Wetenschap - 23 mei 2002

Commentaar: Veganisme

Commentaar: Veganisme

Mensen hebben niet het recht om dieren te gebruiken, stellen veganisten. Strenge veganisten onthouden zich niet alleen van het eten van vlees, maar gebruiken ook geen wol van schapen en soms zelfs geen lucifers omdat in de lijm in de luciferkopjes dierenresten zijn gebruikt. Ook Volkert van der G., de vermoedelijke moordenaar van Pim Fortuyn, was veganist. Er wordt gespeculeerd dat de gedachte dat dieren gelijkwaardig zijn aan mensen hem tot zijn daad zou hebben gebracht. Hoe logisch of onlogisch is de redenering van de strikte veganist?

Prof. Michiel Korthals, hoogleraar toegepaste filosofie:

"De vraag of mensen het recht hebben om dieren te gebruiken en op te eten staat de laatste jaren sterk in de belangstelling. Dat komt waarschijnlijk omdat steeds meer mensen het zat zijn dat de dieren in de bio-industrie zo slecht worden behandeld. Dat roept vragen op over onze relatie met dieren.

De redenering van de veganisten lijkt me nog het dichtst in de buurt komen van die van Peter Singer. Die schreef in de jaren zeventig het boek Animal Liberation, waarin hij betoogde dat wij respect moeten hebben voor alle wezens die kunnen voelen, 'sentient beings' in het Engels. Hij stelde daarom dat het leven van een gelukkig gezond varken het beschermen meer waard is dan dat van sommige zwaar gehandicapte mensen. Mensen bij wie de zintuigen bijvoorbeeld niet functioneren.

Maar Singer had het over noodsituaties waarin je moet kiezen door schaarste van middelen. Het is nog een grote stap voordat je bij een gedachte bent die het doden van mensen die dieren leed aandoen rechtvaardigt. Ik las in Trouw dat een Amerikaans echtpaar die stap wel zet. Zij betogen dat het rechtvaardig is om mensen te doden als je daarmee dierenleed voorkomt. Die mening ben ik in de meer serieuze literatuur niet tegengekomen.

Er zijn wel schrijvers die het lijden van dieren in de bio-industrie vergelijken met het lijden van de slachtoffers van de nazi's in de concentratiekampen. Maar die schrijvers komen vanuit die gedachte meestal juist op een volstrekt pacifistische boodschap: we moeten de dieren niet aandoen wat we mensen ook niet aan willen doen en omgekeerd.

Je hebt twee typen vegetari?rs. Er zijn mensen die het eten van vlees afwijzen vanwege de omstandigheden waarin dieren worden gehouden in de bioindustrie. Die mensen zouden wel dieren willen eten als ze goed behandeld zouden worden. De tweede positie die je kunt innemen is dat je uit principe geen dieren mag eten omdat alle diersoorten gelijkwaardig zijn.

Die laatste gedachte komt mij niet logisch voor. Mensen zijn de enige wezens die morele afwegingen kunnen maken, dus in die zin zijn wij niet gelijk aan dieren. Bovendien zie je in de natuur ook dat dieren elkaar doden. Een adelaar en een leeuw kun je niet omtoveren. Ik vind het niet zo makkelijk om aan te geven waarom de mens w?l het recht heeft om dieren te eten, maar ik kan ook geen sterke argumenten verzinnen t?gen het eten van vlees. Waarom zou je een dier dat een goed leven heeft gehad niet mogen eten? Wat onderscheidt ons van de leeuw, om het zo maar eens te zeggen.

De vreselijke ethische ontsporing dat je mensen vanwege hun mening over dieren zou mogen doden, toont aan hoe belangrijk ethisch onderwijs is. Er wordt aan onze universiteit nauwelijks aan ethiek gedaan en dan is de kans op ethisch dogmatisme, links of rechts, heel groot, zeker bij controversi?le zaken als dieren, natuur en voeding." | K.V.

Re:ageer