Wetenschap - 26 maart 2009

DUURZAME MELKVEEHOUDERIJ KAN UIT

Nederlandse melkveehouders kunnen hun bedrijf zonder verlies aan inkomen veel duurzamer inrichten. Dat stelt het project Kracht van Koeien van de Animal Sciences Group (ASG). De onderzoekers ontwikkelden systemen die veel voordeel halen uit het scheiden van urine en mest. Ook het dierenwelzijn vaart er wel bij.

In de duurzame houderijsystemen die de onderzoekers schetsen, verdwijnt het onderscheid tussen binnen en buiten. De koeien kunnen altijd kiezen tussen de stal, de wei of beschutting van een dak. De ruimte voor de koeien neemt daardoor fors toe tot 360 vierkante meter. Door op dat dak zonnecellen te plaatsen, combineer je energieopwekking met beschutting. Door daarnaast de urine van de koeien apart te houden van de mest, daalt de ammoniakemissie flink.
Je voorkomt een mestkelder vol drijfmest, een belangrijke bron van ammoniak en methaan, zegt prof. Peter Groot Koerkamp, hoogleraar Agrarische bedrijfstechnologie bij ASG. Scheiding van urine en mest vergt investeringen, maar leidt ook tot veel besparingen. Kunstmest is niet meer nodig, net als dure mestkelders. De vaste mest kan bovengronds worden opgeslagen en ter plekke worden vergist, zonder dat de boer maïs aan de vergister hoeft toe te voegen. De urine kan worden opgewerkt tot kunstmestvervanger.
Om het dierenwelzijn van de systemen in kaart te kunnen brengen ontwikkelde ASG een welzijnsevaluatiemodel Cowel. De ontwerpen voldoen aan vrijwel alle dierenwelzijnseisen. De koeien hebben veel ruimte, het hele jaar beschutting, toegang tot een groen buitenverblijf en een onoverdekt zandbed. Ze bepalen zelf waar ze willen zijn. Ook krijgt de bodem drainage en een stevige grassoort, om te voorkomen dat het buitenverblijf een modderzooi wordt. De vloeren in de stal worden stroef en zacht, zodat de koeien geen blessures aan hun klauwen oplopen. Daarnaast zijn voldoende ligplekken voor de koeien van groot belang, zegt collega dr. Bram Bos van ASG. ‘Bij te weinig ligplekken krijg je strijd, waardoor de koeien lager in rangorde onvoldoende aan rust toekomen. Daardoor daalt ook hun melkproductie.’ Een maximale welzijnsscore zat er echter niet in, omdat de kalfjes direct bij hun moeder worden weggehaald. Door de welzijnsmaatregelen kunnen de koeien twee keer zo lang mee als melkkoe, verwacht Bos, waardoor de veehouder minder jongvee hoeft te houden.
Nog niet alle elementen in de ontwerpen zijn praktijkrijp, aldus Groot Koerkamp. Zo vergt de ontwikkeling van zachte vloeren die urine en mest gescheiden afvoeren nog nadere uitwerking. Ook de claim dat de ontwerpen economisch uitkunnen, moet nog blijken in de praktijk.

Re:ageer