Wetenschap - 7 maart 2002

Commentaar: Twee ons groenten

Commentaar: Twee ons groenten

Scholieren leven steeds onverstandiger, stelt een onderzoek van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Ze gebruiken meer softdrugs en tabak, vrijen onveilig en drinken te veel alcohol. "Ondanks alle voorlichtingscampagnes verandert het gedrag van de scholieren niet", verzuchtte een medewerker van RIVM in NRC Handelsblad. Wat doen de voorlichters fout?

Prof. Cees van Woerkum, Communicatie en Innovatiestudies:

"Je moet niet denken dat je met voorlichtingscampagnes heel veel kan bereiken bij jongeren. Er zijn veel sterkere krachten die hun gedrag be?nvloeden. De voedingsvoorlichting komt bovendien van de overheid en dat is bepaald niet een instantie waar je je als jongere meteen mee identificeert. Het is dus in algemene zin erg moeilijk om aansprekend met jongeren te communiceren over deze thema's.

Maar ik moet ook zeggen dat de campagnes allerminst goed worden uitgevoerd. Er hangt altijd een muffe, betuttelende sfeer omheen. Kijk toch eens naar die slogans: 'Goede voeding, wat let je'. Dat moet toch te denken geven. Of: 'Twee ons groenten en twee stukjes fruit, dan hou je het een heel stuk langer uit'. Dat is toch allemaal veel te bedacht. Het is niet spits of grappig.

Als ik het zou moeten doen, zou ik eerst eens goed kijken wat jongeren bezighoudt en daarbij proberen aan te haken. Je moet in kaart brengen welke krachten het gedrag van jongeren pro-gezondheid be?nvloeden. Jongeren zijn bijvoorbeeld veel bezig met hun uiterlijk. Daar zou je bij aan kunnen sluiten. Dat moet je creatief verwerken in een campagne.

Aan die creativiteit ontbreekt het compleet omdat de meeste betrokkenen geen risico's durven te nemen. De voedingsvoorlichting zou nog veel kunnen leren van de reclame. Daar staat de vraag 'zou het werken' centraal bij het bedenken van een campagne. Niet of het wetenschappelijk allemaal verantwoord is. De gezondheidsvoorlichting is wetenschappelijk vaak zo dichtgetimmerd dat er voor creativiteit geen ruimte is.

'Twee ons groenten en twee stuks fruit' bijvoorbeeld, dat is toch compleet knots. Heb je wel eens gezien hoe veel dat is, twee ons groenten? Zo ben je toch niet met je voeding bezig? In de winkel denk je toch aan andere dingen, smaak en zo. Het zal best een medisch optimum zijn, maar uit het oogpunt van communicatie lijkt me dat er een ander optimum is. De wereld staat tegenwoordig bol van de communicatie. Als je daarin een beetje op wilt vallen, moet je durven.

Of het ?berhaupt werkt, voedingsvoorlichting? Ik vind dat een verkeerde vraag. Je moet je afvragen of de investering van de overheid in spotjes een goede kosten-batenverhouding hebben. Ik denk dat dat in veel gevallen wel zo is, al is dat heel moeilijk meetbaar. Je weet namelijk nooit zeker wat er gebeurd was zonder campagne.

Waarom ik dan toch denk dat het helpt? Ik meet dat af aan het feit dat mensen er over praten. Neem bijvoorbeeld de campagne 'Drank maakt meer kapot dan je lief is' van een jaar of tien geleden. Die was in eerste instantie gericht op licht verslaafden. Ik denk niet dat er aan hun gedrag direct veel veranderd is. Maar er werd wel over alcoholgebruik gesproken. Drank tijdens bedrijfsrecepties en in sportkantines is bijvoorbeeld wel een issue geworden. Op den duur zal dat vast iets betekenen voor het gedrag van mensen." | K.V.

Re:ageer