaal dood.’

De documentaire over Liefdesgesticht De Goede Herder is te beluisteren op geschiedenis.vpro.nl. Klik op OVT en zoek naar de programma’s van 12 en 19 januari 2003.

Re:acties 82

  • J.v.d. Lans

    ik was in 1963 t/m 1967 misdienaar bij de goede herder in Almelo,kan mij nog herinneren dat die meisjes erg teleurgesteld overkwamen zo ik kon waarnemen,toendertijd was daar rector Miedema ik was net twaalf jaar toen ik bij hem misdienaar was,er was daar ook een aparte zuster voor in de kerk waarvan we ons moesten omkleden dan kreeg je van haar een gitzwarte satijnen herenpyama met kousen en pantoffels en een witte kraag om de nek heen en dan ging ze achter ons staan met je misdienaar toog om je armen erin te steken kan me die gladde voering erin nog voor me halen dat glibberde dan over je heen als je de toog dichtgemaakt had met de knoopjes werd de superplie eroverheen gedaan,ja de vele verhalen van de geschiedenis van deze meisjesinternaten laten veel sporen na!!!

    Reageer
    • Gerda Nieuwenhuis

      Dan moet ik u ook gekend hebben zat er in 1964.

    • Lies Schrama

      Na deze tijd ben ik daar ook opgenomen geweest voor vier jaar en was er ook meisjes misdienaar was er niet zo handig mee en kreeg na afloop weleens een uitbrander,nee echt een fijne tijd heb ik niet gehad daar maar deed het eigenlijk om een wit voetje te halen wat niet is gelukt zeg maar.

  • Gerda v Mildert

    Hallo Gerrit
    Oh vast wel dat wij elkaar gezien hebben want ik heb er gezeten van 1964 tot 1968
    Wat een tijd he en wat een ervaringen
    Elke morgen verplicht naar de kerk.ik haalde altijd rottigheid uit ik was 12 toen ik daar kwam

    Reageer
  • Mirjam

    samen met een ander meisje ben ik er meisjes misdienaar geweest maar er waren ook jongens in 1970.

    Reageer
  • Marijke Hooidonk

    ik zat eind jaren zestig op Larenstein,destijds waren daar meisjes misdienares en ik ben dat ook meedere keren geweest,er was daar toen zuster Felicia die de kosteres was,ben er niet uit eigen wil misdienares geworden je werd gewoon aangewezen door haar of je wilde of niet,de eerste keer toen ik in de sacristie was met haar voor misdienaar kleren te passen wist ik niet wat mij overkwam omdat ik mijn kleren niet mocht aanhouden en een zwarte pyama met kousen en pantoffels moest aantrekken dat was toen standaard daar,wat ik aanhad als misdienaar kleding was toen nog een zwarte soutane met een wit koorhemd eroverheen.

    Reageer
  • Arie Oude Velthuis

    Goede morgen Johanna.ik ken u niet persoonlijk maar wel bijzonder dat daar uiteindelijk meisjes misdienettes mochten zijn daar had ik vroeger geen voorstelling van dan heb ik het over begin 1960 was destijds tien jaar en was misdienaar bij de o.l.v.parochie in Velp en werd ook vaak naar Larenstein gestuurd door de koster,mag ik u vragen wat u aanhad tijdens de dienst,in mijn misdienaar tijd was het een rode of zwarte toog en superplie met een zwarte heren/jongenspyama met zwarte sloffen eronder.

    Reageer
    • Jaap Huisman

      Ik heb u net niet gekend omdat ik vanaf 1956 tot 1959 misdienaar geweest ben bij De goede Herder te Velp,destijds was rector Brandsma die de missen deed met twee misdienaren wij hadden toen nog Latijnse les op school zodoende was de kans dat je de uitverkorene was om misdienaar te worden erg groot inmiddels ben ik 74 jaar en woon momenteel in Arnhem.

    • Frans Frederiks

      Johanna reageert om de een of andere reden niet,waarschijnlijk heb ik u daar ook meegemaakt daar ik in deze tijd ook misdienaar was,ja dat kon niemand zich in deze tijd voorstellen dat later meisjes ook misdienaar mochten worden.

  • Johanna H.Arts

    Ik zat daar begin jaren 70. Er waren geen misdienaars. Meisjes waren misdienaressen.
    Ik ook wel eens. De enige man was de priester.
    Af en toe de dokter/psychiater.

    Praktijken daar was mishandeling en misbruik naar de huidige norm.

    Ik was J63

    Reageer
    • Jan Groen

      Wat leuk om ook wat andere ervaringen te zien hier,toen ik er destijds misdienaar was van 1963 tot ongeveer 1966 had je er geen voorstelling van dat later ook meisjes dat ook mochten worden maar begin de zeventiger jaren mocht in iedere parochie ook meisjes misdienette worden,toen ik afscheid nam als misdienaar was ik veertien jaar en was daar een rector en een kapelzuster die over de misdienaaren ging maar dat zal daarna wel veranderd zijn Johanna,wat wij toen droegen in de kapel was een toog en superplie dit mochten we niet aan over onze eigen kleren maar wel aparte kleding dat was een effen zwarte pyama met sloffen daaroverheen deed de zuser onze toog met superplie zal in Uw tijd wel veranderd zijn?,gr.Jan Groen

    • Monique Woudrichem

      Dan zijn er destijds veel veranderingen geweest,ik zat daar namelijk in 1966 tot 1969 en heb er alleen maar jongens gezien in de kapel die er misdienaar waren zij droegen van die zwarte togen met een superplie.

    • Monique Woudrichem

      Wat bijzonder Johanna dat u daar misdienaar(es)bent geweest toen ik daar zat van 1966/1969 waren er alleen jongens misdienaar,inmiddels ben ik 74 jaar,gr.

    • Carla

      Persoonlijk ken ik u niet van naam,ik ben daar ook nog een jaar of drie van 1969 tot 1972 misdienaar(es)geweest maar er waren ook nog jongens.

  • Bas van Ruiten

    Goede middag,ik ben Bas van Ruiten,wat grappig om tussen de belevenissen door van de dames van Larenstein die ervaringen te lezen van de misdienaren.

    Reageer
    • Bart v. Velsen

      Vergeet niet dat er vroeger heel veel jongens min of meer verplicht werden om na de communie misdienaar te worden

  • Frans De Ruiter

    Aan Gerda,ik ben Frans De Ruiter dan moet U Mij waarschijnlijk ook hebben gekend ik ben er misdienaar op Larenstein geweest,veel namen herken ik nog wel ik was van 1963 tot ongeveer 1968 daar misdienaar wie daar de was altijd deed zou ik niet weten maar wie weet heeft U ook onze misdienaarskleren wel eens voorbij zien komen,onder een toog en superplie hadden we zwarte sokken aan met sloffen en een zwarte pyama wat regelmatig gewassen werd destijds,gr. Frans

    Reageer
    • Frans oud_misdienaar

      Ik ben daar ook misdienaar geweest van 1966_1969,weet nog wel dat het altijd een heel gedoe was in de sacristie met dat omkleden,heb er geen leuke herinneringen van.

    • Gerda v Mildert

      Hallo Frans
      Oh dat zal best wel want ik zat er van 1964 tot 1968 heb veel midienaren gezien natuurlijk .maar het is al zolang geleden
      Ik was 12 jaar tooien ik er kwam

  • Klaas De Jong

    Een vraag aan Frans Bergman,mijn naam is Klaas De Jong als het goed is moet u mij ook kennen was in Larenstein van 1965 tot en met 1969 daar ook misdienaar,was wel erg apart ja dat aankleden,laat nog eens wat van u horen,inmiddels ben ik wel 76 jaar,gr Klaas.

    Reageer
    • J.Groen

      Ik denk dat de meeste heren nu bejaard zijn die destijds misdienaar zijn geweest bij de gestichten van de goede herder,ik ben van 1960 t/m 1963 in de kloosterkerk van huize Alexandra misdienaar geweest,heb ook niet bepaalt leuke herinneringen daar van overgehouden.

    • Peter

      ik was destijds misdienaar bij klooster Alexandra dat moet ongeveer van 1961 tot eind 1963 geweest zijn precies weet ik het niet meer heb daar zuster Nicolette gekend zij ging onder andere over de misdienaren,als je daar misdienaar was werd er van je verwacht dat je een half uur tevoren bij de kloosterdeur aanbelde we gingen door de refter naar de sacristie daar was het ook de gewoonte dat we ons moesten gaan omkleden.

    • Peter Bergman

      Deze namen zeggen mij niets omdat ik van 1955 t/m 1958 op Larenstein misdienaar was,ik heb daar geen prettige herinneringen van meegenomen,wie van mijn leeftijd ben nu 76 was daar destijds ook misdienaar en wil reageren?

    • Klaas Hermans

      Sommige namen zeggen mij niets ik was daar op larenstein halverwege de vijftiger jaren misdienaar,weet nog wel dat het omkleden een heel gedoe was voor mij en de andere jongens omdat we ons eerst helemaal moesten uitkleden en een zwarte pyama en pantoffels aan moesten doen en daarna een wit kraagje van een zuster om de nek kregen met dan pas je toog en superplie,zou het fijn vinden om de memories van ander mannen hiervan te lezen.

  • Hans V.

    Goedemorgen Gerda dan moet u mij ook hebben gekend ik was daar in die jaren misdienaar te weten van 1965 tot en met 1969 werd er misdienaar toen ik twaalf jaar was!

    Reageer
    • Gerda

      Hallo Hans
      Dan zal ik jou ook wel gekent hebben natuurlijk maar weet ik niet meer.ik was 12 jaar toen ik daar kwam.zou voor nood zijn want ik was geen katholiek.maar het werd 4 jaar in totaal.ik weet wel dat er misdienaars waren maar weet natuurlijk niet meer hoe ze er uit zien.

    • Jan De Vries

      Goeiemorgen Hans Verbeek,ik was in deze tijd daar ook misdienaar,kan mij nog herinneren dat wij daar van die zwarte satijnen broeken met jasjes met zwarte kousen en sloffen onder de toog met satijnen voering moesten dragen,jij was niet de enigste dat je daarbij een erectie kreeg,zou niet weten of dit is opgevallen bij de meisjes ik werd er in ieder geval vuurrood in het gelaat van,misschien heeft Gerda wel eens van ons gemerkt,ik was dertien jaar destijds!

    • Gerda v Mildert

      Hallo Jan de Vries
      Ik was 12 toen ik in de Goede herder kwam.weet wel dat er misdienaartjes waren maar kon ze niet van gezicht of naam
      Elke morgen en avond nasr de kapel pff en zondags ook natuurlijk wat een tijd
      Maar goed vind het ook wel weer leuk om nu iets terug te lezen van mensen die ook die tijd er waren

    • Freek Langerhorst

      Hallo Hans als het goed is herken je mij waarschijnlijk nog wel,ik was daar ook met een paar jongens misdiener rond 1964 wat ik als bijzonder ervaren hebt op Larenstein is dat je van de kapelzuster eerst een soort pyama met sloffen moest aantrekken voordat we een toog en superplie kregen hoop op medebericht terug kunnen we verder,gr.Freek L.

    • Jan v.d.Lans

      Ik wil reageren op Freek Langerhorst,ik ken u persoonlijk niet ik was ook in de zestiger jaren misdienaar maar dat was op Dennenheuvel Bloemendaal bij dit tehuis was dat ook het geval dat wij zwarte kousen met sloffen en een zwart satijnen pyama hadden voor onder de toog,waarschijnlijk uit properheid en om het lichaam geheel te bedekken ga ik maar van uit,lastig vond ik het wel omdat die toga,s een gladde voering hadden.

    • Frits Bergman

      Vergeef mijn inbreuk,veel namen komen mij nog bekent voor van sommige jongens.ik was destijds met een paar klasgenoten misdienaar in de Onze Lieve Vrouw Visitatiekerk in Velp en ben ook meerdere keren bij De Goede Herder geweest

    • Sander k.

      goede middag Gerda,misschien zegt de naam Joep Dohmen u iets bij deze man was ik met een paar jongens misdienaar!

    • Gerda v Mildert

      Hallo Gerrit
      Oh vast wel dat wij elkaar gezien hebben want ik heb er gezeten van 1964 tot 1968
      Wat een tijd he en wat een ervaringen
      Elke morgen verplicht naar de kerk.ik haalde altijd rottigheid uit ik was 12 toen ik daar kwam


Re:ageer