Wetenschap - 1 januari 1970

Braziliaanse bosbouwer komt tot inkeer

De Braziliaanse bosbouwingenieur José Faria werkte in de jaren tachtig mee aan commerciële bosexploitatie. Hij kwam tot inkeer en ging zich inzetten voor ecologisch herstel van de natuurgebieden in zijn land. Hij wil de oorspronkelijke bossen terug op de nu kale, droge gronden. Faria, die vorige week promoveerde, heeft als specialiteit inheemse boomsoorten.

De 41-jarige Faria, die promoveerde bij de leerstoelgroepen Plantencelbiologie en Plantenfysiologie, kijkt terug naar zijn eerste baan in de jaren tachtig als kersverse afgestudeerd bosbouwer. ‘Voor het Braziliaanse Ministerie van Landbouw werkte ik mee in een experimentele rubberplantage. De bomen groeiden goed. Het was erg succesvol.’ Maar hoewel wetenschappelijk gezien een uitdaging, ontdekte Faria gaandeweg dat hij eigenlijk meer interesse had in natuurbescherming. ‘We zien in Brazilië niet alleen boskap in het Amazonegebied. Maar liefst tachtig procent van de bosstrook langs de kust, het Atlantische bos, is gekapt. Dat is een groot verlies aan biodiversiteit. Circa tweehonderd van de achthonderd inheemse boomsoorten zijn overgebleven. Het zou erg zonde zijn als er nog meer boomsoorten verdwenen.’
In de provincie Minais Gerais, waar Faria vandaan komt, zijn grote stukken bos gekapt voor de landbouw. Ook zijn vele bossen ‘verdronken’ door de aanleg van stuwmeren en waterkrachtcentrales. ‘Herstel van onze bossen is niet alleen belangrijk voor de biodiversiteit. Talloze inheemse boomsoorten zijn ook waardevol vanwege het fruit, zoals de Guava-boom. Het is onze taak om de bossen te beschermen en weer uit te breiden door boomzaden te verzamelen en bossen aan te planten.’
Faria werkte langs verscheidene rivieren en meren en in heuvelgebieden in het zuidoosten van Brazilië aan het aanplanten van bomen. In zijn promotieonderzoek focuste hij op de kwaliteit van boomzaden, omdat dit een belangrijk knelpunt kan zijn bij het ecologisch herstel. Eén van de boomsoorten die Faria wil herintroduceren is de inheemse Inga vera boom. ‘Dit is een fantastische boom omdat de zaden drie maanden kunnen overleven als het gebied overstroomt. Het is een koning in het water. Dit is belangrijk in de riviervlakten waar we inheemse boomsoorten willen terugkrijgen.’
De promovendus ontdekte echter tijdens zijn onderzoek dat de zaden van de Inga vera snel onbruikbaar worden: het zaad droogt uit. De vriezer bleek ook geen optie omdat het zaad door het vocht uitzet en zo uit elkaar spat. ‘De enige oplossing is genetische modificatie zodat het zaad langer kan overleven.’ Faria wil als hij terug is in Brazilië dit nader onderzoeken. Zijn onderzoek wees verder uit dat bomen die snel groeien, die in eerste instantie te verkiezen zijn bij ecologisch herstel, echter relatief snel doodgaan. ‘De boomsoorten die relatief langzaam groeien, zijn sterker. Ze zijn beter bestand tegen hitte, droogte en andere extreme condities.’
In Brazilië zal Faria zijn functie hervatten als onderzoeker aan de bosbouwfaculteit aan Lavras Federal University. Afgezien van laboratorium- en veldonderzoek, en het organiseren van bosaanplant, wil de onderzoeker zich inzetten om de bevolking voor te lichten over de waarde van bossen. ‘Ik wil zoveel mogelijk mensen ecologie onderrichten. Hoe belangrijk bossen zijn voor wilde dieren en de mens, door bijvoorbeeld water op te nemen en vast te houden, zodat vruchtbare bodems niet worden weggespoeld. Er is veel te veel natuur verloren gegaan als gevolg van onverantwoorde kaalkap zonder een enkele strategie om de natuur nadien te herstellen’, aldus Faria.
Gelukkig is er steeds meer animo voor ecologisch herstel in Brazilië, weet hij. ‘Brazilianen zijn erg bijgelovig. Velen denken nu dat de natuur wraak neemt op ons met overstromingen en orkanen omdat de mens zoveel bossen heeft vernield.’

Hugo Bouter

Re:ageer