Wetenschap - 1 januari 1970

Computermodel leert wetenschapper boerenlogica

Een Wagenings computermodel over beheer van hulpbronnen in de Sahel blijkt vooral zinvol als communicatiemiddel tussen boeren en onderzoekers. Het model beantwoord technische vragen, maar niet de vragen waar de boeren mee worstelen. Leerzaam voor wetenschappers en voorlichters.

Jarenlang heeft Wageningen Universiteit in Burkina Faso een steunpunt gehad, Antenne Sahelien, waar onderzoek werd gedaan en studenten een stage konden lopen. Toen het steunpunt gesloten werd wilden de onderzoekers iets nalaten van praktische waarde. Dat werd het model SHARES, een computermodel waarin veel onderzoek van het steunpunt ingebouwd werd. Het model geeft technische en economische analyses over het beheer van natuurlijke hulpbronnen op dorpsniveau.
In de tijd dat het steunpunt ging sluiten werkte Annemarie van Paassen in een ontwikkelingsproject dat gefinancierd werd door het Nederlandse ministerie van buitenlandse zaken. Haar project gaf boeren technische adviezen over de landbouw en ze was dus wel geïnteresseerd in het model. Andersom wilden de onderzoekers laten onderzoeken of het model ook in de praktijk bruikbaar is. Van Paassen maakte er haar promotieonderzoek van.
Het model gaf technische adviezen, maar niet de technische adviezen waar boeren op zaten te wachten. Boeren en voorlichters wilden bijvoorbeeld meer weten over de juiste dosering van kunstmest, maar het model hield rekening met een zeer beperkt aantal soorten kunstmest en kon geen advies over de juiste dosering geven. En ook niet over bijvoorbeeld de aanpak van weidebeheer, want met organisatorische problemen wist het model geen raad. Het model gaf wel antwoorden maar niet op de gestelde vragen omdat de onderzoekers van tevoren niet aan boeren of voorlichters gevraagd hadden wat hun landbouwproblemen waren.
Toch was het model zinvol om de verschillen tussen boeren en wetenschappers te ontdekken. Met het model werden concrete bedrijfs- en landgebruikscenario’s gemaakt en voorgelegd aan de boer. Bijvoorbeeld een voorstel om meer te investeren in de akkerbouw, wat technisch efficiënter is dan investeren in vee. Omdat met het model het scenario doorgerekend kon worden, werd ook duidelijk voor de boer wat er precies allemaal zou moeten veranderen. En vervolgens konden boeren goed aangeven waar voor hen de knelpunten in zo’n verandering zouden zitten. Bijvoorbeeld dat een investering in vee veel minder risicovol voor de boeren was dan een investering in de akkerbouw. Met het model kunnen voorlichters en wetenschappers leren hoe de boerenlogica in elkaar zit en kunnen ze zich richten op de problemen die er bij de boeren leven. |
J.T.

Ir Annemarie van Paassen promoveert op 23 januari bij prof Niels Röling, hoogleraar Kennissystemen in ontwikkelingslanden, en prof Leo Stroosnijder, hoogleraar Erosie, bodem- en waterconservering.

Re:ageer