Wetenschap - 21 maart 2002

Commentaar: Ontwikkelingshulp

Ontwikkelingshulp

Deze week komen ministers van rijke landen bij elkaar in Monterrey, Mexico, om afspraken te maken over meer ontwikkelingshulp. De ambitieuze armoedetop lijkt al bij voorbaat in het water gevallen nu de Verenigde Staten en de EU maar mondjesmaat extra geld willen geven, bij lange na niet de 0,7 procent van het bruto nationaal product, de doelstelling van de conferentie. Met de vijf miljard dollar die Bush onlangs toezei, geeft de VS niet meer dan 0,1 procent van haar BNP. Heeft het nog zin, dit soort toppen?

Prof. Arie Kuyvenhoven, hoogleraar ontwikkelingseconomie:

"Jazeker is het zinvol. Het is belangrijk dat landen die wel hun verantwoordelijkheid nemen een signaal geven aan landen die minder bijdragen.

Bovendien laat de toezegging van Bush zien dat het Amerikaanse standpunt sinds 11 september minder onwrikbaar is dan voorheen. De VS geven hulp aan landen die niet corrupt zijn om zo de dreiging van terrorisme te verkleinen. Het verband tussen ontwikkelingssamenwerking en terrorisme is weliswaar een zwak en niet direct verband, maar als bijvoorbeeld landen als Afghanistan en Pakistan nu geen hulp zouden krijgen, zou dat geen positief signaal zijn. Bovendien zou het de landen isoleren van de rest van de wereld, met alle gevaren van dien.

Binnen Europa gaan landen die nu te weinig geven, meer geven. Mediterrane landen zijn bezig hun verantwoordelijkheid te nemen. Duitsland gaat de fondsen die het eerder uitgaf aan opbouw in Oost-Duitsland nu besteden aan ontwikkelingssamenwerking. Aan de andere kant lijken landen die nu wel voldoen aan de norm van 0,7 procent van het bruto binnenlands product, juist minder te gaan geven in de toekomst. In Denemarken zit een nieuwe partij ? la Fortuyn en ook de premier maakte een ruk naar rechts, waardoor ze minder hulp gaan geven. De politiek in Noorwegen wordt ook rechtser. Ook voor Nederland maak ik me zorgen nu Fortuyn in opmars is.

Belangrijk is dat we nu beter weten onder welke voorwaarden hulp wel of niet werkt. Helaas is er het afgelopen jaar veel cynisme geweest over de effectiviteit van hulp. Maar we weten dat hulp helpt. Probleem is natuurlijk dat ontwikkelingshulp zich richt op landen die moeilijk te helpen zijn. Landen met een goed georganiseerde overheid en bedrijfsleven en een goed bestuur kunnen geld lenen op de internationale kapitaalmarkt. Juist landen die het geld waarschijnlijk minder effici?nt kunnen besteden, moeten met ontwikkelingsgeld geholpen worden.

Ook toegang tot westerse markten is van belang voor ontwikkelingslanden. Maar landen die onvoldoende produceren, hebben niks te verhandelen. Handel kan hulp dus niet vervangen. Ontwikkelingshulp blijft nodig voor de allerarmste landen in de eerste fase van ontwikkeling.

Wel is het daarnaast voor landen die al verder ontwikkeld zijn prettig als ze hun uitvoerproducten kwijt kunnen op de wereldmarkt. Het is immoreel dat de rijke landen nog handelsbarri?res hebben tegen ontwikkelingslanden. De EU is bezig met het openen van de markt voor de armste landen onder het motto 'everything but arms'. Maar allerlei uitzonderingen van die open markt - vooral landbouwproducten worden nog buiten de deur gehouden - hebben er al toe geleid dat het motto schamper 'everything but farms' is genoemd." | J.T.

Re:ageer