Organisatie - 22 januari 2009

DUURZAME ONTWIKKELING I

In het debat over duurzaamheid in Resource 13, pagina 10, zegt prof. Rudy Rabbinge dat prof. Jan Douwe van der Ploeg wetenschap en meningen door elkaar haalt. Het paradoxale feit-waardedualisme speelt hier. Volgens wetenschapsfilosoof Herman Koningsveld is dit dualisme tegelijkertijd een belangrijke verworvenheid van de Westerse cultuur en een oorzaak van ons gebrek aan wijsheid.
Ik denk dat de twee heren het niet gemakkelijk eens zullen worden, simpelweg omdat ze binnen twee verschillende wetenschappelijke paradigma’s functioneren: het momenteel dominante positivistische paradigma (Rabbinge) en het constructivistische ‘underdog’-paradigma (Van der Ploeg). In mijn proefschrift van 1998 met als ondertitel An analysis of the foundations of professionalism in developing sustainable farming systems heb ik deze twee paradigma’s en een derde aan de hand van tien criteria getracht te karakteriseren.
Het expliciet maken van alleen politieke doeleinden - wat Rabbinge wil - is niet afdoende: ook aan de natuur- en sociale wetenschappen liggen allerlei (niet positivistisch-wetenschappelijk verifieerbare) vooronderstellingen of beliefs ten grondslag. Ook die dienen expliciet gemaakt te worden. Dan zal blijken dat de enigszins arrogante toonzetting van de natuurwetenschapper Rabbinge naar de sociale wetenschapper Van der Ploeg toe niet alleen onwetenschappelijk is, maar ook contraproductief.
Laat Wageningers hun onderliggende weten¬schappelijke paradigma’s expliciet maken en de daaruit voortvloeiende pluriformiteit koesteren. Alleen dan zal het typisch Wageningse – interdisciplinariteit en praktijkgerichtheid – floreren. Het huidige debat doet me sterk denken aan de beschamende wijze waarop de vakgroep Ecologische landbouw eerder de nek is omgedraaid (hadden die toevallig ook niet iets met ‘duurzaamheid’ van doen?).

Re:ageer