Wetenschap - 17 januari 2002

Commentaar: Rampwinter eidereenden

Commentaar: Rampwinter eidereenden

"Sterfte eidereenden in Wadden verwacht", kopte de Telegraaf onlangs. De bioloog Theunis Piersma van het Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee verwacht een zelfde drama als in de winter 1999/2000. Toen stierven 21.000 eidereenden. Piersma wijt de sterfte aan overbevissing van de kokkelvisserij. Staat ons weer zo'n rampjaar te wachten? En is de overbevissing werkelijk de oorzaak?

Dr. Mardik Leopold, vogel- en kokkelonderzoeker bij Alterra Texel:

"Ik ben het met Piersma eens dat eidereenden massaal sterven. We hebben net een vliegtuigtelling gedaan langs de oostkust van Texel. Op een strook van 25 kilometer vonden we 195 dode eenden. Dat zijn er acht per kilometer, terwijl het normaal tussen de 0,5 en ??n zit. Dat lijkt een aanloop tot een rampjaar als in 2000.

Er zijn drie redenen voor de massale sterfte. De kokkels zijn verder achteruitgegaan. Het broedsel stelde weinig voor en er is veel op gevist. En er werd veel op gepredateerd door garnaaltjes bijvoorbeeld. De mossels is een moeizaam verhaal. Er is veel broedsel in het oosten van de Waddenzee, maar daar gaan de eenden niet zitten. Vraag mij niet waarom, want dat weten we gewoon niet. De derde reden is een ongewoon grote sterfte onder oudere vogels die broeden. Dat is raar, want normaal hebben die een overlevingskans boven de 95 procent.

Het mosselbroedsel was dit jaar te laat voor de eidereenden. Er was een mooie broedval, maar de eenden konden ze niet gebruiken als voedsel. En kokkels zijn er gewoon niet. In de winter van 2000/2001 overleefden de eenden bij Terschelling door zaagjes te eten en bij de kust van Noord-Holland door spisula te eten. Nu zijn ze uitgeweken naar de Noordzee. Ze zitten nu voor de kust bij Bergen, en ik weet niet of ze het daar zullen overleven.

Volgens het beleid zouden de eidereenden niet dood mogen gaan. Het beleid meet in tonnen kokkelvlees dat beschikbaar is voor zowel eenden als de visserij. Er liggen nu zoveel tonnen dat de kokkelvisserij zelfs mag vissen. De vissers houden zich keurig netjes aan de wet, en vissen die tonnen op. Maar misschien zijn die tonnen niet de goede maat om te meten of er wel voldoende voedsel is voor de eidereenden.

Of de kokkelvisserij de oorzaak is, weten we gewoon niet. Wij vogelaars zeggen dat er te weinig voedsel ligt voor de eidereenden, de visserij wijt het aan ge?nfecteerde krabben. We zijn bij Alterra Texel bezig met het uitwerken van een grootschalig evaluatieonderzoek dat de effecten van kokkelvisserij in kaart brengt. Daarmee zullen we in 2003 klaar zijn.

Maar we weten ook nog heel veel niet over de eidereenden. Waarom ze niet in het oosten van de Waddenzee gaan foerageren bijvoorbeeld. Er zitten er nu wel meer dan normaal, maar je zou toch zeggen dat hongerige eidereenden massaal afkomen op het mosselbroedsel dat daar ligt. Daar is gewoon te weinig over bekend.

Het zou goed zijn om onderzoek te doen naar de doodsoorzaak. Is er voedselgebrek? Onze vriezers puilen uit van de dode eidereenden. Wij zijn er klaar voor." | M.W.

Re:ageer