Wetenschap - 11 januari 2001

Cholesterol-genen nog onvindbaar

Cholesterol-genen nog onvindbaar

Di?tisten bestrijden een hoog cholesterol met een dieet dat minder verzadigde vetten en cholesterol bevat. Meestal werkt dat, maar soms niet. Een Wageningse aio probeerde in opdracht van de Nederlandse Hartstichting de variaties in het DNA te ontdekken, die het falen of slagen van een cholesterolverlagend dieet bepalen. Ze vond ze niet.

Ir. Rianne Weggemans ontleende haar gegevens aan oudere Wageningse onderzoeken, waarin wetenschappers keken hoe mensen reageerden op een cholesterolverlagend of juist -verhogend dieet. Weggemans spoorde de proefpersonen op en onderzocht hun genetisch materiaal of elf verschillende mutaties. "We noemen die mutaties polymorfismen", legt Weggemans uit. "Dat zijn kleine veranderingen in een gen, die bij minimaal tien procent van de bevolking voorkomen." Heb je een gemuteerd gen, dan maakt dat gen misschien een eiwit, dat er net iets anders uitziet dan zou moeten. Van de polymorfismen waar Weggemans naar keek, was uit de literatuur gebleken dat ze samenhingen met de vorming van het 'goede' cholesterol HDL en het 'slechte' LDL.

Daarna legde de promovenda de nieuwe genetische gegevens van de proefpersonen naast hun oude scores, die aangaven hoe ze op een cholesterolverlagend dieet hadden gereageerd. Verbanden kwam Weggemans daarbij niet op het spoor. De polymorfismen konden niet verklaren waarom het cholesterol bij de ene persoon wel, en de andere persoon niet daalde. "Misschien hadden we niet moeten kijken naar andere genen", denkt Weggemans. Een goed alternatief waren de ABC-eiwitten geweest: pompjes die stoffen de cel in- en uitvoeren.

Weggemans promoveert op 17 januari bij prof. dr. Martijn Katan van de afdeling Humane Voeding en Epidemiologie. | W.K.

Re:ageer