Wetenschap - 10 januari 2002

Column: Estafette

Column: Estafette

Waarom zou een minister blijven? Waarom na vier jaar doorgaan? Wat motiveert een minister om publiekelijk voor paal te staan? Iedereen weet wat je doet, en hoe niet-goed dat is. Wat motiveert een bestuurder? Het salaris? Nou, er zijn er ook minder neerslachtige manieren om je geld te verdienen. Neem nou Cees Veerman: geslaagd zakenman (boer zou ik hem niet willen noemen), miljonair, ex-bestuurder. Waarom wilde hij nou ooit Wageningen besturen? In een afscheidsinterview legt hij dit nog eens uit. Het was zo lekker ingewikkeld, complex. De kick dus, niet het geld. Ik begrijp dat wel. Als onderzoeker ben ik mateloos gefascineerd door chaos. Neem de NS. Je zou er bijna solliciteren. Om te kijken hoe erg het is. En of het nog erger kan.

Misschien is dat wel wat bestuurders motiveert. Kijken hoever je kunt gaan. Dat verklaart ook het gegraai van topmanagers. M??r, altijd meer. Misschien is dat ook wel de reden dat Brinkhorst het lef heeft om te vragen waarom boeren ?berhaupt nog boer blijven. Waarom ze niet gewoon gaan rentenieren. Je moet maar durven! Een minister die dat vraagt, dient toch gekielhaald te worden? En waar is de heilige verontwaardiging? Niet in Wageningen. Daar maken ze zich alleen druk over het feit dat dit uitgezocht wordt door het Sociaal-Cultureel Planbureau (en niet door Wageningen zelf).

Waarom willen boeren nog boer blijven? Hoe komen jonge boeren ertoe om het stokje over te nemen? Getergd tot op het bot, laten boeren zich voortjagen door politiek en bestuurders. Gefrustreerd doen ze hun werk om te horen wat er dit keer weer is verboden. Ammoniak-uitstoot op 250 meter, gewasbeschermingsmiddelen. Weg. Willekeur. Beseft de consument wel dat met elke boer die vertrekt er een andere soort landbouw ontstaat? Grootschaliger, kouder. Moet er niet eens een parlementaire enqu?te gehouden worden naar de inbreng van milieu- en consumentenorganisaties in de landbouw? Moeten we de consument niet eens vertellen hoe voedselveiligheid en platteland worden verkwanseld?

Wat mij zorgen baart, is de geringe verantwoording die afgelegd wordt. Door consumenten. Door bestuurders, ministers. Netelenbos mag de NS-directie wegsturen en zelf blijven zitten. Veerman mag vertrekken zonder een kritisch geluid. Hij wilde de afstand tot de werkvloer verkleinen. Maar sneed een tussenlaag weg. Ja, zo kan ik ook een complexe organisatie besturen (gewoon wegsnijden). En wie spreekt hem er straks op aan, als het misgaat? De Consumentenbond, Stichting Natuur en Milieu. Wie stelt ze verantwoordelijk? Jaarlijks verdwijnt drie procent van de boerenstand. Dat betekent dat in mijn werkzame leven drie van de vier boeren afhaakt. En wat doe ik er aan? Wat doen wij er aan? Waar zijn de anti-globalisten? Is dit te dichtbij? Niet exotisch genoeg? Waar spreken we onszelf op aan? Hoeveel speelruimte geven we de opvolger van Veerman? Laten we dit allemaal gewoon gebeuren? Of ontstaat er een reactie? Staat er een nieuwe boerengroep op, die opkomt voor de gewone boer in Nederland. Die weerwoord geeft, consument en politiek van repliek dient. Hier ligt een mooie taak voor Wageningen. Of laten we alles over aan Jan Douwe van der Ploeg? Wie durft?

E.L.

Re:ageer