Wetenschap - 21 november 2002

Commentaar: Karbonadecrisis

Commentaar: Karbonadecrisis

De wereld dreigt af te stevenen op een vleescrisis, meldde de Volkskrant afgelopen zaterdag. Als het welvaartspeil in Azi? blijft stijgen zal de vraag naar vlees in 2050 verdubbeld zijn. Volgens ATO-onderzoeker Johan Vereijken is het onvermijdelijk dat we minder vlees gaan eten. "We moeten terug naar het consumptieniveau van v??r de oorlog." Milieukundige Harry Aiking van de Vrije Universiteit is het in het artikel met hem eens: "Nu al wordt de helft van de graanoogst in de wereld aan vee gevoerd." Zijn de zorgen over de 'karbonadecrisis' terecht?

Dr Martin van Ittersum, plantaardige productiesystemen, Wageningen Universiteit

"Midden jaren negentig is door de wetenschappelijke raad voor het regeringsbeleid uitgerekend dat we genoeg landbouwgrond hebben om de hele wereldbevolking te voeden met een dieet dat rijk is aan dierlijk eiwit. Zelfs met de hoogste prognoses voor de omvang van de wereldbevolking in 2050, 11 miljard mensen, zouden we ongeveer net zo veel vlees kunnen eten als wij in het westen nu doen. Voorwaarde is dan wel dat overal de beste landbouwtechnieken worden toegepast en alle goede landbouwgrond gebruikt wordt. Daarbij is niet gerekend met genetische modificatie of futuristische technologie?n, maar met de beste mogelijkheden van nu. Het zal wel een enorme klus zijn, die mogelijkheden overal te realiseren.

Ik moet bij het artikel van de Volkskrant ??n kanttekeningen maken. Er wordt terecht gesteld dat de productie van een kilo dierlijk eiwit minstens drie kilo plantaardig eiwit kost. Maar dat plantwaardig eiwit gaat niet altijd ten koste van de menselijke consumptie. In sommige gebieden heb je dieren nodig om onbruikbaar plantaardig eiwit voor de mens beschikbaar te maken. Grote gebieden zouden zonder dieren ongeschikt zijn voor de productie van voedsel, denk maar aan steppes en savannes in Afrika, Zuid-Amerika en Australi?, of aan onze eigen veenweidegebieden.

Of wij in staat zijn in 2050 te voldoen aan de vraag naar vlees hangt niet alleen af van de techniek. Die is nu vaak al beschikbaar, maar wordt niet toegepast in onder andere Afrika en Zuid-Amerika omdat daar kennis ontbreekt, politieke instabiliteit heerst of vanwege andere sociaal-economische factoren. De vraag of wij kunnen voldoen aan die vergrote vraag naar vlees is daarmee ook moeilijk te beantwoorden. Het is niet te voorzien hoe de sociaal-economische ontwikkelingen in die gebieden zullen verlopen.

Je kunt je ook afvragen of wij willen dat er zoveel dierlijk eiwit geproduceerd wordt. Want een hoge vleesproductie betekent natuurlijk wel het een en ander voor ons landbouwsysteem. Door de eerder genoemde verhouding tussen plantaardig en dierlijk eiwit is er relatief veel landbouwgrond nodig en de hoeveelheid stikstof die in omloop is en wordt uitgestoten zal drastisch toenemen met alle negatieve gevolgen van dien. Dat alles zal zeker zijn effect hebben op de kwaliteit van onze leefomgeving. Ik zou die keuze dus zeker niet willen bepleiten, maar het is technisch wel mogelijk.

Of de mensheid in de toekomst de keuze zal maken om minder vlees te eten om de natuur te sparen is niet te beantwoorden. Dat blijft koffiedik kijken Je kunt wel zeggen dat er op dit moment geen aanwijzingen zijn dat dat zal gebeuren. Chinezen maken bijvoorbeeld geen wezenlijk andere keuze dan wij in het verleden hebben gedaan. Ook zij willen graag een stukje vlees op het bord. En in Azi? betekent vleesproductie helaas vaak wel een rechtstreekse concurrentie voor geschikte plantaardige eiwitten, omdat daar relatief weinig grasland is. | K.V.

Re:ageer