Organisatie - 16 december 2010

Coverprijs 2010: Uiterlijk telt

De Coverprijs 2010 gaat de grens over. De in België wonende Saskia van Cruchten is winnaar van deze onderscheiding waarmee Resource jaarlijks het fraaist vormgegeven proefschrift beloont.

De winnende cover
De winnares reageert verrast op de telefonische gelukwensen. De in Sittard geboren Van Cruchten promoveerde in april dit jaar en vloog daarna uit. Ze werkt nu bij ReGenesys, een klein en nog jong biopharmaceutisch bedrijf in het Belgische Leuven. Toch komt de bekroning van haar coverontwerp niet helemaal als een verrassing. Het ontwerp was bedoeld om op te vallen. 'Vandaar die rode kleur', verklaart Van Cruchten. 'Dat is niet alleen mijn lievelingskleur, het valt ook op tussen andere proefschriften. Ik zat eens bij een professor en die zocht een boekje in zijn kast. Hij kon het niet vinden. Toen dacht ik: dat moet met mijn proefschrift anders.'
Van Cruchten wist al vrij snel wat er op de cover zou komen. 'Het onderzoek gaat over cafestol, een stof dat voorkomt in koffie. Maar zomaar een kopje koffie op de omslag is te simpel. Vanaf mijn eerste artikel was het mij duidelijk dat het iets moest worden met muizen en mensen.' Van Cruchten focuste op het dubbele karakter van cafe­stol. 'De stof heeft goede en kwade effecten. Die tegenstelling zit in de gezichten die verschillende kanten opkijken. Het beeld heeft dus een duidelijke relatie met de inhoud.'
Gefröbel
De jury had het overigens niet makkelijk. De Wageningse proefschriften laten een bont palet aan omslagen zien. Divers in stijl en aanpak. Omslagen met een eenvoudige, onbewerkte foto-uit-het-veld zie je steeds minder. Sommigen slaan zelf aan het ontwerpen, anderen nemen meer of minder getalenteerde familie, vrienden of kennissen in de arm. En er zijn er ook die een professioneel ontwerper inhuren.  
Al dat gefröbel levert ook vernieuwingen op. Zo pionierden Esther Schnettler en Francisco Rossier-Miranda met sterk uitvergrote 3D-foto's op hun omslag. Met bijgeleverd brilletje levert dat dieptewerking op. Tânia Vasconcelos Fernandes introduceerde een omslag met een uitschuifbaar deel; ongeveer zoals je in kinderboeken nogal eens ziet.
Annette Kliphuis legde een poster achterin haar proefschrift met daarop een ingewikkeld schema van de metabole omzettingen in algen. Voor kenners: de citroenzuurcyclus, maar dan erger.
Van Cruchten hield het een stuk eenvoudiger. Maar ze erkent dat ze er veel aandacht aan heeft besteed. 'Ik heb het allemaal met zorg uitgekozen. Je schrijft maar een keer in je leven een proefschrift. Dan moet het ook zo mooi mogelijk zijn. Ik heb er ook veel reacties op gekregen. Veel mensen vinden het leuk. Ik vind het zelf ook aardig om uit te leggen wat er achter zit.'
Juryrapport Coverprijs Proefschriften 2010 Wageningen University
De jury heeft van de proefschriften uit 2010 de omslag beoordeeld op creativiteit, aantrekkelijkheid en het verband met de inhoud.
De covers die de jury voor ogen kreeg waren in het algemeen aantrekkelijk vormgegeven.
Toch springt er een aantal proefschriften uit. Deze worden hieronder vermeld. De jury heeft de cover van het proefschrift van Saskia van Cruchten Cafestol: A multi-faced compound. Kinetics and metabolic effects of cafestol in mice uitgeroepen tot beste cover van 2010.
Het proefschrift is monochromatisch rood met daarop in zwart en wit een dampend kopje koffie. De dampen vervormen tot donkere gedaanten die parallellen oproepen met de geest die uit de fles is. Twee geesten kijken er naar links, één naar rechts. Het koffiekopje is voorzien van een afbeelding van een muis en een koffieboon. Op de achterzijde van de omslag zijn in vergrote vorm twee van de drie zwarte gezichten afgebeeld.
Haar onderzoek handelt over de verschillende gezichten die een bestanddeel van ongefilterde koffie, cafestol, kan hebben als het gaat om de gezondheid. Eerder was al aangetoond dat het cholesterolgehalte daardoor kan stijgen en zo de kans op hart- en vaatziekten vergroot. Maar cafestol heeft ook een andere gedaante en zou een gezondheidsbeschermend effect kunnen hebben, zo blijkt uit haar onderzoek met muizen.
De jury looft de eenvoud van het coverdesign met de primaire kleurstelling, heldere tekening en typografie die een letterlijke en metaforische relatie met het cafestol-onderzoek in het proefschrift onderhouden. Cafestol kun je maar beter mijden, zolang we daarvan het fijne niet weten.
Eervolle vermeldingen
De jury vond ook een drietal proefschriften met sterke covers die een eervolle vermelding verdienen.
Francisco Rossier-Miranda: Colloidal-scale self assembly of microcapsules for food
Tot in de puntjes verzorgde cover. Een scherpe elektronenmicroscopische opname, die van een spot-vernis is voorzien (en daardoor glanst). De achterzijde toont een cluster van microcapsules met merkwaardig rode en blauwe randjes in het beeld. Een bijpassend 3D-brilletjes doet wonderen!
Walter Brand: Increasing hesperetin bioavailability by modulating intestinal metabolism and transport
Een geopend koffertje in een tunnel met een monteur die liggend op de grond sleutelt aan de wand. De aanschouwer zal eerst verbaasd zijn. De foto, opgenomen in het opgeschaalde menselijk lichaam Corpus in Oegstgeest, verbeeldt de manier waarop het transport in de darmwand van het stofje hesperetine kan worden verhoogd.  
Gertrude Zeinstra: Encouraging vegetable intake in children. The role of parental strategies, cognitive development and properties of food
De omslagfoto in primaire en complementaire kleuren geeft een miniatuurlandschapje met pompoen, broccoli en peultjes. Tegen de pompoen staat een 'plintenladdertje'. De onmiskenbare boodschap: Ouders die de groenteconsumptie bij hun kinderen willen stimuleren doen er goed aan daarbij de belevingswereld van hun kroost te betrekken.
Jac Niessen, wetenschapsvoorlichter, Jenny van Driel, vormgeefster, Ernst Bos, onderzoeker LEI en kunstenaar

Re:ageer