Wetenschap - 20 december 2001

De Afrikaanse renaissance is aanstaande

De Afrikaanse renaissance is aanstaande

Afrika is toe aan een wedergeboorte. Na de onafhankelijkheid richtten veel Afrikaanse landen zich op modernisering naar westers model, gebruik makend van een 'cultuur van experts', zegt promovendus Dominique Hounkonnou. Hierdoor faalde de ontwikkeling. Maar er is goed nieuws uit de wieg van Afrika.

De dominante ontwikkelingsstrategie heeft geleid tot de langdurige economische crisis waarin de meeste Afrikaanse landen verkeren. Toch is er een dynamiek in lokale ontwikkeling die tastbare en belangrijke resultaten oplevert met beperkte middelen. In zijn promotie geeft Hounkonnou ? die casestudies deed in Benin, Burkina Faso en Ghana ? aanwijzingen hoe daarop voortbouwend een ontwikkeling nieuwe stijl opgezet kan worden. In de eerste plaats vereist dat een verandering van mentaliteit bij ontwikkelingsorganisaties, maar ook bij veel Afrikanen zelf. De idee dat alleen experts echt verstand hebben van ontwikkeling, heeft Afrikanen de zeggenschap ontnomen over hun eigen ontwikkeling. Teruggrijpend op lokale expertise, organisaties en activiteiten van boeren zelf is veel ontwikkeling mogelijk. Wat nu gezien wordt als lokaal initiatief, is vaak maar het topje van de ijsberg. Daarvoor moet wel geluisterd worden naar de 'wieg' van de lokale gemeenschap. Want veel lokale organisaties die economische projecten opzetten, bestaan al als culturele of religieuze verbanden.

Projecten moeten anders opgezet worden, en Hounkonnou, wiens eigen wieg in Benin stond, gaat verder dan de al ingeburgerde roep om participatie van de lokale bevolking. Boeren die deelnemen aan een project moeten er daadwerkelijk belang in hebben. Dit idee van 'ownership', waar ook minister Herfkens grote nadruk op legt, moet volgens Hounkonnou ingebouwd worden in stappen in het project.

De klassieke projectcyclus moet vervangen worden door een projectspiraal en evaluatie moet impact hebben op nieuwe stappen. Ook wordt de tijd die nodig is voor een project nu vaak te kort ingeschat. Probleem is dat de periode van tevoren vastligt, terwijl die nu juist door de gebeurtenissen gestuurd moet worden, zegt Hounkonnou. Donors zullen hiermee wel kunnen leven, denkt hij, want je haasten om resultaten te halen die geen resultaten zijn, is niet meer te verkopen.

Al met al hoeft de methode van Hounkonnou niet duurder te zijn dan de huidige aanpak, terwijl die wel effectiever is. Belangrijkste bottleneck is niet geld, maar de bereidheid van planners om een mentaliteit aan te nemen die uitgaat van de lokale bevolking. | J.T.

Dominique Hounkonnou promoveerde op 18 december bij prof. Niels R?ling, hoogleraar landbouwkennissystemen in ontwikkelingslanden, en prof. Paul Richards, hoogleraar technologie en agrarische ontwikkeling.

Re:ageer