Organisatie - 21 september 2006

Cees Mobach/ Op de bres voor de muziek

Cees Mobach krijgt er een knoop van in zijn maag. Twintig jaar geleden kon de Wageningse dirigent bij de samenstelling van een studentenorkest kiezen uit tientallen goede muzikanten. De laatste tijd moet hij rondneuzen bij andere orkesten om te kijken of hij een paar violisten of een hoornblazer kan lenen. ‘De hele klassieke muziekcultuur is ingekakt.’

‘We gaan het weer redden tot de uitvoeringen in december’, zegt Cees Mobach, dirigent van de Wageningse Studenten Koor- en Orkestvereniging (WSKOV). Hij klinkt als een voetbalcoach die zijn selectie net op tijd rond heeft weten te krijgen. Bijna rond. ‘Het zou goed zijn als we nog een paar strijkers erbij kunnen vinden, misschien een extra hoornblazer. We hebben al veel mazzeltjes gehad. Begin september konden we nog een fagot uit Oosterbeek regelen. Wat moet je beginnen zonder zo’n instrument?’
Mobach leeft voor de muziek. Samen met Ger Vos leidt hij al bijna dertig jaar de WSKOV. Daarnaast is hij muziekdocent op scholengemeenschap Pantarijn, dirigent van Het Wagenings Symfonie Orkest en organisator van verschillende grote muziektheaterproducties. Vanuit zijn tuinstoel tuurt hij naar het fonteintje in de achtertuin. Het klassieke concert dat zo-even zijn woning aan de Wilhelminaweg vulde, heeft hij wat zachter gezet. ‘Het is moeilijk uit te leggen aan iemand die het nooit gedaan heeft, maar muzikale interactie is een uiterst zinvolle besteding van tijd. Het prikkelt één van die intelligentiegebieden in je hersenen. Je gaat er niet dood aan als je dit centrum niet gebruikt, maar je mist wel een enorme verrijking van je gevoelsleven.’

Opvoeding
Het doet hem dan ook pijn dat steeds minder mensen een instrument bespelen. Onder jongeren is dat nog maar vijf procent. Voor het schoolorkest kon hij vroeger elk jaar op tweehonderd brugklassers kiezen uit minstens vijftien violisten. Nu moet hij al tevreden zijn met drie. ‘Ik moet een trukendoos van vijf vierkante meter opentrekken om de boel aan de gang te krijgen.’
Een instrument leren bespelen past volgens Mobach tegenwoordig niet meer in de opvoeding. ‘Het iets van de lange adem. Na zeven of acht jaar kun je het pas een beetje. Er zijn tegenwoordig gewoonweg te veel impulsen van buitenaf, zoals de tv en de computer, waardoor kinderen afhaken. Dit fenomeen is niet beperkt tot de muziek. Je merkt het bijvoorbeeld ook bij topsport. Je hebt echt een drive nodig om te blijven oefenen. Kinderen hebben dat vaak niet uit zich zelf dus moet je af en toe streng tegen ze zijn.’
Maar vandaag de dag moet alles vooral leuk zijn voor kinderen, verzucht Mobach. ‘Als iemand nu een keer niet geoefend heeft, wordt dat met de mantel der liefde bedekt. Nou, daar hoefde ik vroeger bij mijn pianolerares niet mee aan te komen.’ Abrupt gaat hij rechtop in zijn stoel zitten wanneer zijn blik valt op een merel die in het fonteintje baddert. ‘Kijk eens wat een vetzak! Die heeft de hele tijd zitten loeren op een goed moment. Mooi hè?’

CV 1969 - heden Muziekdocent scholengemeenschap Pantarijn 1972 Solistendiploma piano aan het Utrechts Conservatorium 1978 - heden Dirigent WSKOV 1995 - heden Dirigent van Het Wagenings Symfonie Orkest (verzelfstandigd begeleidingsorkest van Pantarijn)   Muzikale topvijf 1 Ravel l’Enfant et les Sortilèges 2 Rachmaninoff 3e Pianoconcert 3 Chopin 2e Pianosonate 4 Stevie Wonder Songs in the key of life 5 Mozart Symfonie concertante Beknibbelingen
‘Nee, ik houdt mijn hart vast’, vervolgt hij na een korte stilte. ‘De hele klassieke muziekcultuur is ingekakt.’ Bij muziekscholen zijn na alle fusies en beknibbelingen de lessen korter geworden. En mensen stromen ook niet meer automatisch door, zoals voorheen gebruikelijk was. ‘Er waren allerlei ensembles waar ze in moesten meespelen. Zo kreeg een orkest uiteindelijk veel kwalitatief goede aanwas. Nu proberen muziekscholen dit nog wel, maar het staat allemaal op een laag pitje. Ook de pers besteedt nauwelijks nog aandacht aan concertmuziek. De meest lullige voetbalwedstrijd in de laagste regionen staat paginabreed in de Gelderlander, maar bij een uitvoering van een orkest zie je ze niet.’
‘Aan de top van de piramide merk je dit allemaal enorm’, zucht Mobach. De WSKOV heeft per jaar twee series uitvoeringen en voor elke uitvoering is het weer lastig om de bezetting rond te krijgen. Het bezetten van een symfonieorkest is al ingewikkeld omdat het een vaste samenstelling heeft en sommige instrumenten moeilijker zijn om aan te komen dan andere. Maar over de hele linie zijn er simpelweg niet genoeg goede mensen. En het niveau verlagen is weer onacceptabel voor de mensen die wél goed zijn. ‘Iemand die in een symfonieorkest of een koor wil, moet echt goed zijn. De mensen die daar terecht komen willen ook échte muziek spelen. Je kunt ze niet foppen door een wat makkelijker stuk uit te voeren. Je kunt de lat niet lager leggen, dan ben je ze kwijt.’

Trots
Om de gaten te vullen, is het orkest al opengesteld voor oud-studenten en medewerkers van Wageningen UR. ‘De universiteit is er niet groter op geworden door de jaren heen en de trend is dat studenten nog maar kort studeren. Na vier jaar zijn ze weer weg. We moeten daarom creatief zijn in het zoeken naar nieuwe musici.’
Ondanks de bezettingsproblemen weet het studentenorkest het elk jaar weer klaar te spelen. Het speelt bekende werken maar ook bijzondere, minder gangbare stukken. ‘Daar zijn we heel erg tuk op, en op een of andere manier lenen die stukken zich ook goed voor een orkest als het WSKOV, dat niet zo groot is.’ Zo speelt het studentenorkest in december werken van Dvorák en Milhaud en het stuk Oratorio de Noël van Camille Saint-Saëns, samen met het studentenkoor. ‘Wageningen mag best trots zijn op wat er in de eigen stad gebeurt’, zegt Mobach strijdbaar. ‘Daarom proberen we deze vereniging koste wat kost voort te laten bestaan. Dat moet. En dat kan ook best.’
‘Als een orkest bijvoorbeeld heel goed Beethoven speelt, of Brahms’, zegt de dirigent, ‘dan werkt dat verslavend. Dan wil je meer. De kick die het samen muziek maken geeft, die gun je iedereen. Ook in de toekomst.’

Re:ageer