Wetenschap - 13 september 2001

Commentaar: Milieudictaten

Commentaar: Milieudictaten

'Tien verloren jaren.' Zo typeren Milieudefensie en Stichting Natuur en Milieu de resultaten van tien jaar milieubeleid in hun vorige week gepresenteerde rapport 'De ontgroening van Nederland'. Is die kritiek terecht?

Prof. dr. ir. Tuur Mol, hoogleraar Milieubeleid, Wageningen Universiteit:

"De kritiek is tot op zekere hoogte terecht. Dat er helemaal niets is gebeurd is niet waar, de afgelopen tien jaren zijn niet totaal verloren. Maar het is wel zo dat er van het begin van de jaren tachtig tot het begin van de jaren negentig een versnelling zat in de ontwikkeling van het milieubeleid, die in 1992, 1993 is gestagneerd. In de jaren tachtig zijn trajecten ingezet waar in de jaren negentig op is doorgegaan, zonder vernieuwing. Op het gebied van klimaatverandering lopen we bijvoorbeeld ver achter, en op de beleidsterreinen van ruimtelijke ordening, biodiversiteit en genetisch gemodificeerde organismen hebben we geen goed antwoord op de problematiek. Wat dat betreft hebben de milieuorganisaties een goed punt te pakken.

Begin jaren zeventig is een milieubeleid ontwikkeld, gebaseerd op nationale wet- en regelgeving. Halverwege de jaren tachtig liep de uitvoering vast op de manier waarop het was georganiseerd. Een belangrijke vernieuwing was toen het overleg met doelgroepen, de convenantbenadering. Maar deze benadering loopt nu tegen zijn grenzen aan en het poldermodel komt onder druk te staan. In Nederland komt het milieubeleid tot stand door compromissen en uitonderhandelen. Dat is te ver doorgeschoten. Er wordt te veel onderhandeld en gepraat met het bedrijfsleven, dat leidt tot een verwatering van het milieubeleid. De overheid zal het initiatief weer naar zich toe moeten trekken, weer 'milieudictaten' moeten durven opleggen. Een actievere overheid dus, zoals ook voorzichtig in het Nationaal Milieubeleidsplan 4 geopperd werd.

Er bestaat nu geen krachtdadige eenheid die voor de belangen van het milieu opkomt. Dat zal de staat moeten doen. In de jaren negentig zie je een lijn van steeds meer terugdringing van de nationale overheid, ten gunste van zowel lagere overheden als de private sector. Maar nu hoor je weer een roep: overheid, kom terug, neem het heft in handen.

De wereld is nu anders georganiseerd dan in de jaren tachtig: meer internationaal, met snellere ontwikkelingen. Ik verwacht dat binnen een paar jaar een nieuwe slag wordt gemaakt in de ontwikkeling van milieubeleid. De vraag is hoe dat te organiseren en wie de hoofdrol zal spelen. De nationale overheid zal wel een stukje terugpakken en ik denk dat ook de EU een belangrijker rol zal spelen. De uitdaging is in elk geval om een vernieuwende slag te maken. Als je het milieubeleid niet constant vernieuwt, loopt het dood. Want de wereld, de economie en de sociale organisatie veranderen wel constant. Als je steeds doorgaat in dezelfde beleidstrend, is het gevolg ineffectief milieubeleid en dus 'verloren jaren'." | M.H.

Re:ageer