Wetenschap - 15 november 2001

Commentaar: Bevolkingsgroei en honger

Commentaar: Bevolkingsgroei en honger

De mensheid plundert onze planeet in nooit eerder gezien tempo. Oorzaak is volgens het VN Bevolkingsfonds de snel groeiende wereldbevolking. Tekort aan schoon drinkwater en voedsel, vernietiging van het tropisch regenwoud en een ongecontroleerde AIDS-epidemie zijn het gevolg. Dit stelt het vorige week uitgekomen rapport The State of the World Population 2001, zie www.unfpa.org/swp/2001/english. Het is niet voor het eerst dat een doemscenario gepresenteerd wordt, de Club van Rome deed het al decennia geleden. Is de situatie werkelijk zo ernstig en wat betekent dat voor de wereldvoedselproductie?

Prof. Ken Giller, per september hoogleraar plantaardige productiesystemen met aandacht voor wereldvoedselproductie aan Wageningen Universiteit, voorheen Wye College, University of London en University of Zimbabwe:

"Het rapport is op een populaire en alarmerende manier geschreven, maar de kern van de boodschap klopt. Gelijksoortige rapporten van het International Food Policy Research Institute steunen meer op feiten. Belangrijk aan dit rapport is het verband dat gelegd wordt tussen verschillende factoren die van invloed zijn op de wereldvoedselproductie en milieudegradatie. Een belangrijke factor is inderdaad bevolkingsgroei, maar die hangt weer samen met andere zaken.

Er is op dit moment voldoende voedsel in de wereld, toch zijn er mensen die verhongeren. De nadruk moet nu dan ook liggen op het streven naar een gelijkere verdeling van het voedsel. Politiek en beleid zijn daarbij van groot belang. Zimbabwe was tot voor kort de broodmand van zuidelijk Afrika. Op dit moment is daar een catastrofaal tekort aan voedsel en vraagt de regering om voedselhulp. Dat komt door politieke problemen.

Wereldwijd blijft de voedselzekerheid gemiddeld stabiel. Maar in China stijgt die snel, in Afrika en Zuidoost-Azi? daalt de voedselzekerheid substantieel. Daarbij komt dat mensen door de stijgende welvaart wereldwijd explosief meer vlees eten. Dat vraagt om veel meer graanproductie dan wanneer iedereen vegetari?r zou zijn.

Al deze dingen hangen samen en be?nvloeden elkaar. Beperking van de bevolkingsgroei is een directe manier om problemen aan te pakken en verdient dus aandacht. Maar wel rekening houdend met de lokale culturele situatie. Er zijn in het verleden rampzalige voorbeelden geweest van bevolkingspolitiek, zoals gedwongen sterilisatie in India onder Indira Gandhi of het strikte beleid in China. Er zijn vriendelijker vormen van beleid denkbaar, en beter onderwijs voor vrouwen is daar een van. Dat kreeg nadruk in dit rapport. Maar ook het opheffen van armoede maakt dat mensen minder kinderen krijgen. Dat is een kip-ei-kwestie; daarom moet gelijktijdig het een en het ander gebeuren: goed bevolkingsbeleid samen met een poging armoede op te heffen.

Meer voedselproductie alleen is niet het antwoord, maar alleen aandacht voor politiek ook niet. Om de complexiteit van deze zaken te begrijpen, is meer landbouwkundig onderzoek nodig, waarbij kennis uit verschillende disciplines ge?ntegreerd wordt. Technologie alleen biedt geen oplossingen. De huidige onderhandelingen in de wereldhandelsorganisatie zijn zeker zo belangrijk. Het onderhandelingsspel is erg oneerlijk en benadeelt kleinschalige boeren in bijvoorbeeld Afrika. Die politieke dimensie is erg belangrijk en krijgt tot nog toe onvoldoende prioriteit." | J.T.

Re:ageer