Wetenschap - 5 juli 2001

Chinezen krijgen extra jaar om zich aan te passen aan Wagenings onderwijs

Chinezen krijgen extra jaar om zich aan te passen aan Wagenings onderwijs

Chinese studenten van cultuur van hoorcolleges naar werkgroepjes

Vanaf september 2003 zullen jaarlijks zestig tot honderd Chinese studenten naar Wageningen komen. Wat betekent dat voor hen en voor Wageningen Universiteit? Nederlanders en Chinese studenten praten over cultuurverschillen in onderwijs en samenleving.

Drs. Theo Douma is nauw betrokken bij de samenwerking tussen Wageningen Universiteit en China Agricultural University (CAU) en hij is ook leider van het project 'Naar een internationale universiteit'. Volgens hem kunnen de Chinese studenten gezien worden als een eerste pilot-project op weg naar internationalisering, want: "Om tot een goede inbedding van buitenlandse studenten te komen, zal de hele universiteit opnieuw doordacht moeten worden."

Samenwerking in de praktijk vereist namelijk meer dan het zetten van een handtekening: cultuurverschillen in het onderwijs moeten een plek krijgen en integratie van de buitenlandse student in de Nederlandse cultuur is wenselijk. Daarbij moeten we als Wageningers volgens Douma oppassen voor een soort superioriteitsdenken waarmee we naar het Chinese onderwijs kijken: "We waren onder de indruk van wat wij in China aantroffen. Geloof me, wat ICT betreft zijn ze ons over tien jaar voorbij. Het gaat daar heel hard. Het is niet zo dat wij een dienst verlenen, we mogen blij zijn dat studenten van zo'n hoog niveau op onze universiteit komen studeren!"

Onderwijscultuur

Een groot verschil tussen de Chinese onderwijscultuur en de Nederlandse betreft de manier van kennisoverdracht. In China wordt over het algemeen erg klassikaal lesgegeven waarbij een docent praat en een student luistert. Lei Zhang, co?rdinator namens Wageningen UR in het Chinaprogramma en ook PhD-studente Environmental Sciences: "In China zijn studenten als het ware luier dan hier. Ze wachten op datgene wat docenten hen opdragen te doen en tonen over het algemeen weinig initiatief. In Wageningen moeten studenten zelf creatiever zijn, presentaties voorbereiden en participeren in werkgroepen. Dat vereist een verandering in het denken over hoe je met onderwijs omgaat."

Nikki Heerens verbleef tijdens zijn stage in China. Het viel hem op dat studenten erg tegen docenten opkeken: "Iedereen die daar lesgeeft, wordt aangesproken als professor. Wat de docent vertelt, is waar."

Met het studeren in werkgroepen en het interactieve karakter van veel colleges in Wageningen is men in China niet bekend. Het lijkt aannemelijk dat dit problemen kan geven bij de integratie van Chinese studenten in het Wageningse onderwijs. Komen deze werkvormen niet onder druk te staan door de toestroom uit het buitenland? Douma denkt van niet. Volgens hem is het BSc-traject van de Chinese studenten bewust met een jaar verlengd. Wat de inhoudelijke kwaliteit betreft, hoeft dat extra jaar niet, maar door de extra ruimte kunnen ze zich effectief aanpassen aan de Wageningse onderwijsvormen. Het plan is dat de Chinese studenten na twee jaar studie in China hun studie in Wageningen komen vervolgen. "In de eerste twee jaar in China zal de nadruk liggen op de basiswetenschappen. Wat dat betreft zullen ze een voorsprong hebben op Nederlandse studenten na hun eerste jaar. Dat geeft ruimte om tijdens het extra jaar veel aandacht te geven aan practica en begeleiding van de Chinese studenten in werkgroepen." Dat het overleggen in werkgroepen moeizamer zal gaan met buitenlandse studenten, vindt Douma geen argument. Volgens hem is het Nederlandse onderwijs vaak gericht op het cre?ren van een soort laboratorium waarbinnen perfect onderwijs plaatsvindt. Maar de werkelijkheid is anders: "De Nederlandse studenten zullen in hun werkzame leven in aanraking komen met allerlei overlegvormen en ook geen ideale omstandigheden aantreffen. Wat dat betreft zou je dit als een impliciet leertraject kunnen beschouwen."

Engels

Een van de voorwaarden die Wageningen Universiteit aan de China Agricultural University heeft gesteld, is dat er veel aandacht zal worden besteed aan het Engels. Volgens Yongfeng Wang, MSc Management of Agricultural Knowledge Systems, en sinds ??n jaar in Nederland, is het goed Engels kunnen spreken een probleem voor veel Chinese studenten: "In China wordt in de lessen Engels veel nadruk gelegd op het lezen en schrijven. Spreekvaardigheid wordt echter nauwelijks geoefend. En als die niet goed genoeg is, dan wordt het ook in werkgroepjes erg moeilijk om je te uiten."

Heerens ontdekte dat in China veel docenten Engels, voormalige docenten Russisch zijn, die zelf slecht Engels spreken. Hij is bang dat door de vele colleges die in het Engels gegeven gaan worden, het onderwijsniveau naar beneden zal gaan. Maar volgens Douma zal bij toelating nadrukkelijk op spreekvaardigheid worden getoetst.

Als de Chinese studenten in Wageningen komen, zullen ze zo rond de twintig jaar zijn. Zowel Wang als Zhang kwamen naar Wageningen toen zij al een stuk ouder waren en de nodige zelfstandigheid en ervaring hadden op gedaan.

Wang: "Veel studenten zullen nog nauwelijks van huis weg zijn geweest. Ze hoeven zich alleen maar op hun studie te concentreren, terwijl hun ouders zorgdragen voor de rest. Toen ik naar Wageningen kwam, had ik al internationale werkervaring en was ik voor mijn studie ook al in Engeland geweest. De capaciteit om te kunnen integreren in een samenleving is heel belangrijk. Ik vraag me af hoe zij met eenzaamheid en cultuurverschillen zullen omgaan."

Volgens Zhang is de huidige generatie Chinese studenten echter al een stuk beter voorbereid op het buitenland dan zij dat waren. De studenten waar het om gaat, beschikken over veel meer informatie uit andere landen en zijn volgens haar erg open en actief en in staat om op korte termijn nieuwe dingen op te pikken.

Bijbaantje

Waar Zhang haar twijfels bij heeft, zijn de kwaliteiten van de betreffende studenten. Door een streng selectiesysteem voor de CAU vallen vele studenten af, die nu alsnog een kans krijgen om te gaan studeren in Wageningen. Ze betreurt het dat mensen niet meer naar Wageningen komen vanwege hun uitzonderlijke kwaliteiten, maar omdat ze het kunnen betalen. Zhang: "Wij kwamen hier op grond van onze kwaliteiten. Nu kan iedereen komen die het kan betalen en zal het accent misschien niet alleen op de studie liggen. Zo weet ik dat veel studenten ook naar Nederland willen komen, om naast hun studie te kunnen werken. Ik weet niet of dat wel zo goed is voor Wageningen."

Douma is niet bang voor minder goede studenten. Wat hem in China opviel, was dat alles in enorme aantallen ging: "Je hebt daar duizenden studenten die willen studeren. Daarvan kan slechts een klein gedeelte aan de CAU terecht. Zelfs de beste studenten uit bepaalde regio's worden niet toegelaten. Een deel van hen wil hun studie zelf betalen en in Korea of Australi? voortzetten. Bij de CAU hebben ze dan liever dat een gedeelte via de eigen instroom naar Wageningen gaat. Dat zijn nog steeds toptalenten. En wat eventuele nevenmotieven betreft, daar is niets mis mee. Het gros van de Nederlandse studenten heeft ook een bijbaantje. Als het maar primair om de studie gaat."

Begeleider

Het is duidelijk dat integratie niet van het ene op het andere moment zal plaatsvinden. Met het project 'naar een internationale universiteit' wil Douma de gevolgen van internationalisering voor de gehele universiteit inventariseren. Begeleiding van de Chinese en andere buitenlandse studenten zal een cruciaal aspect zijn. Douma denkt aan het opzetten van een 'tutor-systeem', waarbij iedere student een begeleider toegewezen krijgt. Dat kunnen ouderejaarsstudenten zijn, aio's of docenten. Douma: "Je kunt niet meer spreken van d? student. Met iedere student apart zal een contract opgesteld moeten worden. De Chinese studenten zullen ??n van die doelgroepen zijn waar expliciet beleid op gemaakt gaat worden. Het culturele aspect moet worden benoemd en een begeleider zal daar zicht op moeten hebben."

Internationalisering is voor Wageningen een 'must'. Niet alleen blijft de instroom van Nederlandse studenten achter bij de verwachtingen, ook zal Europa volgens Douma de concurrentie met de VS moeten aangaan in het aantrekken van buitenlands toptalent. En om een positief tegenwicht te bieden aan alle instroomperikelen van de laatste tijd: wat internationalisering betreft, loopt Wageningen Universiteit, volgens Douma, voorop.

Arin van Zee

Re:ageer