Organisatie - 26 februari 2009

‘DOCTOR SLECHTVALK’ KAN GOED WACHTEN

1

Eigenlijk, filosofeert Dick Dekker, is hij zelf een jager. Die spanning van een valk in felle achtervolging hoog in de lucht – hij heeft altijd moeite om niet hardop te gaan juichen. Gesublimeerd jachtinstinct, noemt hij het. ‘In plaats van zelf te jagen, doet de valk dat voor mij.’

Promovendus Dick Dekker (76): ‘In plaats van zelf te jagen, doet de valk dat voor mij.’
Promovendus Dick Dekker (76): ‘In plaats van zelf te jagen, doet de valk dat voor mij.’

Foto: Bart de Gouw

De fascinatie is er altijd geweest. Als kleine jongen al struinde Dekker urenlang de duinen bij Haarlem af op zoek naar sperwers, fietste hij door de polders om roofvogels aan het werk te zien. Daar was hij er op een mistige wintermiddag getuige van hoe een slechtvalk een smient te grazen nam. Zijn eerste ‘vangst’. Jagende slechtvalken, het werd een passie die nooit meer overging. ‘Het meest dramatische hoogtepunt in de natuurbeleving.’
En Dekker kan het weten. Er is waarschijnlijk geen mens op aarde die langer naar jagende slechtvalken heeft getuurd dan hij. En die er vervolgens ook nog op is gepromoveerd. Dekker verdedigde afgelopen week met succes zijn proefschrift Hunting tactics of peregrines and other falcons. Na bijna een halve eeuw geduldig veldwerk.
Want als er iets is wat Dick Dekker goed kan, dan is het wel wachten. Afhankelijk van plek en seizoen kan het wachten op een aanval wel meer dan vijf uur duren. ‘De meeste mensen hebben niet zoveel geduld. Ik zou ook niet durven zeggen dat ik me nooit verveel hoor. Ik vergelijk het wel eens met vissen. Uren turen naar die dobber, en dan ineens is het er.’
Maar dan nog is het maar zelden echt raak. Gemiddeld genomen zien negen van de tien aangevallen vogels kans te ontsnappen. Dat ligt overigens niet aan de jagerscapaciteiten van de slechtvalk. Dat is de snelste vogel onder de jagers. Tijdens een duikvlucht kan hij 360 kilometer per uur halen. ‘Maar kleine vogels zijn door hun behendigheid en beweeglijkheid in staat de valk te ontwijken. Daarom is de verrassing in de aanval ook zo belangrijk voor de valk. En ach, het zou ook niet leuk zijn als elke aanval raak was hè’, lacht Dekker.
Slechts een klein deel van zijn veldwerk heeft hij overigens in Nederland verricht. Dekker woont al bijna een halve eeuw in Alberta, Canada. ‘Ik heb altijd een zucht gehad naar natuur die niet door de mens is beïnvloed. Ik zocht niet zozeer níeuwe dingen; in Canada ziet een wilde eend er net zo uit als in Nederland. Ik zocht eigenlijk Europa zoals het heel vroeger was. En in Canada vond ik wat hier verloren is gegaan.’
Tot 1982 combineerde Dekker zijn natuuronderzoek nog met zijn werk als freelance grafisch ontwerper in de reclame. Maar sinds dat jaar verdient hij de kost met boeken, artikelen en scripts voor tv-documentaires. Over slechtvalken natuurlijk, maar ook over wolven en ander wildlife.
Dekker is een erkende grootheid in zijn vakgebied. Een buitenbeentje, dat wel. Het type van de romantische wetenschapper. De natuurvorser die observeert, onbevangen en zonder vooroordeel. Iemand die zijn eigen nieuwsgierigheid volgt, niet gebonden door krappe onderzoeksbudgetten, programma’s en prestatiedruk. Dekker kijkt en inventariseert, als een geduldige boekhouder der natuur. Niemand heeft zulke langlopende sets gegevens over het jachtgedrag van de slechtvalk als hij.
En dat gedrag is heel anders dan altijd werd aangenomen. Valken slaan bijvoorbeeld hun prooi niet met hun vleugels uit de lucht. ‘Die informatie kwam van valkeniers. Wilde valken doen het heel anders, maar daar was praktisch niets over bekend. Ik heb veel bijgedragen aan de kennis, dat mag ik wel zeggen.’
En die expertise moest maar eens worden verzilverd, vond Ron Ydenburg, sinds kort bijzonder hoogleraar Faunabeheer in Wageningen. Hij kent Dekker uit Canada en nodigde hem uit om te promoveren op zijn kennis van de slechtvalk. Op 76-jarige leeftijd. En dat met slechts drie jaar HBS op zak.
De bijzondere promovendus heeft zijn proefschrift verluchtigd met afbeeldingen van elf olieverfschilderijen. Van slechtvalken uiteraard. En van eigen hand. / Roelof Kleis

Dick Dekker is op 18 februari gepromoveerd bij prof. Herbert Prins, hoogleraar Resource Ecology, en prof. Ron Ydenberg, bijzonder hoogleraar Faunabeheer.

Re:acties 1

  • Rina Tadema

    Wat een mooi artikel Dick, zo mooi geschreven alsof je het zelf verteld en wat een mooie foto. Ik stuur het door naar Marga, want zij heeft geen facebook.
    Lieve groeten voor jullie beiden en veel succes met alles wat jullie doen!

    Reageer

Re:ageer