Wetenschap - 1 januari 1970

Cholesterolarm dieet helpt dikkerds niet

Slanke mensen met een te hoog cholesterol reageren goed op een cholesterolarm dieet. Dikke mensen niet. Het in de buik opgeslagen vet verstoort de werking van hun lever. Daarom ze zullen ze eerst moeten afvallen, zegt prof. Martijn Katan van WCFS in Current Atherosclerosis Reports.

Het verband tussen de hoeveelheid cholesterol in het dieet en de concentratie cholesterol in het bloed is niet zo sterk als voedingswetenschappers zo’n vijftien jaar geleden dachten. Een hoge inname van cholesterol, blijkt uit epidemiologische studies, gaat wel samen met een hogere cholesterolspiegel. Het verband is alleen niet zo sterk als onderzoekers verwachtten. Dat een verhoogde cholesterolspiegel – en dan vooral de spiegel van het ‘slechte’ cholesterol LDL - de kans op hart- en vaatziekten laat toenemen, staat echter als een paal boven water.
De vraag is waarom de hoeveelheid cholesterol in de voeding de cholesterolspiegel zo slecht voorspelt. Volgens Katan heeft dat alles te maken met de uiteenlopende manier waarop mensen reageren op cholesterol in hun voeding. Bij sommige mensen loopt de cholesterolspiegel drastisch terug als hun inname vermindert, bij anderen lijkt het weinig uit te maken.
Zo’n constatering leidt er al snel toe dat wetenschappers gaan zoeken naar genetische factoren, maar Katan is daarvan niet gecharmeerd. Verbanden tussen genen en de gezondheidseffecten van voeding zijn tot dusverre niet erg robuust gebleken. Wat de ene publicatie meldt, trekt de volgende alweer in twijfel. Sommige wetenschappelijke tijdschriften hebben daarom al aangekondigd dat ze studies over de genen-voeding-interactie alleen nog mondjesmaat publiceren.
Voor wie de individuele variatie in de reactie op cholesterol in voeding wil bestuderen is er een voor de hand liggend alternatief, zegt Katan. Al in de jaren zeventig ontdekten de Wageningse hoogleraar prof. Jo Hautvast en zijn collega’s dat lichaamsgewicht mede bepaalt hoe iemand reageert op cholesterol in de voeding. Geef je slanke mensen een cholesterolarm dieet, dan daalt hun cholesterolspiegel. Geef je dikke mensen een cholesterolarm dieet, dan reageren ze minder. Soms reageren ze zelfs helemaal niet.
Katan vermoedt dat het in de buik opgeslagen lichaamsvet dikke mensen de das om doet. Dat vet zorgt ervoor dat levercellen niet goed functioneren. De cellen kunnen niet meer goed waarnemen hoeveel slecht cholesterol er in het bloed circuleert. Daardoor loopt de concentratie cholesterol op, ook als de voeding weinig cholesterol bevat.
Voor mensen met overgewicht en een gevaarlijk hoge cholesterolspiegel is er waarschijnlijk maar één oplossing, vreest Katan. Afvallen. En misschien daarna op een cholesterolarm dieet. / WK

Re:ageer