Organisatie - 21 september 2006

Crimefighters in het lab

Hogeschool Van Hall Larenstein heeft er een populaire studie bij. Forensic Sciences, afstudeerrichting van de opleiding Biotechnologie, trok bij de start meteen 81 studenten. Het succes heeft veel te maken met de populariteit van series als Crime Scene Investigation, al is de realiteit anders. ‘Het zal vooral laboratoriumwerk zijn.’

Een kijkje in het practicumlokaal van de eerstejaars Forensic Sciences levert geen spannende beelden op. Moordwapens of kleding met bloedsporen ontbreken. De studenten zijn in de weer met pipetjes en water. ‘We zijn bezig met molberekeningen en het maken van oplossingen’, zegt eerstejaars Ronald de Jong. ‘Het is nog niet zo spannend, maar goed, ik vind dit soort dingen sowieso leuk. De exacte vakken met alle practica vond ik op de havo ook het leukst. Maar het mooiste lijkt me toch om bij de politie te werken en op plaats delict sporenonderzoek te doen. Dat is wel mijn uiteindelijke doel.’
Nieskje de Groot heeft een vergelijkbaar beeld. ‘CSI hè, bezig zijn op plaats delict’, antwoordt ze op de vraag wat haar naar de opleiding trok. ‘Sporen opnemen, dingen meten, dat lijkt me leuk.’
John van der Most kijkt er anders tegenaan. ‘Ik wist meteen wel dat het niet is zoals CSI, ik vind het een beetje naïef als mensen denken dat ze later dat soort werk gaan doen. Het zal vooral laboratoriumwerk zijn, maar dat vind ik ook heel interessant.’
Afgestudeerden zullen inderdaad in het laboratorium terechtkomen, stelt Jan Steenmeijer, directeur van Life Sciences waar Forensic Sciences onder valt. Hij is ervan overtuigd dat vrijwel alle studenten dat ook weten. ‘Wij leiden forensisch analisten op die in het laboratorium werken met bewijsmateriaal en de mensen adviseren die een zaak onderzoeken. We zijn daar in de voorlichting heel duidelijk over geweest. En mijn indruk is ook dat studenten dat heel goed weten. Natuurlijk gaan ze ook stage lopen bij de politie in het tweede jaar. De studenten moeten zeker kennis hebben van het zoeken naar en behandelen van bewijsmateriaal. Maar het is niet het werk waartoe wij opleiden.’

DNA-fingerprinting
Wat gaan de studenten allemaal wel leren? ‘Ze worden heel breed opgeleid’, zegt docent Erik de Groot. ‘Van DNA-fingerprinting tot het onderzoeken van materialen op bewijzen van kunstvervalsing. Toxicologie is ook onderdeel van de opleiding, net als het opsporen van verdachten van zogenaamde cybercrime, zoals hacking of het verspreiden van virussen. Dat is vrij nieuw voor ons, maar bij andere opleidingen was die expertise er al.’
Hoewel het werk op de plaats van een misdrijf studenten blijkbaar erg aanspreekt, is er bewust voor gekozen om het onderwijs daar niet op te richten. ‘Dat is vooralsnog politiewerk’, aldus De Groot. ‘De politie zou dat wel liever overlaten aan externe experts, maar dat mag niet. Nu is het nog zo dat je daar een opleiding bij de politie voor moet hebben gedaan. Dat gaat wellicht veranderen en in dat geval zouden onze mensen dat werk kunnen gaan doen. Maar er is maar een beperkt aantal plaatsen in dit soort functies en het is ook zeker niet ons doel om hiervoor op te leiden.’
‘Vertegenwoordigers van de politie in onze werkveldadviescommissie wilden eigenlijk meer recherchewerk in ons onderwijs’, vult Steenmeijer aan. ‘Dat willen we niet. Die expertise hebben we helemaal niet in huis, wij zijn een technologisch instituut en we willen onze studenten opleiden tot analisten. Mocht er geen werk zijn in het forensisch onderzoek, dan kunnen onze afgestudeerden ook in alle andere laboratoria terecht.’
De opleiding lijkt er veel aan te doen om meteen een duidelijk beeld te scheppen van het toekomstige werkveld. ‘Gisteren moesten we vacatures zoeken op het gebied van forensisch onderzoek’, vertelt eerstejaars John. ‘Ik had er een gevonden bij het Nederlands Forensisch Instituut die me wel aansprak. Het ging om een forensisch adviseur. Dan ben je niet alleen maar bezig met laboratoriumwerk, maar adviseer je bijvoorbeeld ook politie. We moeten binnenkort ook iemand uit het werkveld gaan interviewen.’

Media-aandacht
Forensic Sciences is onderdeel van Life Sciences in Leeuwarden. Deze unit is ontstaan door samenvoeging van een aantal kleine technologische opleidingen van Van Hall Larenstein en de Noordelijke Hogeschool Leeuwarden. De instroom groeide in enkele jaren van 73 studenten naar 206. ‘Maar je moet altijd blijven zoeken naar nieuwe mogelijkheden’, zegt Steenmeijer. ‘En er waren meerdere redenen om tot deze nieuwe richting te komen. Natuurlijk is dat de populariteit van CSI onder jongeren, maar ook het grote aantal politielaboratoria dat in Nederland gaat komen. Daar zagen wij een gat in de markt.’
Het opzetten van de nieuwe richting was procedureel relatief eenvoudig, omdat het niet om een geheel nieuwe opleiding gaat. ‘Het is een afstudeerrichting van biotechnologie, een major zoals we dat tegenwoordig noemen. De te verwerven competenties voor een forensisch analist passen prima binnen het beroepsprofiel dat bij de opleiding hoort. Omdat het binnen die opleiding valt, hoeft het niet apart geaccrediteerd te worden.’
Na de presentatie van de nieuwe richting stroomden de inschrijvingen snel binnen. Dat had ondermeer te maken met de grote media-aandacht. ‘Het is een richting die de aandacht trekt, daar hebben we natuurlijk volop gebruik van gemaakt. Ik heb op de open dag zelf als lijk op de grond gelegen. Daar komen SBS en NOS wel op af.’
Mede door deze grote aandacht telt de studie nu 81 eerstejaars. Zijn er wel zoveel forensisch analisten nodig? ‘Zeker’, zegt Steenmeijer. ‘Harde feiten worden steeds belangrijker als bewijslast en er is steeds meer mogelijk door verfijnde technieken. Bovendien levert cybercrime nieuw werk op.’
Ook docent De Groot verwacht een grote vraag naar afgestudeerden in deze richting. ‘Ik verwacht dat er ook veel particuliere onderzoeksbedrijven zullen komen die bijvoorbeeld in opdracht van advocaten of verzekeringsmaatschappijen onderzoek gaan doen.’

Kopiëren
Steenmeijer gelooft dat jongeren geïnteresseerd zullen blijven in Forensic Sciences, ook als de hype straks voorbij is. ‘Ik verwacht volgend jaar ongeveer een zelfde instroom. Over een jaar of drie zal het waarschijnlijk een stuk minder zijn, ook doordat andere hogescholen het idee gaan kopiëren. Maar ik denk dat we op zo’n veertig studenten per jaar kunnen blijven rekenen.’
In één ding heeft Steenmeijer in elk geval al gelijk gekregen: andere scholen nemen het idee over. In maart kwam de opleiding Chemie van hogeschool Saxion in Enschede ineens met de studieroute Forensisch Onderzoeker. ‘Als je zo laat nog met een nieuwe richting komt, dan is dat waarschijnlijk omdat je ziet dat het ergens anders succesvol is.’
Forensic Sciences beleeft op 27 september haar officiële start. Op het brandweeroefenterrein in het Twentse Ambt-Delden gaan studenten bewijsmateriaal verzamelen dat ze meenemen naar Leeuwarden. En dan kan het echte werk beginnen. In het lab.

Re:ageer