Organisatie - 15 april 2010

Bye bye LNV: Moet het departement worden opgedoekt?

tekst:
Astrid Smit

Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) staat op de nominatie te worden opgeheven of samengevoegd met Economische Zaken. Het nut van een apart departement voor landbouw is uitgewerkt, vinden zowel linkse als rechtse partijen. Is opheffing van LNV een goed idee?
En moet Wageningen UR zich zorgen maken?

1-cover.jpg

Frank Berendse
hoogleraar natuurbeheer en plantenecologie Wageningen UR

'Ik zou het een heel goede zaak vinden als het ministerie van LNV wordt opgedeeld tussen Economische Zaken (EZ), Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en Volkshuisvesting, Ruimtelijke ordening en milieubeheer (VROM). Ik heb het altijd vreemd gevonden dat één apart ministerie de landbouw vertegenwoordigt. Voor andere bedrijfstakken geldt dat toch ook niet? Bovendien heeft de landbouwlobby een behoorlijke greep op het ministerie. In de jaren zeventig en tachtig hield LNV onderzoekers tegen die wilden publiceren over de negatieve gevolgen van het mestoverschot. Deze opstelling heeft een adequaat mestbeleid met zeker tien jaar vertraagd, waardoor de Nederlandse natuur zeer veel schade heeft geleden. Vorige week bleek weer uit een publicatie in NRC-Handelsblad dat LNV halverwege de jaren tachtig druk uitoefende op de Rotterdamse promovendus Richardus om geen ruchtbaarheid te geven aan de risico's van Q-koorts bij geiten.
'Begin 2000 ervoer ik zelf de invloed van de landbouwlobby. Uit ons onderzoek bleek dat de beheersovereenkomsten die boeren hadden afgesloten voor de bescherming van weidevogels weinig uithaalden. LNV riep mij onmiddellijk op het matje. In de periode daarvoor probeerde men te voorkomen dat wij het onderzoek konden uitvoeren. Financieel gezien heeft de WUR voordeel bij het behoud van een ministerie van LNV maar daar staan dus grote maatschappelijke risico's tegenover.'
Sijas Akkerman
teammanager Economie, Landbouw, Industrie bij Stichting Natuur en Milieu

'Ik denk niet dat het een goed idee is om LNV op te heffen. Natuur en Milieu streeft naar een revolutionaire verandering in de landbouw. Met het opheffen van het ministerie komt die er zeker niet. Wat ons betreft gaat het onderwijs- en onderzoeksdeel van LNV naar Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW), en het beleid voor voedselkwaliteit en  -veiligheid  en natuur naar VROM. Dan houd je een kernministerie over dat een krachtige beweging kan inzetten richting duurzame landbouw. Nu blijft het bij kleine stapjes vooruit, terwijl echt een forse ingreep nodig is om de sector te veranderen. In ons model zou Wageningen UR vallen onder OCW. Dat is mijns inziens geen enkel probleem. Wageningen UR is een van de beste kennisinstellingen in Nederland, heeft internationaal een uitstekende reputatie dus Wageningen redt het prima zonder de financiële bescherming van LNV. Bovendien is Wageningen UR zonder LNV vrijer in het bedenken en ontwikkelen van echte doorbraken in de landbouw.'
Sijbolt Noorda
voorzitter Vereniging van Universiteiten (VSNU)

'Ik zou de onderzoek- en onderwijspoot van LNV niet onderbrengen bij EZ of OCW, maar bij een compleet nieuw ministerie: Onderzoek en Innovatie. Net zoals in Denemarken bestaat. Dat is pas echt een moderne verandering. In Nederland hebben universiteiten en andere onderzoeksinstellingen een grote behoefte aan samenhang. De geldstromen waaruit ze moeten putten zijn enorm versnipperd. Een deel gaat via OCW, een deel via EZ en een deel komt van de vakdepartementen zoals VROM, LNV en Verkeer en Waterstaat. Daarnaast verdeelt de overheid ook nog onderzoeksgeld uit de aardgasbaten. Een bijzonder inefficiënt en onoverzichtelijk systeem.
'Het zou dus goed zijn als de overheid al die financiële middelen bij één ministerie onderbrengt die vervolgens kijkt naar de samenhang van het onderzoek. Het mooie is dat Wageningen en LNV al volgens dit model werken op het terrein van landbouw, natuur en voedselkwaliteit. En met groot succes. Het lijkt me dus onverstandig om hiermee te stoppen. Wageningen is juist een voorbeeld voor andere sectoren.'
Cees Veerman
voorzitter Vereniging Natuurmonumenten, voormalig voorzitter raad van bestuur Wageningen UR

'Ik denk dat een opheffing van LNV niet gunstig uitwerkt voor Wageningen UR. De directe lijnen met het ministerie van LNV zijn van groot belang voor Wageningen. De wederopstanding van Wageningen - halverwege de jaren negentig liepen studentenaantallen enorm terug - is mede te danken aan de financiële impulsen van LNV. De samenvoeging van de Wageningen Universiteit en de DLO-instituten tot Wageningen UR heeft geleid tot een enorme vernieuwingsslag. Waar ter wereld vind je zulk goed landbouwonderzoek? Bovendien behoort Wageningen Universiteit tot een van de snelst groeiende universiteiten van Nederland. Wat goed werkt, maak je niet kapot.'
Aalt Dijkhuizen
voorzitter raad van bestuur Wageningen UR in de eenmalige uitgave Best van het Agrarisch Dagblad.

'Je moet je afvragen waarom je dat zou willen doen. Never change a winning team, zeker niet als je geen bewijzen hebt dat het alternatief werkt. En als wij alles in één keer wegschrijven, gaan ook de goede dingen verloren. Die hebben we niet zomaar terug.'
Gerda Verburg
demissionair minister van LNV in Best.

'Het is net als met Simson in de bijbel: knip de haren eraf en de kracht is zoek. Nederland is goed in bloemen en voeding, water en uitgangsmateriaal; ja zelfs top of the bill. In die zaken moeten wij blijven investeren en dan is het van groot belang dat dit departement (LNV) niet wordt opgeheven, of ondergebracht bij Economische Zaken.
'Wij hebben in Nederland een gouden driehoek georganiseerd. De lijnen tussen mijn ministerie en het groene onderwijs en onderzoek zijn kort en in combinatie met goed ondernemerschap is dat onze nationale sterspot.'
Rudy Rabbinge
universiteitshoogleraar duurzame ontwikkeling en voedselzekerheid

'Ik zie een opheffing van LNV niet als een bedreiging voor Wageningen UR. Wageningen is niet meer zo sterk gelieerd aan één sector. We hebben met minimaal vijf ministeries te maken want we houden ons naast landbouw bezig met milieu, natuur, voeding, gezondheid en duurzame ontwikkeling. LNV is een belangrijke opdrachtgever, maar we kunnen goed zonder. Ook de sector heeft LNV niet per se nodig voor zijn kennis. Die kan prima verder met alleen de kennisinstituten.
'Maar een opheffing van LNV zie ik ook niet als een kans. Noch om los te komen van de landbouwsector, noch om te bezuinigen. De invloed van de landbouwlobby was nooit zo groot als menigeen denkt en is - zeker de laatste tien jaar - flink afgenomen. Ook financieel levert opheffing van LNV weinig op. De ambtenaren moeten de wettelijke taken en het beleid blijven uitvoeren, of het nu bij LNV, EZ of een ander ministerie is. Ik voorzie hooguit een bezuiniging van een paar honderd miljoen euro en een enorme stammenstrijd over wie wat gaat doen. Als je niet uitkijkt, kost dat meer geld dan het oplevert.'

Re:ageer