Wetenschap - 29 november 2001

Commentaar: Bioterreur

Commentaar: Bioterreur

De landbouw is kwetsbaar voor bioterreur, een geschikt doelwit voor kwaadwillenden die de westerse samenleving willen ontwrichten. Voor het verspreiden van een diervirus heb je geen zelfmoordcommando nodig, en de ongevaccineerde veestapels zijn kwetsbaar voor epidemie?n. Dat betoogt onderzoeker Wouter van Weijden van het Centrum voor Landbouw en Milieu in een opiniestuk in NRC-Handelsblad. Terechte zorg of overdreven doemdenken?

Dr Remco Schrijver, hoofd divisie Infectieziekten en Ketenkwaliteit van ID-Lelystad:

"Volstrekt irre?el is dat zeker niet. Onze veestapel is gevoelig voor varkenspest en MKZ, en die ziektes zijn, zoals iedereen weet, ontzettend besmettelijk, dus het is zeker niet ondenkbaar.

Zo gemakkelijk is het echter ook weer niet. De eerste MKZ-besmetting in Engeland was waarschijnlijk te wijten aan een besmet broodje uit een land waar de ziekte nog veel voorkomt, maar het is niet zo dat je maar een willekeurig worstje hoeft mee te nemen uit een ver land om een MKZ-epidemie te veroorzaken.

Als je het virus in handen hebt, moet het natuurlijk nog bij de dieren komen. Zeker in de intensieve veehouderij is dat niet erg gemakkelijk. Met de verscherpte hygi?neregels kom je als buitenstaander niet zomaar bij de dieren. Potentieel gevaar bestaat wel bij dieren met een buitenloop. Verder kun je niet zomaar dieren en dierlijke producten importeren uit landen waar dierziekten voorkomen. We hebben dus een infrastructuur om de dieren te beschermen. Aan de andere kant, iemand die echt kwaad wil is niet makkelijk tegen te houden. Er zijn niet zoveel laboratoria die de virussen goed kunnen kweken, maar er is via internet veel kennis te vinden.

Van der Weijden stelt voor om de weerstand van de dieren te vergroten door vaccinatie of fokprogramma's. Ik denk niet dat we daar veel mee bereiken. Voor MKZ heb je bijvoorbeeld zeven hoofdtypen van het virus en nog verschillende subtypen. Een vaccin dat tegen al die types werkt is niet beschikbaar. Tegen varkenspest kan het wel, maar je moet je afvragen of de kosten opwegen tegen de risico's. Fokprogramma's kunnen de weerstand tegen sommige dierziekten vergroten, maar bij varkenspest of MKZ zijn de mogelijkheden zeer klein. Dus dat biedt naar mijn mening geen soelaas, zeker niet op korte termijn.

Wat allereerst nodig is, is een goed risk assessment van bioterreur. Voor zover ik weet is zo'n studie nooit verricht. Om goede maatregelen te treffen, moet je weten hoe groot de risico's zijn en waar ze liggen. We hebben veel gegevens over de verspreiding van virussen. We zullen in kaart moeten brengen waar de mogelijkheden liggen om het virus bij de dieren te krijgen.

Of je met een poederbrief MKZ kan verspreiden? Dat lijkt mij niet de slimste manier, koeien lezen geen brieven. Bovendien vormt de Antrax-bacterie sporen, die kunnen wel tegen een stootje. Dat geldt niet voor het MKZ-virus, dat is veel labieler. Nee, als je de zaak door de bril van een terrorist bekijkt, lijkt dat mij een schot in het duister. Hoe ik het wel zou aanpakken? Iemand die verstand heeft van de bestrijding van dierziektes weet natuurlijk ook wat je kunt doen om de verspreiding van de ziektes te bevorderen. Maar het lijkt me niet slim om daar in de krant iets over te zeggen. Ik wil mensen niet op idee?n brengen." | K.V.

Re:ageer