Organisatie - 11 januari 2007

De meisjes van Larenstein

96

Toen hogeschooldirecteur Anne Bierma in 1973 aanbelde bij het klooster in Velp had hij weinig idee van wat er achter de muren van het gebouw gebeurde. Hij wist uit de krant dat het klooster leegliep en dat de nonnen wilden vertrekken. Bierma wilde een bod uitbrengen op het gebouw en het landgoed.

64_opinie_0.jpg
De oude moeder overste was er niet, dus Bierma moest even wachten op een antwoord op zijn aanbod. Uiteindelijk werd de koop onverwacht snel geregeld. De bosbouwschool, voordien in Arnhem gevestigd, betaalde 3,5 miljoen en betrok het enorme pand in Velp.
Van 1892 tot 1973 was het klooster het Liefdesgesticht De Goede Herder, opvangtehuis voor katholieke meisjes. In het ‘liefdesgesticht’ vonden twee groepen meisjes onderdak. ‘Gevallen meisjes’ die in aanraking waren geweest met justitie of een buitenechtelijk kind hadden gekregen, en weesmeisjes van katholieke huize.
Volgens een documentaire van het VPRO-geschiedenisprogramma OVT uit 2003 laat het regime in het klooster zich het best vergelijken met een jeugdgevangenis met een ontspoorde directeur. Met liefde had het in ieder geval weinig te maken.
Meisjes die bij het klooster werden afgeleverd werd bijna alles afgenomen. Ze kregen een nieuwe naam, en moesten hun kleren verruilen voor het zwarte jurkje dat alle Larensteinmeisjes aanhadden, en een bordeauxrood jurkje voor de zondag. De meisjes mochten niet praten over hun verleden, en op het uitwisselen van adressen of andere persoonlijke gegevens stonden flinke straffen. Net als op het overtreden van andere huisregels, zoals het spreekverbod tot tien uur ’s morgens.
Een vrouw vertelt in het radio-programma bijvoorbeeld over de angst van haar bejaarde moeder. Die sliep haar hele leven met het licht aan en raakte in grote paniek toen zij op een zaal van een verpleeghuis moest slapen met het licht uit. De reden voor haar paniek was een belevenis in het klooster Larenstein. Ze had als zevenjarig meisje een nacht lang opgesloten gezeten in de kelder, samen met een overleden, opgebaarde non.
Het harde regime zorgde er voor dat meisjes probeerden te ontsnappen, maar de hoge kloostermuur was een barrière die voor de meesten te hoog was. Wie die wist te nemen, moest nog afrekenen met terreinbeheerder en deeltijd veldwachter Broekhof, die het terrein op zijn duimpje kende en de ontsnapte meisjes bijna altijd wist te vinden voordat ze de dichtstbijzijnde tramhalte konden bereiken.
Inmiddels is een groot deel van het klooster afgebroken, en maakt de hogeschool plannen voor de exploitatie van de rest van het terrein. De hogeschool krijgt nog af en toe bezoek van vrouwen die vroeger in het klooster hebben gewoond. De receptioniste van de hogeschool beschrijft in de OVT-documentaire zo’n bezoek tijdens een open dag. De vrouw moest al haar moed bij elkaar rapen om het kerkhof dat nog steeds op het terrein ligt te bezoeken. Na het bezoek kwam ze opgelucht terug. ‘Gelukkig, ze zijn allemaal dood.’

De documentaire over Liefdesgesticht De Goede Herder is te beluisteren op geschiedenis.vpro.nl. Klik op OVT en zoek naar de programma’s van 12 en 19 januari 2003.

Re:acties 96

  • Tineke Hofstra

    Fijn dat ik hier op kan komen en mijn ervaringen mag schrijven,ik zat eind negentienzestig in Velp deed er verschillende werkzaamheden van lakens vouwen en de was van de reigieuzen verzorgen,ik draaide ook weleens mee als misdienares dat was in het begin dat meisjes ook misdienaar mochten zijn de rector was daar duidelijk op tegen.de namen van die nonnen zijn mij in de loop der tijd ontgaan.van de kapelzuster die onder meer ook over de misdienaars ging weet ik nog wel zuster Nicolette heette.

    Reageer
  • Klaas De Rijk

    Goedemorgen,grappig om weer eens wat terug te zien van dit meisjes internaat,ik ben Klaas De Rijk en was misdienaar van 1961 tot 1964 wat ik er nog zo een beetje van weet is dat ik geen contact mocht hebben dat kon ook niet want er was een aparte ingang naar de sacristie daar stond een non ons altijd op te wachten en hielp met het verkleden,standaard had je een toog aan en een superplie met een soort pyama eronder met pantoffels, voordat je een toog aankreeg deed ze eerst een wit kraagje om dat knelde altijd een beetje maar dat durfde niemand te zeggen,ahteraf toch wel een leuke tijd geweest maar voor die meisjes was het wel wat anders die zaten er intern gevangen vond ik toen dat heeft altijd voor mij indruk gemaakt

    Reageer
  • Jan van der Lans

    Hallo Ad Kluijtmans uw naam zegt mij niets al heb ik u waarschijnlijk wel gekend want ik was misdienaar van 1963 tot ongeveer 1968.ik ben het met u eens dat het meer leek op een gevangenis want contact mocht niet gemaakt worden met die meisjes,ik kan mij nog wel herinneren dat we via een zij deur naar de sacristie gingen waar we eerst een soort pyama en pantoffels aan moesten doen en dat de kapelzuster (naam weet ik niet meer)een soort priesterboordje bij ons om de nek vastmaakte en daarna hielp met de toog en superplie ik was 13 jaar in 1963 dat ik er misdienaar werd hoop wat van u te horen!

    Reageer
  • narda

    hallo gerda volgens mij hebben wij in de zelfde tijd in larenstein gewoon te zien naar de namen van de moeders de hebben ik allemaal mee gemaakt ik was 14 jaar toen ik er kwam in 1958 tot en met 1962 ik zat in de groep van zr aloisia en in de groep van zr stanislaus ik ging naara de buiten school en ik heb 1 jaar in de grote naaizaal achter de naaimachine gezeten .misschien herken je mij
    het zou leuk vinden om conatact te hebben
    groetjes narda

    Reageer
    • Ad Kluijtmans

      Leuk dat je mij op deze site hebt geattendeerd.
      Ik ben Ad (Attie) Kluijtmans en zat des tijds op de R.K. Bisschop Staalschool.
      Ik was van 1969 tot 1964 misdienaar. Behalve Wim Buurman weet ik geen namen meer.
      Dat jullie daar hard moesten werken, hadden wij geen weet van. Er was ook geen contact met de meisjes. Dit was ter strengste verboden. Dat velen het als een gevangenis hebben ervaren kan ik mij wel voorstellen. Ik herinner mij nog de glasscherven die boven op de muren waren ingemetseld. Ben er vorig jaar nog eens wezen kijken en werd aller vriendelijks ontvangen. De kerk was nog herkenbaar. Het terrein niet meer. Ben nog wel even op de begraafplaats geweest van de nonnen. Heb er in die vijf jaar toch enkele weggebracht. Het gaat jullie goed.

  • narda

    hallo stien linders ik las dat jij ook in larenstein gewoond heb en nog wel ook in mijn tijd ik woonde daar 1958-62 bij zr aloisia ik vind leuk dat je uit mijn tijd daar was en misschien herken je mijn naam ,ik heet narda lammertink ,ik moch naara een buitenschool graag hoor ik iets van je groetjes

    Reageer
  • Marion v.d. Westen

    Ik heb drie jaar op Larenstein gezeten en ben daar een jaar misdienette geweest was het eerste meisje destijds,heb toen nog een soort zwarte satijnen jongens pyama onder een toog gedragen en pantoffels net als de jongens,de eerste keer in de sacristie stond de rector achter mij en deed hij een wit boordje bij mij om de nek en hielp mij een misdienaar toog met superplie aantrekken heb mij in het begin er erg onzeker bij gevoeld met de nodige schaamte wat erbij kwam omdat de rector wat pesterig overkwam onder andere dat hij zei dat ik zo op een jongen leek!

    Reageer
  • Bep Straathof

    Ik zat vanaf 1969 in Velp en ben er zelfs misdienares geweest maar het merendeel waren toen nog jongens.in het begin schaamde ik mij ervoor als ik me in de sacristie moest uitkleden en daarna een soort herenpyama en sloffen moest aantrekken met een stijf wit boordje en deze kleren aan onder de misdienaar toog leek ik meer op een jongen maar de rector wilde dat zo.

    Reageer
    • Bart Nieboer

      Hallo Bep persoonlijk heb ik u niet gekend en was ruim voor u daar opgenomen werd ook misdienaar dat in 1960 toen waren er alleen maar jongens misdienaar.

  • Marlies De Jong (74)

    Wisten jullie dat pas tegen het eind van de goede herder meisjes er misdienaar mochten worden,eind 1969 heb ik samen met een paar meisjes met de kerkzuster ervoor geoefend en met dezelfde misdienaarskleren aan als de jongens.

    Reageer
  • Chris Alberts

    Ik ben daar met meerdere jongens van school misdienaar geweest de godsdienst leraar wilde dat we daardoor een diepere godsdienstbeleving kregen,de naam van de rector kan ik mij niet meer herinneren wel de kapelzuster die over de misdienaren ging zuster Jozefien hoop dat ik het goed schrijf.ik heb het hier over 1959 tot 1963.iedere jongen die daar kwam voor de misdienaar beurt ging door de zij ingang naar de sacristie dus echt contact was er niet met de meisjes.

    Reageer
  • J.v.d. Lans

    ik was in 1963 t/m 1967 misdienaar bij de goede herder in Almelo,kan mij nog herinneren dat die meisjes erg teleurgesteld overkwamen zo ik kon waarnemen,toendertijd was daar rector Miedema ik was net twaalf jaar toen ik bij hem misdienaar was,er was daar ook een aparte zuster voor in de kerk waarvan we ons moesten omkleden dan kreeg je van haar een gitzwarte satijnen herenpyama met kousen en pantoffels en een witte kraag om de nek heen en dan ging ze achter ons staan met je misdienaar toog om je armen erin te steken kan me die gladde voering erin nog voor me halen dat glibberde dan over je heen als je de toog dichtgemaakt had met de knoopjes werd de superplie eroverheen gedaan,ja de vele verhalen van de geschiedenis van deze meisjesinternaten laten veel sporen na!!!

    Reageer
    • Gerda Nieuwenhuis

      Dan moet ik u ook gekend hebben zat er in 1964.

    • Lies Schrama

      Na deze tijd ben ik daar ook opgenomen geweest voor vier jaar en was er ook meisjes misdienaar was er niet zo handig mee en kreeg na afloop weleens een uitbrander,nee echt een fijne tijd heb ik niet gehad daar maar deed het eigenlijk om een wit voetje te halen wat niet is gelukt zeg maar.


Re:ageer